در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۶ علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطه دوم با موضوع «سجع و انواع آن» قرار گرفته است که شامل جواب صفحات ۵۴ و ۵۵ کتاب درسی میباشد. در ادامه با ما از بخش جواب علوم و فنون ادبی دهم انسانی همراه باشید.
جواب خودارزیابی صفحه ۵۴ علوم و فنون دهم انسانی
۱- در اشعار و جملههای زیر، سجع را بیابید.
بزرگان گفتهاند: دولت، نه به کوشیدن است؛ چاره کم جوشیدن است.
سعدی
پاسخ: کوشیدن و جوشیدن: سجع متوازی
الهی به شناخت تو زندگانیم، به نام تو آبادانیم، به یاد تو شادانیم و به یافت تو ناتوانیم.
خواجه عبدالله
پاسخ: زندگانیم و آبادانیم: سجع متوازی
شادانیم و ناتوانیم: سجع مطرف
شادانیم و آبادانیم: سجع مطرف
سِرّ عشق، نهفتنی است نه گفتنی و بساط مهر، پیمودنی است نه نمودنی.
مقامات حمیدی
پاسخ: نهفتنی و گفتنی: سجع مطرف
پیمودنی و نمودنی: سجع متوازی
من ماندهام مهجور از او، دیوانه و رنجور از او
گویی که نیشی دور از او در استخوانم میرود
سعدی
پاسخ: مهجور و رنجور: سجع متوازی
مهجور و رنجور و دور: سجع مطرف
۲- عبارت زیر را میتوان مسجع نامید؟ دلیل خود را بنویسید.
پادشاهی او راست زیبنده، خدایی او راست در خورنده، بلندی و برتری از درگاه او جوی و بس.
جهانگشای جوینی
بله، زیرا واژههای «زیبنده» و «در خورنده» در پایان دو جمله، سجع مطرفاند (وزن یکسان ندارند). زیرا این دو واژه در پایان دو جمله به صورت قرینه آمدهاند و در حروف پایانی نیز مشترک میباشند.
۳- در عبارت زیر، واژههای سجع کداماند؟ وجه اشتراک آنها را بنویسید.
تنی چند متفق سیاحت بودند و شریک رنج راحت.
گلستان سعدی
پاسخ: سیاحت و راحت – وجه مشترک آنها واجهای پایانی آنها است.
۴- واژههای بدهد و بنهد در عبارت زیر، سجع متوازی دارند.
جوانمرد که بخورد و بدهد، به از عابد که روزه دارد و بنهد.
گلستان سعدی
۵- در هر عبارت، سجع را بیابید و نوع آن را مشخص نمایید.
محبت را غایت نیست؛ از بهر آنکه محبوب را نهایت نیست. تذکرةالاولیا، عطار
پاسخ: غایت و نهایت: مطرف
پشت و پناه سپاه من بود، در دیده دشمنان خار و بر روی دوستان خال.
پاسخ: خار و خال: متوازن
فلان را کرم بی شمار است و هنر بی حساب، دارای عزمی است متین و طبعی کریم.
پاسخ: بی شمار و بی حساب: متوازن
متن و کریم: متوازن
ظاهر درویشی، جامه ژنده است و موی سترده و حقیقت آن، دل زنده و نفس مرده.
پاسخ: ژنده و سترده: مطرف
زنده و مرده: متوازن
ارادت بی چون، یکی را از تخت شاهی فرو آرد و دیگری را در شکم ماهی نکو دارد.
پاسخ: فروآرد و دارد: مطرف
۶- در متن زیر، سجعها را بیابید، نوع هر یک را مشخص نمایید و درباره ارزش موسیقایی هر یک اظهار نظر کنید.
«صیّاد بی روزی، ماهی در دجله نگیرد و ماهی بی اجل در خشک نمیرد. دو چیز مُحال عقل است: خوردن بیش از رزق مقسوم و مردن پیش از وقت معلوم. به نانهاده، دست نرسد و نهاده، هر کجا هست، برسد. هر که به تأدیب دنیا راه صواب نگیرد، به تعذیب عقبی گرفتار آید». گلستان سعدی
پاسخ: نگیرد و نمیرد، مقسوم و معلوم
نرسد و برسد: سجع متوازی، این نوع سجع، بیشترین ارزش موسیقایی را دارد؛ زیرا در آن ارکان سجع، وزن و واجهای پایانی یکسانی هستند.
نگیرد و آید: سجع مطرّف ارزش موسیقایی این نوع سجع، از سجع متوازی کمتر است؛ زیرا در سجع مطرّف فقط واجهای پایانی ارکان سجع یکساناند و وزن آنها یکسان نیست.
سخن پایانی
اگر سوالی دربارهی جواب درس ششم علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطهی دوم با موضوع «سجع و انواع آن» دارید، میتوانید در بخش نظرات بپرسید تا تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی کنند.
✅ جواب درس پنجم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
✅ جواب درس هفتم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
