جواب درس سوم فارسی نهم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۳ فارسی نهم متوسطه اول با موضوع درس «مثل آیینه» قرار گرفته است که شامل جواب خودارزیابی، گفت و گو و فعالیت نوشتاری میباشد. در ادامه با ما از بخش پاسخ سوالات فارسی نهم همراه باشید.
جواب خودارزیابی صفحه ۲۷ فارسی نهم
۱- نویسنده به چه نوع ارتباطهایی در دوران نوجوانی اشاره کرده است؟
پاسخ: نوجوان، افزون بر رابطه با خود، نیازمند رابطهای دیگر نیز هست، رابطهای به نام دوستی و پیوند، رابطهای که وابسته به نیاز درونی است، نیازی که به نوجوان کمک میکند تا به خود شناسی برسد.
۲- ویژگیهای مشترک آیینه و دوست را بیان کنید.
پاسخ: هر دو واقعیتهایی شخصی را نشان میدهند، راستگو هستند، اندازه و حد خود را نگه میدارند، نه زیاده گویی میکنند نه کم گویی، به دنبال برجسته کردن نکات مثبت جهت تقویت و نشان دادن نکات منفی جهت برطرف کردن هستند.
۳- به نظر شما چه ارتباطی میان دو بخش نثر و شعر درس وجود دارد؟
پاسخ: نثر این درس به زبان ساده، مطالب مهمی در مورد ارتباط با دیگران و اهمیت خودشناسی ارائه شده است. همچنین نقش نقد و تفکر نقادانه در بهبود خودمان برجسته شده است. شعر درس هم به مفهوم خودشناسی و ارزش دوستان به عنوان آینههایی که ما را بهتر میشناسانند، اشاره میکند. در کل، مضامین اصلی این درس ارتباطات انسانی، خودشناسی و تفکر نقادانه است.
جواب گفت و گو صفحه ۲۷ فارسی نهم
۱- درباره مفهوم جمله «المؤمنُ مِرآهُ المؤمن» و ارتباط آن با درس بحث و گفت و گو کنید.
معنی: «مؤمن آینه مؤمن است».
پاسخ: وظیفه آیینه صداقت و راست گویی و انعکاس واقعیتها است. آیینه بدون اینکه که آبروی کسی را از بین ببرد و بدون این که عیبها و اطلاعات دیگران را در اختیار ما قرار دهد با ما برخورد میکند. انسانها نیز میتوانند مانند آینه باشند. عیب و نقص یکدیگر را بدون داد و فریاد و نیز همان گونه که هست به همدیگر بگویند. مواظب رازهای هم دیگر باشند، مواظب آبروی انسانهای دیگر باشند.
۲- بیت زیر، کدام ضربالمَثَل را به یاد میآورد؟ درباره ارتباط آن ها، توضیح دهید.
پاسخ:
ضربالمَثَل: اندک اندک جمع گردد، وانگهی دریا شود.
هم ضرب المثل و هم شعر افزایش منطقی را یادآور میشوند و گسترش تدریجی با تلاش و کوشش را متذکر میشوند.
جواب فعالیت های نوشتاری صفحه ۲۸ فارسی نهم
غنی، حجّت، یوم، مغتنم، مبصر، احتیاج، صبور، دوام، مساعی، سعید
۱- در میان کلمههای زیر، هم خانواده کدام واژهها در متن درس به کار رفته است؟ آنها را بیابید و بنویسید:
پاسخ:
غنی: غنیمت
یوم: ایام
مغتنم: غنیمت
مبصر: بصیرت
احتیاج: محتاج
مساعی: سعی
۲- در بیت زیر کنایهها را مشخّص کنید و معنی آنها را بنویسید.
از راه راست پیچیدن: کنایه از منحرف شدن.
به راه کج رفتن: کنایه از راه نادرست و کار اشتباه انجام دادن.
۳- با ذکر دلیل، گونههای پرسش زیر را مشخص کنید.
