در این نوشته جدیدترین سوالات با جواب درس چهارم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««مسئولیتهای پیامبر»» قرار گرفته است که شامل سولات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد.
سوالات درس ۴ دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
۱- تعلیمات قرآن کریم و سیره رسول خدا (ص) نشان میدهد که ایشان بهعنوان فرستاده الهی، چند مسئولیت مهم را عهدهدار بود؟
پاسخ: سه مورد:
۱- دریافت و ابلاغ وحی
۲- تعلیم و تبیین تعالیم قرآن [مرجعیت دینی]
۳- اجرای قوانین الهی با تشکیل حکومت اسلامی [ولایت ظاهری]
۲- برای اینکه از اهانت و توهین به مقدسات سایر مسلمانان خودداری کنیم، شایسته است چه کاری را انجام دهیم؟
پاسخ: شایسته است اعتقادات خود را با «دانش» و «استدلال»، اعتلا و ارتقا ببخشیم.
۳- عبارت: «ما، ده آیه از قرآن را از پیامبر (ص) فرا میگرفتیم و بعد از اینکه در معنای آنها تفکر میکردیم و به آنها عمل مینمودیم، بار دیگر برای یاد گرفتن آیات بعدی، نزد ایشان میرفتیم» از زبان چه کسی نقل شده است و درباره چیست؟
پاسخ:«عبدالله بن مسعود» – «دریافت وحی بهطور کامل توسط پیامبر (ص) و ابلاغ آن بدون کموکاست به مردم.»
۴- برای اینکه ما مسلمانان بتوانیم وحدت میان خود را تقویت کنیم و از قدرت حدود دو میلیارد مسلمان و امکانات بینظیر سرزمینهای اسلامی برای پیشرفت خود استفاده کنیم، نیازمند به چه چیزی هستیم؟
پاسخ: نیازمند اجرای برنامههای دقیقی هستیم که نقشههای تفرقهافکن استعمارگران و عوامل آنان را در سرزمینهای اسلامی خنثی کند و دلهای مسلمانان را به یکدیگر نزدیک کند.
۵- چرا پیامبر اکرم (ص)، علاوه بر رساندن وحی به مردم، «وظیفه تعلیم و تبیین قرآن کریم» را نیز بر عهده داشت؟
پاسخ: تا مردم بتوانند:
۱- به معارف بلند این کتاب آسمانی دست یابند.
۲- جزئیات احکام و قوانین آن را بفهمند.
۳- شیوه عمل کردن به آن را بیاموزند.
۶- یکی از نتایج تبدیل همبستگی مسلمانان به دشمنی و اختلافهای معمولی اقوام و مذاهب اسلامی را بزرگ نشان دادن، چیست؟
پاسخ: تجزیه کشورهای کوچک در سده اخیر بود تا قدرتهای استعمارگر بهراحتی بتوانند بر آنها سلطه پیدا کنند و ذخایر آنان را به تاراج ببرند. این سیاست، اکنون نیز از سوی قدرتهای استعماری در کشورهای منطقه در حال اجراست.
۷- مسلمانان با مراجعه به گفتار و رفتار پیامبر اکرم (ص)، به چه چیزی پی میبرند و چه چیزی را میآموزند؟
پاسخ: به معنای واقعی بسیاری از معارف قرآن، پی میبرند و شیوه انجام دستورات قرآن را میآموزند.
۸- معصومیت از گناه و خطا پیامبران به چه صورت است؛ آیا یک مانع بیرونی [مانند فرشته]، آنان را از گناه و خطا حفظ میکند یا آنان با اختیار خود به سمت گناه و خطا نمیروند؟ توضیح دهید.
