جواب درس پنجم علوم و فنون ادبی دهم انسانی

در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۵ علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطه دوم با موضوع «هماهنگی پاره های کلام» قرار گرفته‌ است که شامل جواب صفحات ۵۰ و ۵۱ کتاب درسی می‌باشد. در ادامه با ما از بخش جواب علوم و فنون ادبی دهم انسانی همراه باشید.

جواب خودارزیابی صفحه ۵۰ علوم و فنون دهم انسانی

۱- صامت و مصوت‌های مصراع اول بیت نخست را مشخص نمایید.

نشاید که خوبان به صحرا روند
همه کس شناسند و هر جا روند
حلالست رفتن به صحرا، ولیک
نه انصاف باشد که بی ما روند
سعدی

ن ـَ | شا | یَد | کِ | خو | بان| بِ | صَح | را | رَ | وَند
صامت + مصوت | ص + م | ص +م +ص |ص +م | ص +م | ص +م +ص |ص +م |ص +م +ص |ص + م | ص + م |ص
+م+ص

۲- هر بیت را به هجاهای تشکیل دهنده آن تجزیه کنید؛ سپس هر هجا را با علامت خاص آن بنویسید.

عجب نیست از گل که خندد به سروی
که در این چمن پای در گل نشیند
طبیب اصفهانی

توضیح: در پاره‌ی سوم مصراع اول و دوم، شاعر نیست را در برابر این چَ آورده است؛ به همین خاطر هجای کشیده را همان‌گونه که توضیح داده شد به دو هجای بلند و کوتاه تبدیل کردیم تا کارمان آسان‌تر شود. در هجای بلند «این» نیز مصوّت بلند قبل از ن (یعنی ی) کوتاه محسوب می‌شود پس این معادل سه واج است و بلند محسوب می‌شود نه کشیده.

اگر هوشمندی به معنی گرای
که معنی بماند نه صورت به جای
سعدی

توضیح: هجاهای پایان مصراع‌ها خواه بلند باشد خواه کشیده باشد خواه کوتاه، باید بلند محسوب شود؛ به همین دلیل هجاهای کشیده‌ی رای و جای را بلند محسوب کردیم.

۳- در بیت زیر، چند هجای کوتاه وجود دارد؟

تا رنج تحمّل نکنی، گنج نبینی
تا شب نرود، صبح پدیدار نباشد
سعدی

تعداد هجاهای کوتاه ۸ تا می باشد که در مصرع اول ۴ هجای کوتاه و در مصرع دوم ۴ هجای کوتاه وجود دارد.

جواب خودارزیابی صفحه ۵۱ علوم و فنون دهم انسانی

۴- برای کاربردهای گوناگون (صامت، مصوّت) هریک از واج‌های زیر، نمونه‌هایی بنویسید.

همچنین می‌توانید از مثال‌های زیر نیز استفاده کنید:

■ «و»
صامت: وقت، وارد، نانوا، وزن، مداوا، ورزش، مواد
مصوت: نور، مور، آهو، روده، هوش، تور، مور، کوه

■ «ی»
صامت: یاد، پایه، باید، آید، دریا، همسایه، عیب
مصوت: سیب، فارسی، میخ، سی، ایست، بینش

■ «ه»
صامت: راه، کوه، کاه، ماه، نگاه، اندوه
مصوت: نامه، دانه، کوزه، پوزه، سایه، مدرسه، که، کوچه

۵- علامت هجاهای کدام بیت، چهار بار (U – – – ) تکرار شده است؟

پاسخ: بیت اول

الف) الا یا اَیّها السّاقی أدِرکأساً و ناوِلها 
که عشق آسان نمود اوّل، ولی افتاد مشکل‌ها
حافظ

ب) خلوتم چراغان کن، ای چراغ روحانی
ای ز چشمه نوشت، چشم دل چراغانی
شهریار

پ) من از اینجا به ملامت نروم
که من اینجا به امیدی گروم
سعدی

ت) بلم آرام چون قویی سبکبار
به نرمی بر سر کارون همی رفت
تولّل

سخن پایانی

اگر سوالی درباره‌ی جواب درس پنجم علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطه‌ی دوم با موضوع «هماهنگی پاره های کلام» دارید، می‌توانید در بخش نظرات بپرسید تا تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی کنند.

✅ جواب درس چهارم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
✅ جواب درس ششم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه‌‌ دوم‌‌‌‌

توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.