که تواند که دهد میوه الوان از چوب؟ /// یا که داند که بر آرد گل صد برگ از خار؟
مصراع اول: پرسش انکاری
مصراع دوم: پرسش انکاری
شاعر تاکید بر سوال دارد یعنی به جز خدا چه کسی توانایی دارد تا از چوب خشک میوههای رنگارنگ خلق کند. در مصرع دوم هم شاعر بر نکتهای دیگر تاکید میکند و میگوید به جز خدا کسی توانایی خلق گلهای رنگارنگ را از بین خارها ندارد.
خار بر پشت زنی زین سان گام /// عزّتت چیست؟ عزیزیت کدام؟
پرسش انکاری
هر شب که روی به جامه خواب /// کن نیک تأمل اندر این باب
کان روز، به علم تو چه افزود؟ /// وز کرده خود، چه بردهای سود؟
مصراع اول: پرسش معمولی
مصراع دوم: پرسش معمولی چون سوالها برای پاسخ دادن پرسیده شدهاند.
معنی صفحه ۲۳ فارسی نهم
در زندگی مطالعه دل غنیمت است، خواهی بخوان و خواه نخوان، ما نوشته ایم.
معنی: در زندگی شناخت احساساتِ درون و پرداختن به خود بسیار ارزشمند است و ما این سخن را گفتیم و حال خوددانی که به آن عمل کنی یا نه.
نکتههای ادبی:
واج آرایی در حرف (خ)
تضاد بین افعال بخوان و نخوان
خواهی و خواه: جناس ناقص افزایشی
مراعات النظیر بین: مطالعه ، نوشته ایم و بخوان
نکات دستوری:
در: حرف اضافه
زندگی: متمم
مطالعهی دل: ترکیب اضافی
غنیمت: مفعول و مسند
است: فعل اسنادی
بخوان و نخوان: افعال امر و نهی
تعداد جملات: ۴
قالب شعری: غزلی از غزلیات عبدالقادر بیدل
معنی صفحه ۲۴ فارسی نهم
🔸 نوجوانی، تولّد دوبارۀ انسان است. در این مرحلۀ پر تب و تاب، نوجوان، افزون بر رابطه با خود، نیازمند رابطهای دیگر نیز هست؛ نیازمند دو چشم دیگر که نوجوان را ببیند و به او بگوید: کیست و چگونه است؛ از همین جاست که دوستی و پیوند با دیگران آغاز میشود.
این ارتباط، وابسته به نیاز درونی است که به نوجوان کمک میکند تا به خودشناسی برسد. دیگران، زبان نقدِ او و پنجرههایی هستند که در برابر دیدگانِ پرسشگرِ وی، گشوده شدهاند.
🔸 دوستان واقعی، راه نیک بختی را به ما نشان میدهند و همراهان خوبی برای شکوفایی بهتر هستند. آنها مثل آیینه، همان قدر که خوبیها را پیش چشم میآورند، عیبها را هم به ما مینمایانند و مهمتر آنکه این همه را بیصدا و بیهیاهو، باز میگویند. رسم دوستی، شکستن آیینه نیست؛ درست آن است که فرصت باز اندیشی و خود شکوفایی را پدید آوریم و گامی به سوی فراتر رفتن برداریم.
نکتههای ادبی:
تشبیه: آنها مثل آیینه همانقدر که ….
کنایه: خوبیها را پیش چشم میآورند: خوبیها را میگویند.