پاسخ: پیامبران با اینکه مانند ما انسانها «غریزه» و «اختیار» دارند، در مقام عمل به دستورات الهی دچار گناه نمیشوند؛ زیرا کسی گناه میکند که هوی و هوس بر او غلبه کند و کسی که حقیقت گناه و معصیت را مشاهده میکند و میداند که با انجام آن، از چشم خدا میافتد و از لطف و رحمت او دور میشود، محبت به خداوند را به هیچچیز عوض نمیکند. ما انسانها در مورد «بعضی» از گناهان معصوم هستیم و حتی تصور آنها نیز برای ما ناراحتکننده و آزاردهنده است، اما پیامبران در مورد «همه» گناهان عصمت دارند.
۹- از مسئولیتهای مهم پیامبر اکرم (ص)، «ولایت ظاهری» را توضیح دهید.
پاسخ: ولایت به معنای «سرپرستی» و «رهبری» است. پیامبر اکرم (ص)، بهمحض اینکه مردم میثرب [مدینه] اسلام را پذیرفتند، به این شهر هجرت کرد و به کمک مردم آن شهر [انصار] و کسانی که از مکه آمده بودند [مهاجرین]، حکومتی را که بر مبنای قوانین اسلام اداره میشد، پیریزی نمود. [ولایت بر جامعه از طریق تشکیل حکومت اسلامی و با اجرای قوانین الهی است.]
۱۰- اگر پیامبری در «اجرای احکام الهی» معصوم نباشد، چه نتایجی خواهد داشت؟
پاسخ: امکان دارد کارهایی که مخالف دستورهای خداست، انجام دهد و مردم نیز از او الگو و سرمشق بگیرند و مانند او عمل کنند و به گمراهی دچار شوند.
۱۱- دو مورد از ضرورتهای تشکیل حکومت اسلامی را فقط نام ببرید.
پاسخ:
الف) اجرای احکام اجتماعی اسلام
ب) پذیرش ولایت الهی و نفی حاکمیت طاغوت
۱۲- اگر پیامبری در «دریافت وحی و ابلاغ آن به مردم» معصوم نباشد، چه نتایجی خواهد داشت؟
پاسخ:
۱- دین الهی بهدرستی به مردم نمیرسد.
۲- امکان هدایت، از مردم سلب میشود.
۱۳- یکی از اهداف ارسال پیامبران آن بود که مردم، جامعهای بر پایه «عدل» بنا کنند و روابط مردمی و زندگی اجتماعی خود را بر اساس «قوانین عادلانه» بنا نهند؛ آیا این هدف بزرگ بدون وجود یک نظام حکومتی سالم، میسر است؟ توضیح دهید.
پاسخ: خیر، آیا میشود که خداوند هدفی را برای ارسال پیامبر خود تعیین کند، ولی ابزار و شیوه رسیدن به آن را نادیده بگیرد؟ همچنین قرآن کریم احکام اجتماعی متعددی دارد؛ مانند «خمس، زکات، حقوق و مسئولیتهای خانواده و جامعه، امر به معروف، نهی از منکر، مبارزه با ظلم و جهاد با تجاوزگران و ستمکاران». روشن است که اجرای این قوانین، «بدون تشکیل حکومت» امکانپذیر نیست.
۱۴- یکی از ویژگیهای پیامبران، محفوظ بودن آنان از گناه بوده است؛ یعنی چه؟
پاسخ: یعنی آنان کارهایی را که خداوند واجب کرده است، انجام میدادند و کارهایی را که حرام کرده است، ترک میکردند.
۱۵- طاغوت را تعریف کنید.
پاسخ: کسانی که به مردم فرمان میدهند و قانونگذاری میکنند، در حالی که فرمان و قانونشان نشئتگرفته از فرمان الهی نیست، «طاغوت» نامیده میشوند.
۱۶- حدیث امام علی (ع) که در آن میفرماید: «روزی رسول خدا (ص) هزار باب [در] از علم را به رویم گشود که از هر کدام، هزار باب [در] دیگر گشوده میشد.» اشاره به کدام نوع هدایت است و آموزش این علوم از چه طریقی بود؟
پاسخ: هدایت معنوی – از طریق آموختن معمولی نبود، بلکه بهصورت الهام بر روح و جان ایشان بوده است.
