در این نوشته جدیدترین سوالات با جواب درس دوم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««تداوم هدایت»» قرار گرفته است که شامل سولات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد.
سوالات درس ۲ دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
۱- دین به چه معناست؟
پاسخ: به معنای «راه» و «روش» است.
۲- اکنون به سؤالهای زیر پاسخ دهید.
الف) خداوند از پیامبران میخواهد تا در چه چیزی تفرقه نکنند؟
پاسخ: خداوند از پیامبران خواسته تا در برپا داشتن دین الهی تفرقه نکنند.
ب) دین مورد قبول نزد خداوند کدام است؟
پاسخ: اسلام که به معنی تسلیم بودن در برابر خداوند است و به عقیده حق معتقد گشتن.
ج) اهل کتاب (یهودیان و مسیحیان) درباره چه چیزی اختلاف کردند؟ علّت اختلاف آنها چه بود؟
پاسخ: در دین اسلام اختلاف کردند. علّت اختلاف اهل کتاب ناشی از رشک و حسد و ظلم و ستمگری آنها نسبت به پیامبر بود، نه ناآگاهی آنان از ظهور پیامبر خاتم.
د) حضرت ابراهیم (ع) چه آیینی داشت؟
پاسخ: آیین حقگرایی و اسلام.
۳- «فطرت» به چه معناست و وقتی که از فطرت انسان سخن میگوییم، منظور چیست؟
پاسخ: به معنای «نوع خاص آفرینش» است.
۴- ابراهیم نه یهودی بود و نه مسیحی، بلکه یکتاپرست (حقگرا) و مسلمان بود.
پاسخ: پیام: حضرت ابراهیم پیرو دین اسلام بود.
۵- چهار مورد از ویژگیهای فطری مشترک میان همه انسانها را بنویسید.
پاسخ:
۱- از استعداد تفکّر و قدرت اختیار برخوردارند.
۲- فضیلتهای اخلاقی مانند عدالت و خیرخواهی را دوست دارند و از رذائل اخلاقی مانند ظلم، حسادت و دروغ بیزارند.
۳- به دنبال زیباییها، خوبیها و کمالات نامحدودند.
۴- از فنا و نابودی گریزان و در جستوجوی زندگی جاودانه هستند.
۶- قطعاً دین نزد خداوند اسلام است و اهل کتاب در آن راه مخالفت نپیمودند، مگر پس از آنکه به حقانیت آن آگاه شدند؛ آن هم به دلیل رشک و حسدی که میان آنان وجود داشت.
پاسخ: پیام: مفهوم واحد بودن دین الهی و علّت وجود ادیان مختلف.
۷- برنامه کلّیای که خداوند به انسان ارزانی داشته تا آنان را به هدف مشترکی که در خلقتشان قرار داده است، برساند؛ چه نام دارد و به چه معناست؟
پاسخ: «اسلام»؛ به معنای «تسلیم بودن در برابر خداوند» است.
۸- با توجه به آیه شریفه «وَمَن یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلَامِ دِینًا فَلَن یُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِینَ» به سؤالهای زیر پاسخ دهید:
۱- «اسلام» در این آیه، به کدام معناست؟
پاسخ: به معنای خاص آن؛ یعنی دین آخرین پیامبر [دین حضرت محمد (ص)] است.
۲- چرا اگر کسی غیر از اسلام پیروی کند، در آخرت از او پذیرفته نخواهد شد؟
پاسخ: زیرا ادیان پیامبران دیگر تحریف شدهاند و تنها دینی که تحریف نشده و نمیشود، دین رسول خدا (ص) است.
۳- اگر کسی از دین اسلام پیروی نکند، در آخرت جزء کدام دسته قرار میگیرد؟
پاسخ: زیانکاران.
۹- چهار مورد از چیزهایی که اسلام از انسان خواسته تا به آنها «ایمان قلبی» داشته باشد را بنویسید.
پاسخ:
۱- خدای یگانه و دوری از شرک.
۲- فرستادگان الهی و راهنمایان دین.
۳- سرای آخرت، پاداش و حسابرسی عادلانه.
۴- عادلانه بودن نظام هستی.
۱۰- وجود «دو یا چند دین» در یک زمان، نشانگر چه بود؟
پاسخ: اینکه پیروان پیامبر قبلی به آخرین پیامبر ایمان نیاوردهاند و این کار به معنای «سرپیچی از فرمان خدا» و «عدم پیروی از پیامبران گذشته» است.
۱۱- تعالیم انبیا در چه زمینههایی «تفاوت» دارند؟ با ذکر مثال توضیح دهید.
پاسخ: در «برخی احکام فرعی»، متناسب با زمان و سطح آگاهی مردم و نیازهای هر دوره با دورهای دیگر تفاوت داشته است. مثلاً همه پیامبران، امتهای خود را به «نماز» دعوت کردهاند، اما در «شکل» و «تعداد» آن تفاوتهایی بوده است؛ البته این قبیل تفاوت در اصل دین نبوده است.
۱۲- آیا در کنار قوانین ثابت و متغیر، اسلام برای حاکم و نظام اسلامی اختیارات دیگری در نظر گرفته است؟ توضیح دهید.
پاسخ: بله، اختیارات ویژهای در نظر گرفته است. این اختیارات بیشتر در مواردی است که یک مورد مهم با یک مورد مهمتر در «تضاد» قرار میگیرد و شرایط ویژهای پیش میآورد که نیازمند «قانون جدید» است و حاکم اسلامی میتواند این قانون جدید را وضع کند.
مثلاً نظام اسلامی میتواند برای حمایت از تولید ملّی و اشتغال بیشتر جوانان و بیکار نشدن کارگران، مانع ورود کالاهایی شود که امکان تولید آنها در کشور توسط مردم وجود داشته باشد.
۱۳- لازمه ماندگاری یک پیام، چیست؟
پاسخ: تبلیغ دائمی و مستمرّ آن است.
۱۴- «نیازهای متغیر» را با ذکر مثال شرح دهید.
پاسخ: نیازهایی هستند که از درون نیازهای «ثابت» پدید میآیند. مثلاً دادوستد، یک نیاز «ثابت» است؛ اما شیوه آن ممکن است در هر زمان تغییر کند. مثلاً یک زمانی، «کالا را با کالا» عوض میکردند، زمانی دیگر، به جای کالا، «سکّه» میگرفتند، بعدها «پول اعتباری» یعنی «اسکناس» به بازار آمد و امروزه قراردادهای بانکی، معاملهها را تنظیم میکنند.
۱۵- از علل آمدن پیامبران متعدد، «استمرار و پیوستگی در دعوت» را شرح دهید.
پاسخ: لازمه ماندگاری یک پیام، تبلیغ دائمی و مستمر آن است. پیامبران الهی، با «ایمان استوار» و «تلاش بیمانند» در طول زمانهای مختلف، دین الهی را تبلیغ میکردند.
۱۶- انسان در زندگی «فردی» و «اجتماعی» خود، چند دسته نیاز دارد؟ بنویسید.
پاسخ: «دو دسته»؛
۱- نیازهای ثابت
۲- نیازهای متغیر
۱۷- هر پیامبری که مبعوث میشد، درباره چه موضوعاتی سخن میگفت؟ (۴ مورد ذکر کنید)
پاسخ: درباره توحید، معاد، عدالت، عبادت خداوند و مانند آن. [البته، در سطح فهم و درک مردم زمان خود بوده است.]
۱۸- تعیین امام معصوم از طرف خداوند، سبب شد که مسئولیتهای پیامبر (ص) به جز … ادامه یابد.
پاسخ:
۱- دریافت وحی ✔
۲- مرجعیت دینی
۳- مرجعیت علمی
۴- ولایت ظاهری
۱۹- حدیث شریف پیامبر اکرم (ص): «إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِیَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُکَلِّمَ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ» به کدامیک از علل آمدن پیامبران متعدد اشاره دارد؟
پاسخ: رشد تدریجی سطح فکر مردم.
۲۰- چرا تعیین زمان ختم نبوت، فقط با «خداوند» است؟
پاسخ: زیرا اوست که دقیقاً میداند عوامل ختم نبوت فراهم شده یا نه. مثلاً یکی از عوامل بینیازی از آمدن پیامبر جدید، «حفظ کتاب آسمانی از تحریف» و «وجود آن در میان مردم» است. اما تشخیص اینکه در چه زمانی مردم به مرحلهای میرسند که میتوانند کتاب آسمانی خود را حفظ کنند، در توانایی انسان نیست و «فقط خداوند» از چنین علمی برخوردار است. بنابراین، با توجه به اعلام ختم نبوت در زمان حضرت محمد (ص)، درمییابیم که عوامل بینیازی از پیامبر جدید فراهم بوده است.
۲۱- به چه علّت، پیامبران بعدی میآمدند و تعلیمات اصیل و صحیح پیامبران قبل از خود را بار دیگر به مردم ابلاغ میکردند؟
پاسخ: به علّت اینکه تعلیمات پیامبران بهتدریج «فراموش» میشد یا بهگونهای «تغییر» مییافت.
۲۲- به چه علّت تعلیمات انبیا بهتدریج فراموش میشد، یا بهگونهای تغییر مییافت که با اصل آن «متفاوت» میشد؟
پاسخ: به علّت:
۱- ابتدایی بودن سطح فرهنگ و زندگی اجتماعی
۲- عدم توسعه کتابت
۲۳- چرا تعیین زمان ختم نبوت، فقط با «خداوند» است؟
پاسخ: زیرا اوست که دقیقاً میداند عوامل ختم نبوت فراهم شده یا نه. مثلاً یکی از عوامل بینیازی از آمدن پیامبر جدید، «حفظ کتاب آسمانی از تحریف» و «وجود آن در میان مردم» است.
اما تشخیص اینکه در چه زمانی مردم به مرحلهای میرسند که میتوانند کتاب آسمانی خود را حفظ کنند، در توانایی انسان نیست و «فقط خداوند» از چنین علمی برخوردار است. بنابراین، با توجه به اعلام ختم نبوت در زمان حضرت محمد (ص)، درمییابیم که عوامل بینیازی از پیامبر جدید فراهم بوده است.
۲۴- هرکدام از موارد زیر، به کدامیک از علل آمدن پیامبران متعدد اشاره دارند؟ بنویسید.
الف) متناسب با درک مردم سخن گفتن پیامبران و اصول ثابت دین را درخور فهم آنان بیان کردن.
پاسخ: رشد تدریجی سطح فکر مردم
ب) ناتوان ماندن دشمنان در کنار گذاشتن دین الهی.
پاسخ: استمرار و پیوستگی در دعوت
۲۵- از عوامل ختم نبوت، «حفظ قرآن کریم از تحریف» است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: در پرتو عنایت الهی و با اهتمامی که پیامبر اکرم (ص) داشت و با تلاش و کوشش مسلمانان در جمعآوری و حفظ قرآن، این کتاب دچار تحریف نشد و هیچ کلمهای بر آن افزوده یا از آن کم نگردید. به همین جهت، این کتاب نیازی به تصحیح ندارد و جاودانه باقی خواهد ماند.
۲۶- چرا لازم بود در هر عصر و دورهای پیامبران جدیدی «مبعوث» شوند؟
پاسخ: تا همان اصول ثابت دین الهی را در حد فهم و اندیشه انسانهای دوران خود بیان کنند و متناسب با درک آنان سخن گویند.
۲۷- چه دینی میتواند برای همیشه «جاودانه» و «ماندگار» باشد؟
پاسخ: دینی که بتواند به همه سؤالها و نیازهای انسانها در همه مکانها و زمانها پاسخ دهد. «دین اسلام»، ویژگیهایی دارد که میتواند پاسخگوی نیازهای بشر در دورههای مختلف باشد. یکی از این ویژگیها، وجود دو دسته قوانین «ثابت» و «متغیر»، متناسب با نیازهای ثابت و متغیر بشر است.
۲۸- استمرار و پیوستگی (تداوم) در دعوت پیامبران، سبب چه نتایجی شد؟
پاسخ: سبب شد تا:
۱- تعالیم الهی جزء سبک زندگی و آداب و فرهنگ مردم شود.
۲- دشمنان دین نتوانند آن را بهراحتی کنار بگذارند.
۲۹- «نیازهای ثابت» را با ذکر مثال توضیح دهید.
پاسخ: نیازهای ثابت همانند «امنیت، عدالت، دادوستد با دیگران، تشکیل خانواده، تعلیم و تربیت و حکومت» هستند. این نیازها، همواره برای بشر وجود داشته است و از بین نمیروند. دین اسلام نیز برای تأمین هرکدام از این نیازها، قوانین ثابت و مشخّصی دارد.
۳۰- علل فرستادن پیامبران متعدد را فقط نام ببرید.
پاسخ:
الف) استمرار و پیوستگی در دعوت
ب) رشد تدریجی سطح فکر مردم
ج) تحریف تعلیمات پیامبر پیشین
۳۱- آیا قرآن کریم برای «نیاز ثابت»، یک قاعده و اصل «ثابت» دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: بله، آن قاعده این است: «أَحَلَّ اللَّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا»؛ خداوند معامله را حلال کرده است، اما ربا را «حرام» کرده است. ربا، در هرکدام از زمانها شکل خاصی پیدا میکند که باید تشخیص داده شود. این شکلهای خاص، «نیازهای متغیر» ما هستند که «مجتهدان» و «فقیهان» بر اساس آن اصل ثابت و با تحقیق و مطالعه در کتاب و سنّت، شکلهای خاص ربا و معامله در این زمان را معیّن میکنند و به کسانی که مجتهد نیستند اعلام میکنند تا مطابق با آن عمل کنند.
۳۲- پیامبران در حیطه «عمل» از انسان میخواهند با ایمانی که کسب کرده است، در چه زمینههایی تلاش نماید؟
پاسخ:
۱- با انجام واجبات و ترک حرامهای آن، خداوند را عبادت و بندگی کند.
۲- فضایل اخلاقی مانند عفّت و راستگویی را کسب نماید و از رذائل اخلاقی، مانند ظلم، نفاق و دروغ دوری کند.
۳- جامعهای دینی بر اساس عدالت بنا نماید.
۳۳- آمدن پیامبر جدید و آوردن کتاب جدید، نشانگر چه چیزی است؟
پاسخ: اینکه «بخشی» از تعلیمات پیامبر قبلی، اکنون نمیتواند پاسخگوی نیازهای مردم باشد.
۳۴- در اسلام، از انسان خواسته میشود تا با اندیشه در «خود» و «جهان هستی» به چه چیزی دست یابد؟
پاسخ: ایمان قلبی
۳۵- امروزه تنها کتاب آسمانی که تحریف نشده، کدام است؟ توضیح دهید.
پاسخ: امروزه بهجز قرآن کریم، هیچ کتاب آسمانی دیگری وجود ندارد که بتوان گفت محتوای آن بهطور کامل از جانب خداست و انسانها آن را کم و زیاد نکردهاند و با اطمینان خاطر بتوان از آن پیروی کرد. بنابراین، تنها دینی که میتواند مردم را به رستگاری دنیا و آخرت برساند، دین آخرین پیامبر است.
۳۶- چرا خداوند، یک برنامه کلّی به انسانها ارزانی داشته است؟
پاسخ: تا آنان را به هدف مشترکی که در خلقتشان قرار داده است، برساند. [به سبب ویژگیهای فطری مشترک میان انسانها.]
۳۷- خداوند از دین همان را برایتان بیان کرد که نوح را بدان سفارش نمود و آنچه را ما به تو وحی کردیم و به ابراهیم و موسی و عیسی توصیه نمودیم، این بود که دین را برپا دارید و در آن تفرقه نکنید.
پاسخ: پیام: دین، راهی واحد و یکتاست.
۳۸- از ابتدای آفرینش انسان تاکنون، اقوام مختلفی که روی زمین زندگی کردهاند، در یک چیز مشترکاند. نام ببرید.
پاسخ:
۱- آداب و رسوم
۲- زبان
۳- نژاد
۴- ویژگیهای فطری
۳۹- این دین، آیین پدرتان ابراهیم است و او شما را از پیش مسلمان نامید.
پاسخ: پیام: دین، راهی واحد و یکتاست.
۴۰- بر اساس آیات قرآن کریم، خداوند چند دین برای انسانها فرستاده است؟ توضیح دهید.
پاسخ: «یک دین» فرستاده و به همه پیامبران فرمان داده است تا «همان دین را در میان مردم تبلیغ کنند» و «راه تفرقه در پیش نگیرند». انبیا هم این فرمان الهی را اطاعت کرده و مأموریت خود را انجام دادهاند.
۴۱- مسیحیان و یهودیان، او را پیرو چه آیینی میدانستند؟
پاسخ: یهودی و مسیحی؛ ادعایی که یهودیان داشتند این بود که حضرت ابراهیم مانند آنها یهودی بوده و مسیحیان ادعا میکردند که مسیحی بوده است.
۴۲- راه و روشی که خداوند برای زندگی انسانها برگزیده، همان دین الهی است که به آن اسلام میگویند.
۴۳- محتوای اصلی دعوت پیامبران، یکسان است و همه آنها آورنده یک دین بودهاند.
۴۴- هر پیامبری که میآمد، به آمدن پیامبر بعدی بشارت میداد و بر پیروی از او تأکید میکرد.
۴۵- دین مورد قبول نزد خداوند اسلام است.
۴۶- به سبب ویژگیهای مشترک (فطرت) خداوند یک برنامه کلّی به انسانها ارزانی داشته است.
۴۷- به علّت ابتدایی بودن سطح فرهنگ و زندگی اجتماعی و عدم توسعه کتابت، تعلیمات انبیا بهتدریج فراموش میشد.
۴۸- پیامبران الهی با ایمان استوار و تلاش بیمانند، در طول زمانهای مختلف، دین الهی را تبلیغ میکردند.
۴۹- پیامبر اکرم نیز خود را ادامهدهنده راه همه انبیا و تمامکننده کار آنان معرفی کرد.
۵۰- امروزه ادیانی وجود دارند که کاملاً به دست انسانها ساخته شدهاند و جنبه الهی ندارند.
۵۱- خداوند از پیامبران میخواهد تا در دین خدا تفرقه نکنند.
پاسخ: درست ✔
۵۲- بر اساس آیات قرآن کریم، خداوند چند دین برای انسانها فرستاده است.
پاسخ: نادرست ❌
۵۳- اسلام به معنای تسلیم بودن در برابر خداوند است.
پاسخ: درست ✔
۵۴- محتوای اصلی دعوت همه پیامبران یکسان نیست.
پاسخ: نادرست ❌
۵۵- برخی از بزرگان یهودی و مسیحی، رسالت پیامبر رحمت را انکار کردند.
پاسخ: درست ✔
۵۶- لازمه ماندگاری یک پیام، تبلیغ دائمی و مستمر آن است.
پاسخ: درست ✔
۵۷- فطرت به معنای نوع عام آفرینش است.
پاسخ: نادرست ❌
۵۸- رشد تدریجی فکر و اندیشه و امور مربوط به آن، مانند «دانش و فرهنگ»، از علل فرستادن پیامبران متعدد است.
پاسخ: درست ✔
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس دوم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««تداوم هدایت»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس اول دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
✅ سوالات درس سوم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
📝 نمونه سوالات پایه یازدهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