تضاد: خوبیها – عیبها
کنایه: گامی به سوی فراتر رفتن برداریم: کنایه از پیشرفت کردن
معنی کلمات صفحه ۲۴ فارسی نهم
| غنیمت: بهره، سود | شکوفایی: رشد و پیشرفت |
| تعلیمی: آموزشی | عیب: ایراد |
| اندرز: پند، نصیحت | می نمایانند: نشان میدهند |
| نرمی: ملایمت | هیاهو: شلوغی، سر و صدا |
| زنهار: تنبیه، هشدار | رسم: آیین |
| پُر تب و تاب: پر شور | بازاندیشی: فکر دوباره |
| افزون: علاوه | پدید آوریم: به وجود بیاوریم |
| نیازمند: محتاج | گام: قدم |
| پیوند: ارتباط | فراتر رفتن: پیشرفت |
| نقد: بررسی نقاط ضعف و قوت هر چیز و هرکس | نقش: تصویر |
| گشوده: باز | راست: درست و دقیق |
| نیک بختی: خوشبختی، سعادت | خطا: اشتباه |
معنی شعر صفحه ۲۵ فارسی نهم
آینه، چون نقش تو بنمود راست ◈※◈ خود شکن، آیینه شکستن خطاست
معنی: اگر آینه صورت تو را آنگونه که هست نشان داد، مقصر آینه نیست؛ غرورت را از بین ببر و آینه را نشکن.
واژههای مهم:
نقش: صورت، تصویر
بنمود: نشان داد
راست: واقعی، حقیقی
خود شکن: غرورت را از بین ببر.
معنی شعر کار و شایستگی صفحه ۲۶ فارسی نهم
۱- جوانی، گهِ کار و شایستگی است ◈※◈ گهِ خودپسندی و پندار نیست
معنی: دورهی جوانی زمان کار و تلاش برای کسب لیاقت و شایستگی است. جوانی هنگام غرور و تکبر و گمانهای بیهوده نیست.
واژههای مهم:
گه: مخفف گاه، زمان
شایستگی: لیاقت
خودپسندی: غرور
پندار: تصور باطل، افکاری که معمولا اشتباهند.
دانش زبانی:
جوانی: نهاد
گه کار و شایستگی: مسند
است: فعل اسنادی
گه خودپسندی و پندار: مسند
نیست: فعل اسنادی.
۲- چو بفروختی، از که خواهی خرید؟ ◈※◈ متاعِ جوانی به بازار نیست
معنی: اگر جوانیات را به هر بهایی بفروشی (و از دست بدهی)، نمیتوانی آن را مجدد بدست بیاوری. جوانی تو مانند کالایی با ارزش است که در هیچ بازاری، حتی دنیا قابل یافتن نیست.
واژههای مهم:
که: چه کسی
مَتاع: کالای با ارزش.
نکتههای ادبی:
آرایه تشبیه در «متاع جوانی» دیده میشود. جوانی به کالایی تشبیه شده است که در بازار نیست.
۳- غنیمت شِمُر، جز حقیقت مجوی ◈※◈ که باری است فرصت، دگربار نیست
معنی: قدر روزگار جوانی را بدان و همراه به دنبال راستی و درستی باش؛ چرا که این فرصت تنها یک بار است و تکرار شدنی نیست.
واژههای مهم:
غنیمت شمر: قدر بدان
شمر: شمار، بشمار
حقیقت: واقعیت، راستی
مجوی: جستجو نکن
باری: یک بار، یک دفعه
نکتههای ادبی:
تکرار واژه «بار» برای تأکید است.
دانش زبانی:
فرصت: نهاد
«نیست»: فعل اسنادی نیست؛ زیرا در اینجا به معنای «وجود ندارد» آمده است.
۴- مَپیچ از رهِ راست، بر راه کج ◈※◈ چو در هست، حاجت به دیوار نیست
معنی: از راه راست به راه کج منحرف نشو؛ (مثلاً) وقتی میتوانی از در وارد خانه شوی، نیازی به بالا رفتن از دیوار نیست.
واژههای مهم:
مپیچ: منحرف نشو، کج نشو
ره: مخفف راه
حاجت: نیاز
نکتههای ادبی:
شاعر برای اینکه منظور خود را بهتر بیان کند، در مصرع دوم مثالی آورده است که به ما کمک کند معنا و مفهوم بیت را بهتر درک کنیم؛ این کار بر تأثیر کلام او افزوده است. همچنین در مصراع «مپیچ از ره راست بر راه کج» آرایه کنایه وجود دارد.
مصرع دوم نیز معنی کنایی دارد.