۱۷- لازم است در جامعه، چه نوع حکومتی وجود داشته باشد؟
پاسخ: حکومتی که مورد پذیرش «خداوند» باشد و دستورات الهی را که در «قرآن» و «روایات» آمده است، به اجرا درآورد.
۱۸- «ولایت معنوی» را تعریف کنید.
پاسخ: همان «سرپرستی و رهبری معنوی انسانها»ست که مرتبهای برتر و بالاتر از ولایت ظاهری شمرده میشود.
۱۹- ولایت معنوی رسول خدا (ص) را توضیح دهید.
پاسخ: ایشان با انجام وظایف عبودیت و بندگی و در مسیر قرب الهی به مرتبهای از کمال نائل شد که میتوانست عالم غیب و ماورای طبیعت را مشاهده کند و به اذن الهی، در عالم خلقت تصرف نماید.
۲۰- پذیرش حکومت طاغوت و انجام دستورهای وی بر مسلمانان، چه حکمی دارد؟
۱- مکروه
۲- مستحب
۳- حرام
۴- واجب
پاسخ: حرام است.
۲۱- عصمت به چه معناست؟
پاسخ: به معنای «محفوظ بودن از گناه» است.
۲۲- از دلایل تشکیل حکومت اسلامی «ضرورت پذیرش ولایت الهی و نفی حاکمیت طاغوت است»، آن را شرح دهید.
پاسخ: ولی و سرپرست حقیقی انسانها «خداست» و به همین جهت، فرمانبرداری و اطاعت از دستورهای او و کسانیکه خودش معین کرده، «ضروری» و «واجب» است. اجرای هر قانون و پیروی از هر کس، هنگامی صحیح است که بهگونهای به قانون الهی و فرمان او بازگردد. همچنین، افرادی که بدون اجازه او فرمان و دستور میدهند، «طاغوتی» هستند و پیروی از آنها بر مسلمانان، «حرام» است.
۲۳- چرا «عصمت»، لازمه پیامبری بوده است؟
پاسخ: زیرا بدون آن، اعتماد مردم به پیامبران از بین میرفت و از آنان پیروی نمیکردند. به عبارت دیگر، «بدون وجود عصمت»، مسئولیت پیامبری به نتیجه نخواهد رسید.
۲۴- یکی از دلایل تشکیل حکومت اسلامی «ضرورت اجرای احکام اجتماعی اسلام است»، آن را شرح دهید.
پاسخ: اسلام یک دین کاملاً اجتماعی است؛ یعنی علاوه بر توجه به «فرد»، به زندگی «اجتماعی» نیز توجه کامل دارد و تا آنجا که مقدور بوده، به برخی احکام فردی، همچون عبادت نیز جنبه اجتماعی داده است؛ مثلاً نماز جماعت را از نماز فرادا برتر دانسته است و برای آن، ثواب بیشتری قرار داده است.
۲۵- اگر پیامبری در «تعلیم و تبیین دین و وحی الهی» معصوم نباشد، چه نتایجی خواهد داشت؟
پاسخ:
۱- امکان انحراف در تعالیم الهی پیدا میشود.
۲- اعتماد مردم به دین از دست میرود.
۲۶- طبق روایات متعددی که از معصومین (ع) نقل شده است، آنها اسلام را بر چند پایه استوار دانستهاند و از میان آنها مهمترین پایه کدام مورد شمرده شده است؟
پاسخ: «پنج پایه»؛
۱- نماز
۲- زکات
۳- روزه
۴- حج
۵- ولایت
مهمترین آن «ولایت» است.
۲۷- اگر از ما سؤال شود: «چه کسی تشخیص میدهد که کدام فرد توانایی مقاومت در مقابل وسوسه گناه را دارد؟» چه جوابی باید بدهیم؟
پاسخ: روشن است که این کار از انسانها ساخته نیست و فقط خداوند است که از آشکار و نهان افراد اطلاع دارد و میتواند توانایی فرد در دوری از گناه را تشخیص دهد. بنابراین، وقتی خداوند کسی را به پیامبری برمیگزیند، معلوم میشود که وی میتواند مسئولیت خود را بهدرستی انجام دهد.
۲۸- اولین و بزرگترین معلّم قرآن کریم، چه کسی بوده است؟
پاسخ: «رسول خدا (ص)»
۲۹- چگونه ما مسلمانان میتوانیم قدردان تلاشها و مجاهدتهای پیامبر اکرم (ص) باشیم؟
پاسخ: با اتحاد و همدلی با یکدیگر، نگذاریم دشمنان اسلام زحمات و تلاشهای آن حضرت را بیاثر کنند.
۳۰- چهار مورد از چیزهایی که «کلیات» آنها در قرآن آمده و مطابق گفتار و رفتار رسول خدا (ص) انجام میدهیم، بنویسید.
پاسخ:
۱- نماز
۲- زکات
۳- روزه
۴- حج
۵- ولایت
۳۱- امام خمینی (ره) در یکی از پیامهای خود به مسلمانان درباره «وحدت» چه نکاتی را بیان فرمودهاند؟
پاسخ: ای مسلمانان جهان که به حقیقت اسلام ایمان دارید؛
۱- بهپا خیزید و در زیر پرچم توحید و در سایه تعلیمات اسلام مجتمع شوید.
۲- دست خیانت ابرقدرتها را از ممالک خود و خزائن سرشار آن کوتاه کنید.
۳- دست از اختلافات و هواهای نفسانی بردارید که شما دارای همهچیز هستید.
۴- بر فرهنگ اسلامی تکیه کنید و با غرب و غربزدگی مبارزه نمایید و روی پای خودتان بایستید.
۳۲- اولین و معتبرترین مرجع علمی برای فهم عمیق آیات الهی، کدام است؟
پاسخ: گفتار و رفتار پیامبر اکرم (ص)
۳۳- سه مورد از اقداماتی که باعث ایجاد وحدت میان مسلمانان میشوند را بنویسید.
پاسخ:
۱- از اهانت و توهین به مقدسات سایر مسلمانان خودداری کنیم.
۲- از مظلومان در تمام نقاط جهان، با روشهای درست دفاع کنیم و برای رهایی آنان از ظلم بکوشیم.
۳- کسانی که بهظاهر خود را مسلمان مینامند ولی با دشمنان اسلام دوستی میورزند، بشناسیم و فریب برنامههای آنان را نخوریم.
۳۴- اولین و برترین «کاتب» و «حافظ» قرآن کریم، چه کسی بود؟
پاسخ:
۱- عبدالله بن مسعود
۲- حضرت علی (ع)
۳- عبدالله بن عباس
۴- رسول خدا (ص)
۳۵- چرا باید اعتقادات خود را با «دانش» و «استدلال»، اعتلا و ارتقا ببخشیم؟
پاسخ: تا بتوانیم با دیگر مسلمانان بر اساس معرفت و استدلال سخن بگوییم و اعتقادات خود را به نحو صحیح و بدون نزاع و ناسزاگویی بیان کنیم.
۳۶- از مسئولیتهای مهم پیامبر اکرم (ص)، «دریافت و ابلاغ وحی» است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: رسول خدا (ص)، آیات قرآن کریم را بهطور کامل از فرشته وحی دریافت میکرد و بدون ذرهای کم یا زیاد به مردم میرساند و میخواند. همچنین، ایشان نویسندگانی را مأمور نوشتن قرآن نمود. عده زیادی نیز با اشتیاق، آیات قرآن را فرا میگرفتند و در سینه خود حفظ و به آنها عمل میکردند.
۳۷- روش کسانی که بهظاهر خود را «مسلمان» مینامند ولی با دشمنان اسلام دوستی میورزند، چگونه است؟
پاسخ: چنین است که دشمنان اسلام مانند صهیونیستها را دوست و برخی مسلمانان را دشمن معرفی میکنند؛ بهطوریکه مردم عادی بهتدریج با دشمنان واقعی اسلام دوستی کنند و با گروهی از مسلمانان، دشمنی بورزند.
۳۸- سخن رسول خدا (ص) که در آن میفرمایند: «هر کس فریاد دادخواهی مظلومی را که از مسلمانان یاری میطلبد بشنود، اما به یاری آن مظلوم برنخیزد، مسلمان نیست.» به کدامیک از برنامههای وحدت میان مسلمانان اشاره دارد؟
پاسخ: از مظلومان در تمام نقاط جهان، با روشهای درست دفاع کنیم و برای رهایی آنان از ظلم، بکوشیم.
۳۹- نویسندگان قرآن را کاتبان وحی و آنان که آیات آن را به خاطر سپرده و حفظ میکردند، حافظان آن مینامیدند.
۴۰- بسیار پیش آمده که عالمی پاکسرشت با همه تلاشی که کرده، در حل یک مسئله علمی بازمانده و رسول خدا (ص)، بهصورت الهام، در خواب یا بیداری او را هدایت کرده است. این هدایت معنوی، با لیاقت و ظرفیت افراد متناسب است.
۴۱- اولین و برترین کاتب و حافظ قرآن کریم، حضرت علی (ع) بود.
۴۲- روایات متعددی از معصومین نقل شده است که اسلام را بر پنج پایه استوار دانسته و از میان آنها ولایت را مهمترین پایه شمردهاند.
۴۳- اسلام یک دین کاملاً اجتماعی است؛ یعنی علاوه بر توجه به فرد، به زندگی اجتماعی توجه کامل دارد.
۴۴- کسانی که به مردم فرمان میدهند و قانونگذاری میکنند، در حالی که فرمان و قانونشان نشئتگرفته از فرمان الهی نیست، طاغوت نامیده میشوند.
۴۵- ولایت معنوی همان سرپرستی و رهبری معنوی انسانهاست که مرتبهای برتر و بالاتر از ولایت ظاهری شمرده میشود.
۴۶- اگر پیامبری در تعلیم و تبیین دین و وحی الهی معصوم نباشد، امکان انحراف در تعالیم الهی پیدا میشود و اعتماد مردم به دین از دست میرود.
۴۷- پیامبر اکرم علاوه بر رساندن وحی به مردم، وظیفه تعلیم و تبیین آیات قرآن کریم را نیز بر عهده داشت.
پاسخ: درست ✔
۴۸- بهراستی که امام علی (ع) اولین و بزرگترین معلم قرآن بوده است.
پاسخ: نادرست ❌
۴۹- پذیرش حکومت طاغوت و انجام دستورهای وی بر مسلمانان حرام نیست.
پاسخ: نادرست ❌
۵۰- ولایت معنوی همان سرپرستی و رهبری معنوی انسانهاست که مرتبهای برتر و بالاتر از ولایت ظاهری شمرده میشود.
پاسخ: درست ✔
۵۱- پیامبر زمانی میتواند مسئولیت خود را بهدرستی انجام دهد که تحت تأثیر هواهای نفسانی قرار نگیرد و مرتکب گناه و خطا نگردد.
پاسخ: درست ✔
۵۲- پیامبران با اینکه مانند ما غریزه و اختیار ندارند، در مقام عمل به دستورات الهی دچار گناه نمیشوند.
پاسخ: نادرست ❌
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس چهارم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««مسئولیتهای پیامبر»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس سوم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
✅ سوالات درس پنجم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
📝 نمونه سوالات پایه یازدهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
