جواب درس هفتم فارسی نهم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۷ فارسی نهم متوسطه اول با موضوع درس «پرتوِ اُمید» قرار گرفته است که شامل جواب خودارزیابی، گفت و گو و فعالیت نوشتاری میباشد. در ادامه با ما از بخش پاسخ سوالات فارسی نهم همراه باشید.
جواب خودارزیابی صفحه ۵۶ فارسی نهم
۱- چه چیزی پذیرش سختیها را برای حافظ، آسان کرده است؟
پاسخ: امید به آینده بهتر، یکسان نبودن احوال روزگار، وجود رهبر آگاه، توکل به خدا، دعا و خواندن قرآن
۲- انسان عاقل در برابر حوادث و مشکلات زندگی، چگونه باید رفتار کند؟
پاسخ: هیچگاه غم نمیخورد و امیدش را از دست نمیدهد و با توکل به خدا و نیایش پروردگارش به همراه تلاش و امید به خدا و خواندن قرآن بر مشکلات پیروز میشود.
۳- بیت زیر از سعدی با کدام یک از بیتهای درس ارتباط بیشتری دارد؟
پاسخ: در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم /// سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور
جواب گفتوگو صفحه ۵۶ فارسی نهم
۱- غزلی دیگر از دیوان حافظ انتخاب کنید و درباره پیامهای آن در کلاس، گفتوگو کنید.
پاسخ:
نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد◈◈◈ عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد
ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد◈◈◈ چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد
این تطاول که کشید از غم هجران بلبل◈◈◈ تا سرا پرده گل نعره زنان خواهد شد
گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر◈◈◈ مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد
ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی◈◈◈ مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد
ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید◈◈◈ از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد
گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت◈◈◈ که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد
مطربا مجلس انس است غزل خوان و سرود◈◈◈ چند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد
حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود ◈◈◈ قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد
مژده و بشارت درباره آمدن بهار و یادآوری اینکه بدانیم هر گل فرصت کمی برای زندگی دارد. همه گلها با هم شکفته نمیشوند. بلکه به ترتیب شکفته میشوند. خدا نیز نعمتها را با هم به انسان نمیدهد بلکه هر کدام را در زمان خودش میدهد. ما باید قدر عمر خود را بدانیم و از لحظه لحظه آن استفاده کنیم. شاعر در غزل به عزت گل اشاره میکند و دانستن قدر گل و با ارزش دانستن وقت را نیز توصیه میکند. رفتن به باغ و تماشای گل و بهار نیز توصیه دیگر شاعر است و در آخر بیان میکند که ای شنونده شعر و ای کسی که از خواندن و شنیدن غزل لذت میبری، بدان که خداوند حافظ را برای خاطر شما آفریده است، پس برای خداحافظی با او بیایید که رفتنی است. (تا هستیم قدر همدیگر را بدانیم و از احوال هم باخبر شویم، زیرا عمر خیلی سریع سپری میشود و روزی باید با این دنیا وداع کنیم.)
۲- چهار نمونه تخلّص از شاعران دیگر انتخاب کنید و بیت کامل آنها را در کلاس بخوانید.
پاسخ:
خاقانی از آن گه که خبر یافت ز عشقت / از بیخبری او به جهان رفت خبرها
سعدی نگفتمت که مرو در کمند عشق / تیر نظر بیفکند افراسیاب را
بیش از همه کس افتاد در دام غمت هاتف / امید کز این غم شاد تا روز پسین بادا
تا نگردد جذبه توفیق صائب دستگیر / از گل تعمیر، پای خود کشیدن مشکل است
جواب فعایت های نوشتاری صفحه ۵۷ فارسی نهم
۱- واژگانی را که نشانه جمع دارند، مشخّص کنید و مفرد هر یک را بنویسید.
پاسخ:
کنعان = ❌
گلستان = ❌
دودمان = ❌
احزان = جمع مکسّر حزن
پیروان = پیرو + ان
کشتیبان = ❌
پایان = ❌
آزادگان = آزاده + ان
۲- در بیت زیر، قافیهها را مشخّص کنید و سه واژه هم قافیه با آنها بنویسید.
قافیهها: دام و مقام
واژههای هم قافیه: رام، جام، خام، رهام، پدرام، زمام، نمام، شام، بام، گام، وام، نام، مشام و …
۳- بیت زیر، با کدام یک از بیتهای درس، ارتباط معنایی دارد؟ دلیل ارتباط آن را بنویسید.
با بیت:
دور گردون، گر دو روزی بر مراد ما نرفت ◈◈◈ دائماً یکسان نباشد حال دوران، غم مخور
دلیل ارتباط:
حال دنیا یکسان نیست. گاهی به انسان نعمت میدهد، گاهی از انسان نعمت را میگیرد. هیچ کار خدا بدون حکمت و فلسفه نیست. حال و زندگی حضرت یوسف (ع) هم یکسان نبود. یکبار اسیر چاه شد، سپس به مصر برده شد و گرفتار زندان گشت، دیگر بار از زندان رهایی یافت و عزیز و حاکم مصر شد.
معنی کلمه های پرتو امید صفحه ۵۴ فارسی نهم
| پرتو: روشنایی | تباهی: آشفتگی، نابهسامانی |
| دیوان: کتاب شعر شاعران | پدیدار: آشکار، پیدا |
| نامهی زندگی ← نامه: کتاب | جسورانه: دلیرانه، باشجاعت |
| زیستن: زندگی کردن | طنز: خندهی تلخ، خندیدن از روی گلایه |
| حکیم: خردمند، دانا | ظریف: دقیق، بادقت |
| متفکر: اندیشمند | کارساز: مؤثّر، مفید |
| فرزانه: دانشمند | طعن: طعنه، سرزنش |
| عرفان: شناخت خدا | لعن: نفرین |
| عواطف: جمع عاطفه | هجو: شعری که به سرزنش و برشمردن عیبها میپردازد |
| ژرف: عمیق، وسیع | میآمیزد: مخلوط میکند |
| نگرش: نوع نگاه، نوع تفکر | دلپذیر: دوستداشتنی |
| مشخصه: ویژگی | میآموزد: یاد میدهد |
| برجسته: مورد توجه | رهنمود: پیشنهاد، راهنمایی |
| انتقاد: نقد کردن | پند: نصیحت |
معنی کلمه های شعر یوسف صفحه ۵۵ فارسی نهم
| باز آید: برمیگردد | هستی: عالم |
| کنعان: نام شهری در فلسطین، سرزمین حضرت یعقوب (ع) | برکند: از بین ببرد |
| اَحزان: جمع حُزن، غمها و اندوهها | چون: وقتی که |
| دل غمدیده: دل غمگین (خطاب به خود شاعر) | کشتیبان: ناخدای کشتی |
| به: بهتر | طوفان: خروشانی، غوغا |
| شوریده: آشفته، به هم ریخته | شوق: علاقه، میل |
| سامان: آرام و قرار، نظم | سرزنش: ملامت، طعنه |
| دور گردون: گردش روزگار | مغیلان: درختچههای خاردار که در بیابانها میروید |
| مراد: میل، آرزو، خواست | بس: بسیار، خیلی زیاد |
| دائماً: همیشه | بعید: دور |
| هان: بدان و آگاه باش | کان: که آن |
| نومید: ناامید | فقر: تهیدستی، تنگدستی |
| واقف: باخبر، آگاه | خلوت: تنهایی |
| نهای: نیستی | تار: تاریک |
| سر: راز، رمز | ورد: ذکر و دعای زیر لب |
| غیب: عالم ملکوت، عالم بالا | غواص: شناگر زیر دریا |
| اندر پرده: پشت پرده | اندیشه کند: بترسد |
| ار: اگر | کام: دهان |
| فنا: نابودی، نیستی | گرانمایه: باارزش |
| بنیاد: اساس، پایه | چنگ: دست |
معنی شعر یوسف صفحه ۵۵ فارسی نهم
۱- یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور / کلبه احزان، شود روزی گلستان، غم مخور
معنی: اندوهگین مباش که دلدارِ گمشده دوباره به وطن باز میگردد و خانهی اندوهان به گلستان شادمانی بدل میشود.