۵- زِ آزادگان، بردباری و سعی ◈※◈ بیاموز، آموختن عار نیست
معنی: از انسان های وارسته و آزاده، شکیبایی و صبوری بیاموز که یادگیری ننگ نیست.
واژههای مهم:
آزادگان: جوانمردان
بردباری: صبوری
عار: ننگ.
دانش زبانی:
«آموختن» مصدر و «بیاموز» فعل امر است. میدانید که گاهی افعال با همزه میآیند و چنانچه بخواهیم فعل امر از آنها بسازیم، باید حرف «ب» را به ابتدای آن بیافزاییم. گاهی افزودن حرف «ب»، به همزه، تلفظ را مشکل میکند؛ بنابراین برای سهولت، از حرف «ی» میانجی بهره میگیریم. مثال:
آموختن: آموز؛ بیاموز
آشامیدن: آشام؛ بیاشام
۶- به چشم بصیرت به خود دَر نگر ◈※◈ تو را تا در آیینه، زنگار نیست
معنی: تا زمانی که دلت پاک است (و گرفتاری آلودگی نشدهای) در احوال خود تأمل کن.
واژههای مهم:
بصیرت: بینایی
درنگر: نگاه کن
زنگار: زنگ زدگی(در این جا یعنی آلودگی)
نکتههای ادبی:
شاعر، دل نوجوان را به آیینهای مانند کرده است که هنوز زنگار گناه در آن نیست؛ اما واژه «دل» حذف شده است.
این آرایه را در متوسطه دوم فرا میگیرید.
دانش زبانی:
درنگر: فعل امر
آیینه: متمم
زنگار: نهاد
نیست: فعل غیر اسنادی به معنای «وجود ندارد»
۷- همی دانه و خوشه، خروار شد ◈※◈ ز آغاز، هر خوشه خروار نیست
معنی: دانه و خوشه و گندم، کمکم بر روی هم جمع میشوند و به خرمن تبدیل میشود؛ هیچ خوشه گندمی از ابتدا خرمن نبوده است.
واژههای مهم:
همی: شکل دیگری از حرف «می» که در قدیم به کار میرفت.
خروار: واحد شمارش وزن، به معنای زیاد(تقریباً معادل سیصد کیلو).
نکتههای ادبی:
آرایه تکرار در واژههای «خوشه» و «خروار».
دانش زبانی:
دانه و خوشه: نهاد
خروار: مسند
شد: فعل اسنادی
آغاز: متمم
هرخوشه: نهاد
خروار: مسند
نیست: فعل اسنادی.
۸- همه کار ایام، درس است و پند ◈※◈ دریغا که شاگرد هشیار نیست
معنی: گذر روزگار، پر از درس و پند است؛ اما حیف که انسان، برای درک آنها به اندازهی کافی توجه ندارد.
واژههای مهم:
ایام: جمع یوم، روزها، روزگار
دریغا: افسوس
شاگرد: منظور انسانها هستند
هشیار: مخفف هوشیار.
نکتههای ادبی:
واژههای «درس، پند، شاگرد»: مراعات نظیر.
دانش زبانی:
همه کار ایام: نهاد
درس و پند: مسند
است: فعل اسنادی
شاگرد: نهاد
هشیار: مسند
نیست: فعل اسنادی.
معنی کلمات شعر کار و شایستگی فارسی نهم
| گه: زمان، هنگام | حاجت: نیاز |
| شایستگی: لیاقت | آزادگان: انسانهای آزاده |
| خودپسندی: غرور، تکبر | بردباری: صبر و شکیبایی |
| پندار: وهم، خیال | عار: ننگ و زشتی |
| چو بفروختی ← چو: وقتی | بصیرت: بینش و آگاهی |
| از که خواهی خرید ← که: چه کسی | دَرنگر: نگاه کن |
| متاع: کالا | زنگار: زنگ زدگی |
| غنیمت شمر: بها بده، با ارزش بدان | خروار: انباشته گندم |
| حقیقت: درستی و راستی | ایام: روزها (در اینجا: روزگار) |
| مجوی: طلب نکن | پند: اندرز |
| باری است: یک بار است | دریغا: افسوس |
| مپیچ: منحرف نشو | هشیار: آگاه |
تاریخ ادبیات مثل آینه فارسی نهم
شاعر/ نویسنده:
نظامی گنجهای
قرن / سال:
قرن ششم ه.ق
اثر/ آثار:
مخزن الاسرار، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفت پیکر، اسکندرنامه
ویژگی/ اهمیت:
داستانپردازی در منظومههای او به اوج رسید.
تاریخ ادبیات کار و شایستگی فارسی نهم
شاعر/ نویسنده:
پروین اعتصامی
قرن / سال:
۱۳۲۳ – ۱۲۸۵
اثر/ آثار:
دیوان اشعار شامل: قطعهها، قصیدهها و مثنویها
ویژگی/ اهمیت:
سرودههای وی اجتماعی، اخلاقی و انتقادی است و اندرز گونه
معنی حکایت باغبان نیک اندیش فارسی نهم
روزی خسروی به تماشای صحرا بیرون رفت. باغبانی پیر و سالخورده را دید که سرگرم کاشتن نهال درخت بود.
مفهوم: یک روز پادشاهی برای گردش، به دشت و صحرا رفت. پیرمرد باغبانی را دید که مشغول کاشتن نهال درخت بود.
خسرو گفت: «ای پیرمرد، در موسم کهنسالی و فرتوتی، کار ایّام جوانی پیشه کردهای.
مفهوم: به او گفت: ای پیرمرد! در این زمان که پیر و سالخورده ای، کارهای دورهی جوانی را انجام میدهی؟
وقت آن است که دست از این میل و آرزو برداری و درخت اعمالِ نیک در بهشت بنشانی،
مفهوم: زمان آن رسیده که علاقه به امور دنیایی را رها کنی و کارهای خوب و شایسته انجام بدهی تا به بهشت بروی.
چه جای این حرص و هوسِ باطل است؟ درختی که تو امروز نشانی، میوه آن کجا توانی خورد؟»
مفهوم: تو در این سن و سال نباید به فکر طمع و آرزوهای مادی باشی. تو تا بزرگ شدن این درخت و محصول دادن آن زنده نمیمانی و نمیتوانی از میوههای آن بخوری.
باغبان پیر و پاک دل گفت: «دیگران نشاندند، ما خوردیم، اکنون ما بنشانیم تا دیگران خورند.»
مفهوم: باغبان پیر و ساده دل، گفت: دیگرانی قبل از ما زحمت کشیدند و ما از دسترنج آنها خوردیم؛ حال ما میکاریم تا آیندگانمان از آن استفاده کنند.
معنی کلمات حکایت باغبان نیک اندیش فارسی نهم
| خسرو: پادشاه | نیک: خوب و شایسته |
| پیر: سالخورده | بنشانی: بکاری |
| نهال: درخت تازه روییده | حرص: زیاده خواهی |
| موسم: زمان، هنگام | هوس: خواسته نفسانی |
| کهنسالی = فرتوتی: پیری، سالخوردگی | باطل: غلط |
| ایام: جمع یوم، روزها | کجا: کِی، چه وقت |
| پیشه کردن: کاری را انتخاب کردن | پاکدل: بی کینه |
| میل: علاقه، خواسته | نشاندند: کاشتند |
| اعمال: جمع عمل، کارها | سوییتی بلاگ |
تاریخ ادبیات حکایت باغبان نیک اندیش
شاعر/ نویسنده:
سعدالدین وراوینی
قرن / سال:
قرن هفتم
اثر/ آثار:
ترجمه مرزبان نامه
ویژگی/ اهمیت:
اهل وراوین، کتاب مرزبان نامه اثر مرزبان بنرستم را از زبان طبری به فارسی برگرداند
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۳ فارسی پایه نهم متوسطه اول با موضوع درس««مثل آیینه»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس دوم فارسی نهم
✅ جواب درس چهارم فارسی نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران