در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۳ علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطه دوم با موضوع «واج آرایی، واژه آرایی» قرار گرفته است که شامل جواب صفحات ۲۸ تا ۳۰ کتاب درسی میباشد. در ادامه با ما از بخش جواب علوم و فنون ادبی دهم انسانی همراه باشید.
جواب خودارزیابی صفحه ۲۸ علوم و فنون دهم انسانی
۱- در بیتهای زیر، نمونههای واج آرایی را بیابید.
سرو را بین بر سماع بلبلان صبح خیز
همچو سرمستان به بستان، پای کوب و دست زن
خواجوی کرمانی
پاسخ: واجآرایی صامتهای «س»، «ن»، «ت»
و مصوت «آ»
گو بهار دل و جان باش و خزان باش، ار نه
ای بسا باغ و بهاران که خزان من و توست
هوشنگ ابتهاج
پاسخ: واجآرایی صامت «ن»، «ب»
و مصوّت بلند «آ»
سر ارادت ما و آستان حضرت دوست
که هر چه بر سر ما میرود، ارادت اوست
حافظ
پاسخ: واجآرایی مصوت کوتاه «ــِـ» و «آ»
و صامتهای «س»، «ر»
ای تکیه گاه و پناهِ / زیباترین لحظههای / پر عصمت و پر شکوه تنهایی و خلوت من! ای شطّ شیرین پر شوکت من!
(مهدی اخوان ثالث)
پاسخ: واجآرایی مصوت کوتاه «ــِـ»
و صامت «ت»، «ن»، «ش»
۲- در اشعار زیر، آرایه تکرار (واژه آرایی) را بیابید.
عمر ما را مهلت امروز و فردای تو نیست
من که یک امروز مهمان توام، فردا چرا؟
شهریار
پاسخ: واژهآرایی «امروز»، «فردا» و «تو»
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین
به علی شناختم من، به خدا قسم، خدا را
شهریار
پاسخ: خدا، علی
زمانه قرعه نو میزند به نام شما
خوشا شما که جهان میرود به کام شما
هوشنگ ابتهاج
پاسخ: واژهآرایی «شما»
گر تو گرفتارم کنی من با گرفتاری خوشم
ور خوار چون خارم کنی، ای گُل! بدان خواری خوشم
ابوالقاسم حالت
پاسخ: واژهآرایی «گرفتار»، «خوار»
گَرَم باز آمدی محبوب سیم اندام سنگین دل
گل از خارم برآوردی و خار از پای و پای از گل
سعدی
پاسخ: واژهآرایی «از»، «خار»، «پا»
بی عمر زندهام من و این بس عجب مدار
روز فراق را که نهد در شمار عمر
حافظ
پاسخ: واژهآرایی «عمر»
پای استدلالیان چوبین بود
پای چوبین سخت بی تمکین بود
مولوی
واژهآرایی «پای»، «چوبین»
از ننگ چه پرسی که مرا نام ز ننگ است
وز نام چه پرسی که مرا ننگ ز نام اسـت
حافظ
پاسخ: واژهآرایی «مرا»، «نام»، «ننگ»، «چه»، «پرسی»
گر اظهار پشیمانی کند گردون مشو ایمن
تنها سر مویی ز سر موی تو دورم
صائب
پاسخ: واژهآرایی «پشیمانی»
یک عمر پریشانی دل، بسته به مویی است
تنها سر مویی ز سر موی تو دورم
قیصر امین پور
پاسخ: واژهآرایی «موی»، «سر»
هر کجا دردی است درمانیش هست
درد عشق است آنکه درمانیش نیست
سلمان ساوجی
پاسخ: واژهآرایی «درد»، «درمان»، «است»
۳- غزلی از دیوان حافظ بیابید که نمونه مناسبی برای کاربرد واج آرایی و واژه آرایی باشد؛ سپس مشخص کنید، کدام واجها و واژهها در ایجاد این آرایهها، مؤثر هستند.
خواب آن نرگس فتان تو بیچیزی نیست
تاب آن زلف پریشان تو بیچیزی نیست
از لبت شیر روان بود که من میگفتم
این شکر گرد نمکدان تو بیچیزی نیست
جان درازی تو بادا که یقین میدانم
در کمان ناوک مژگان تو بیچیزی نیست
مبتلایی به غم محنت و اندوه فراق
ای دل این ناله و افغان تو بیچیزی نیست
دوش باد از سرِ و کویش به گلستان بگذشت
ای گل این چاک گریبان تو بیچیزی نیست
درد عشق ار چه دل از خلق نهان میدارد
حافظ این دیده گریان تو بیچیزی نیست
پاسخ: واژه آرایی «تو»، «بیچیزی» و «نیست» در تمام ابیات و «گل» در بیت ۵
سخن پایانی
اگر سوالی دربارهی جواب درس سوم علوم و فنون ادبی دهم انسانی متوسطهی دوم با موضوع «واج آرایی، واژه آرایی» دارید، میتوانید در بخش نظرات بپرسید تا تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی کنند.
✅ جواب درس دوم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
✅ جواب درس چهارم علوم و فنون ادبی دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