واژههای مهم:
گمگشته: گمشده
باز آید: برمیگردد، بر خواهد گشت.
کنعان: نام قدیم سرزمین فلسطین قدیم که حضرت یوسف (ع) اهل آنجا بود.
کلبه: خانه کوچک
احزان: جمع حزن، غمها، اندوهها
کلبه اَحزان: ماتمکده، ماتمسرا، خانهای کوچک خارج از کنعان که حضرت یعقوب (ع)، پس از گمشدن حضرت یوسف (ع)، آن را بَنا کرد و در دوری یوسف، در آن دعا و گریه و زاری میکرد.
آرایههای ادبی:
مراعات نظیر: یوسف، کنعان، کلبه اَحزان و …
تلمیح: اشاره به داستان حضرت یوسف (ع)
تضاد: کلبه احزان، گلستان
۲- ای دل غمدیده، حالت بِه شود، دل بد مکن / وین سر شوریده، باز آید به سامان، غم مخور
معنی: ای دل درد کشیده من، مایوس مباش که حالت بهتر خواهد شد و آشفتگیهای فکری تو آرام و قرار خواهند یافت.
واژههای مهم:
غمدیده: غمگین
بِه: بهتر
شوریده: آشفته، پریشان
سر شوریده: فکر آشفته و پریشان
سامان: نظم، آراستگی، آرامش
آرایههای ادبی:
تشخیص: شاعر، دل را صدا زده است و با او سخن میگوید.
تناسب: دل و سر
تضاد: شوریده و سامان
کنایه دل بد مکن: کنایه از ناراحت مباش، نترس و «بد به دلت راه نده».
۳- دور گردون، گر دو روزی بر مراد ما نرفت / دائماً یکسان نباشد حال دوران، غم مخور
معنی: اگر گردش روزگار، مدتی مطابق میل و آرزوهای ما نبود، نگران نباش؛ زیرا همیشه وضع و حال روزگار به یک شکل نمیماند و روزی هم مطابق میل ما خواهد شد.
واژههای مهم:
گردون: آسمان، روزگار
دور گردون: گردش روزگار
دو روزی: مدّت کمی
مراد: آرزو، خواست
دائماً: همواره، همیشه
دوران: روزگار
آرایههای ادبی:
واج آرایی یا نغمه حروف: تکرار حرف «د» و «ر»
جناس: گر، بر – دور، دو
بیت نشان دهندهی ناخرسندی کامل حافظ از گذر ایّام است و به طرز مُضحکی شرایط امروز ما را داشته است.
۴- هان مشو نومید! چون واقف نِه ای از سرّ غیب / باشد اندر پرده، بازیهای پنهان، غم مخور
معنی: هان ای دل، نا امید مباش و غم مخور، زیرا از رموز و اسرارِ عالمِ نهان، آگاه نیستی؛ بازیهای پنهان زیادی در پشت پرده انجام میشود.
واژههای مهم:
هان: بدان و آگاه باش
چون: زیرا
واقف: باخبر، آگاه
نِهای: نیستی
سرّ: راز (جمعِ آن اسرار است.)
سرّ غیب: راز پنهان (رازهای الهی)
اندر: در
آرایههای ادبی:
ایھام: پرده ۱- حجاب ۲- پردهای که در نمایش استفاده میشود ۳- اصطلاحی در موسیقی
۵-ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کَند / چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان، غم مخور
معنی: ای دل من، اگر سیل نابودی پایههای وجود را با خود ببرد؛ تا زمانی که نوح کشتیبان توست، غم به خود راه نده.
واژههای مهم:
ار: مخفّف اگر
فنا: نابودی
بنیاد: اساس، اصل
طوفان: باران فراوان و شدید
ار: مخفّف اگر
ز: مخفّف از (حرف اضافه)
آرایههای ادبی:
تشخیص: شاعر دل را صدا زده است.
سیل فنا: اضافه تشبیهی (فنا به سیل تشبیه شده است)
بنیاد هستی بر کند: کنایه از نابود کردن
تلمیح: اشاره به داستان حضرت نوح (ع)
مراعات نظیر: سیل، نوح، کشتیبان و طوفان
واجآرایی یا نغمه حروف: تکرار حروف «ت» و «ن» در مصراع دوم.
۶- در بیابان گر به شوق کعبه، خواهی زد قدم / سرزنشها گر کُند خار مُغیلان، غم مخور
معنی: وقتی که در بیابان به آرزوی رسیدن به کعبه و هدف مقدس گام بر میداری، اگر رنج و سختی راه مانند خارهای بیابان تو را آزرده کرد، غمگین نباش.
واژههای مهم:
شوق: اشتیاق، علاقه
کعبه: خانه خدا در مکّه
خواهی زد قدم: قدم خواهی زد.
سرزنش: ملامت، طعنه، سرکوفت
مغیلان: گیاه خاردار که میوهای شبیه باقلا دارد. مغیلان، در اصل «اُمّ غیلان» (ام + غیلان) بوده است، به معنی مادر غولان و دیوها؛ در گذشته، تصوّر میکردند که غولها و دیوهای بیابانی زیر بوتهها پنهان میشوند و مسافران و اهل کاروان را گمراه میکنند.
آرایههای ادبی:
جناس: در، گر
تشخیص: سرزنش کردن خار مغیلان
مراعات نظیر: بیابان و خار مغیلان
تکرار: گر
بر اساس این بیت، اگر ما نیز در زندگی بر اساس علایق خود قدم در مسیری گذاشتیم؛ نباید از سختیها و درشتیهای راه، ناراحت و اندوهگین یا نومید شویم.
۷- گرچه منزل، بس خطرناک است و مقصد، بس بعید / هیچ راهی نیست، کان را نیست پایان، غم مخور
معنی: اگرچه استراحتگاههای بین راه بسیار خطرناک هستند و مقصد نیز بسیار دور است؛ لیکن همهی راهها و جادهها سرانجام به انتها و مقصد میرسند.
واژههای مهم:
بس: بسیار
مقصد: هدف
منزل: محلّ توقّف کاروان، استراحتگاه، جای فرود آمدن
بعید: دور
آرایههای ادبی:
تکرار: نیست و نیست؛ بس و بس
مراعات نظیر: راه، مقصد، منزل، بعید و پایان
واج آرایی یا نغمه حروف: تکرار «ی» و «ن» در مصراع دوم.
۸- حافظا! در کنج فقر و خلوت شبهای تار / تا بوَد وِردت دعا و درسِ قرآن، غم مخور
معنی: ای حافظ، در تنهایی شب های تاریک و گوشهی تهیدستی، تا زمانی که زمزمهی تو دعا و قرآن باشد، غمی نداشته باش.
واژههای مهم:
کنج: گوشه، زاویه
خلوت: تنهایی
تار: تیره و تاریک
وِرد: زیر لب دعا خواندن، ذکر به صورت زمزمه
تاریخ ادبیات درس هفتم فارسی نهم
شاعر/ نویسنده: حافظ
قرن / سال: قرن هشتم
اثر/ آثار: دیوان اشعار
ویژگی/ اهمیت: معروف به لسانالغیب، مسلط به زبان عربی و علوم زمان
شاعر/ نویسنده: بهاءالدین خرمشاهی
قرن / سال: متولد ۱۳۲۴
اثر/ آثار: پیام پیامبر- حافظنامه
ویژگی/ اهمیت: مترجم، محقق، طنز پرداز، فرهنگ نویس، شاعر، همکاری در تدوین دانشنامه تشیع
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۷ فارسی پایه نهم متوسطه اول با موضوع درس««پرتوِ اُمید»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس ششم فارسی نهم
✅ جواب درس هشتم فارسی نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران