جواب پودمان ۷ (تأسیسات مکانیکی) کار و فناوری نهم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۷ کار و فناوری نهم متوسطه با موضوع درس «تأسیسات مکانیکی» قرار گرفته است که شامل جواب کار کلاسی، مقدمه و یادآوری و سوال متن میباشد. در ادامه با ما از بخش پاسخ سوالات کار و فناوری نهم همراه باشید.
جواب کار غیر کلاسی صفحه ۸۸ کار و فناوری نهم
با توجه به شکل ۱-۷ بررسی کنید در محل سکونت و مدرسه شما، کدامیک از این تأسیسات بهکار رفته است؟
پاسخ:
مدرسه: در مدرسه سیستم گرمایشی بخاری گازی است. برای سرویس بهداشتی و آبخوریها، لولهکشی آب وجود دارد. از سیستم فاضلاب هم برای سرویس بهداشتی و آبخوریها استفاده میشود.
محل سکونت: در خانه ما لولهکشی آب سرد و گرم وجود دارد که برای حمام و آشپزخونه استفاده میشود. سیستم گرمایشی نیز شوفاژ است که با گاز کار میکند. تأسیسات گازکشی هم برای اجاق گاز و آبگرمکن استفاده میشود. سیستم فاضلاب هم وجود دارد که آبهای مصرفی رو به چاه میبرد.
جواب پرسش صفحه ۹۰ کار و فناوری نهم
علت بهکارگیری دو آچار در باز و بسته کردن شیر چیست؟
پاسخ: ممکن است اتصالات پشت شیر زنگ زده یا فرسوده باشند که برای مهار و محکم نگه داشتن آنها از دو آچار برای باز و بستن استفاده میکنیم؛ و یا ممکن است اتصالات گردان دیگری پشت شیر باشد. میتوان از دو آچار، فرانسه و آچار لوله گیر (کلاغی یا شلاقی) استفاده نمود.
جواب پرسش صفحه ۹۱ کار و فناوری نهمم
در زمان بستن کلگی شیر، شیر باید در حالت باز باشد. به نظر شما دلیل این کار چیست؟ جنس واشر آببندی از چه مادهای است؟ چرا؟
پاسخ: چون هنگام باز بودن شیر آب مغزی به بیرون پیچیده و طول مغزی زیاد است پس اگر کلگی شیر را روی آن قرار داده و با آچار بپیچیم چون طول زیاد میشود؛ در اثر پیچاندن واشر به انتهای شیر برخورد کرده و باعث خرابی آن میشود.
پس هنگام بستن کلگی برای اینکه این اتفاق نیفتد باید پیچ شیر را به صورت بسته قرار دهیم. جنس واشر معمولاً از پلاستیک نرم و محکم است تا به خوبی شیر را آب بندی کند و عمر طولانی نیز داشته باشد.
جواب تحقیق کنید صفحه ۹۲ کار و فناوری نهم
آیا به سازوکار حرکتی شیرهای برداشت توجه کردهاید؟ در گروه خود با جستوجو در اینترنت، کتابها و منابع دیگر، در این خصوص تحقیق کنید و نتایج آنرا در کلاس ارائه دهید.
پاسخ: سازوکار به کار رفته در تمام شیرهای چرخان از نوع سازوکار پیچ حرکتی است که در آن با گشتن و چرخش یک پیچ یا فلکه حرکت عمودی در دل شیر ایجاد شده و مجموعه آب بندی را به جلو و عقب میراند و باعث بستن و باز شدن شیر میشود.
نمونه این سازوکار در انواع گیره کارگاهی و جک پیچی نیز وجود دارد. اما شیرهای دیگری نیز هستند که مکانیزم های دیگری دارند و جهت کارهای خاص یا … استفاده میشوند و نحوه آب بندی آنها به صورت مخروطی، کره ای، ساچمهای، لغزان و … است.
پاسخ دیگر: تحقیق درباره سازوکار حرکتی شیرهای برداشت (شیرآلات)
شیر برداشت وسیلهای است برای کنترل جریان آب (باز و بسته کردن، کم و زیاد کردن دبی، و گاهی تنظیم دما). تفاوت اصلی شیرها، در نوع حرکت دسته/فلکه و شیوهی آببندی آنهاست. به طور کلی سازوکار حرکتی شیرها را میتوان به چند گروه مهم تقسیم کرد:
۱- شیرهای چرخشی فلکهای با سازوکار «پیچ حرکتی» (Linear Motion)
در بسیاری از شیرهای قدیمی و فلکهای، مکانیزم اصلی پیچ و مهره (پیچ حرکتی) است.
نحوه کار:
- با چرخاندن فلکه، یک پیچ رزوهدار میچرخد.
- این چرخش، به دلیل درگیری رزوهها، تبدیل میشود به حرکت خطی (عمودی/محوری).
- در نتیجه، مغزی شیر یا واشر آببندی به سمت نشیمنگاه جلو میرود و مسیر آب را میبندد، یا عقب میرود و مسیر باز میشود.
ویژگیها:
- کنترل جریان معمولاً نرم و مرحلهای است.
- اما تعداد دور برای باز و بسته شدن زیاد است و در طول زمان واشرها ممکن است فرسوده شوند.
نمونههای مشابه این سازوکار:
- گیرههای کارگاهی (گیره رومیزی)
- جک پیچی
- پیچهای تنظیم و گیرهها در ماشینکاری
۲- شیرهای اهرمی «ربعگرد» (Rotary / Quarter-Turn Valves)
در بسیاری از شیرهای جدید، با چرخش ۹۰ درجهای اهرم (ربعگرد)، شیر باز یا بسته میشود. در این شیرها معمولاً حرکت خطی نداریم؛ بلکه قطعهی آببند میچرخد.
الف) شیر توپی (Ball Valve)
- داخل شیر یک توپ سوراخدار قرار دارد.
- وقتی سوراخ توپ در مسیر لوله قرار بگیرد → باز
- وقتی توپ ۹۰ درجه بچرخد و سوراخ از مسیر خارج شود → بسته
- آببندی معمولاً با رینگهای پلیمری (مثل تفلون) انجام میشود.
مزیت: سریع، کمافت فشار، دوام بالا
کاربرد: بسیار رایج در شیرهای خانگی و صنعتی
ب) شیر پروانهای (Butterfly Valve)
- یک دیسک در وسط مسیر جریان میچرخد.
- با چرخش ۹۰ درجهای دیسک، مسیر باز/بسته میشود.
کاربرد: مسیرهای بزرگتر و سیستمهای تأسیساتی
ج) شیر سماوری/پلاگ (Plug Valve)
قطعهی آببند به شکل «پلاگ» میچرخد و مسیر را باز یا بسته میکند.
۳- شیرهای کارتریجی و سرامیکی (Cartridge / Ceramic Disc Mechanism)
در بسیاری از شیرهای مخلوط اهرمی (که با یک دسته هم دبی و هم دما تنظیم میشود)، مکانیزم داخلی معمولاً کارتریج است.
نحوه کار کلی:
- با حرکت اهرم، قطعات داخلی (دیسکهای سرامیکی یا دریچههای کارتریج) روی هم میلغزند یا میچرخند.
- همپوشانی مجراها مقدار عبور آب سرد و گرم را تعیین میکند.
- آببندی به دلیل سطح صیقلی دیسکهای سرامیکی بسیار دقیق است.
مزیتها:
- نرمی عملکرد
- آببندی خوب
- دوام بالا در صورت کیفیت مناسب
۴- شیرهای فشاری و خودکار (Push / Sensor / Solenoid)
برخی شیرهای برداشت، مخصوص مکانهای عمومی یا کاربردهای خاص هستند:
الف) شیر فشاری تایمردار
با فشار دادن، آب باز میشود و بعد از مدت مشخصی خودکار بسته میشود.
ب) شیر چشمی (سنسوردار)
- حسگر حضور دست را تشخیص میدهد.
- یک شیر برقی (سلونوئیدی) جریان آب را قطع و وصل میکند.
کاربرد: سرویسهای عمومی، کاهش مصرف آب، بهداشت بیشتر
جمعبندی: پس میتوان گفت:
- در شیرهای فلکهای کلاسیک، سازوکار غالب پیچ حرکتی است که چرخش را به حرکت خطی تبدیل میکند.
- اما در شیرهای جدیدتر، بهویژه ربعگردها، مکانیزم غالب چرخشی است (توپی، پروانهای، پلاگ).
- در شیرهای مخلوط اهرمی، مکانیزم داخلی معمولاً کارتریج/دیسک سرامیکی است.
- و در شیرهای هوشمند، کنترل جریان با سنسور و سلونوئید انجام میشود.
جواب پرسش صفحه ۹۵ کار و فناوری نهم
با توجه به شکل ۱۲-۷- الف، محاسبه کنید چنانچه در یک خانواده چهار نفره، هر نفر در روز دو بار از فلاش تانک استفاده کند در یک ماه چند لیتر آب صرفهجویی میشود؟
پاسخ: امروزه حجم این فلاش تانکها حدودا ۶ لیتر است، اگر در یک خانواده ۴ نفره هر نفر در روز ۲ بار از فلاش تانک ۶ لیتری استفاده کند؛ مقدار حجم آب استفاده شده برابر مقدار زیر است:
جواب تحقیق کنید صفحه ۹۷ کار و فناوری نهم
آیا تاکنون به تأسیسات ساختمان به عنوان قلب تپنده آن توجه کردهاید؟ در گروه خود با جستوجو در اینترنت، کتابها و منابع دیگر، در خصوص شباهت سیستمهای تأسیساتی به قلب انسان تحقیق کنید و نتایج آن را در کلاس ارائه دهید.
پاسخ:
شباهت سیستمهای تأسیساتی ساختمان به قلب و بدن انسان
تأسیسات ساختمان را میتوان به عنوان قلب تپنده و سیستم حیاتی یک ساختمان در نظر گرفت. همانطور که بدن انسان بدون قلب و گردش خون قادر به ادامه زندگی نیست، یک ساختمان نیز بدون سیستمهای تأسیساتی نمیتواند عملکرد صحیح و شرایط مناسب برای زندگی و فعالیت انسان را فراهم کند.
یکی از مهمترین بخشهای تأسیسات ساختمان، سیستمهای حرارتی و برودتی (گرمایش و سرمایش) است که شباهت زیادی به سیستم گردش خون انسان دارد.
اجزای مشابه بین بدن انسان و تأسیسات ساختمان
۱- پمپها نقش قلب را دارند
در بدن انسان، قلب خون را با فشار به تمام اندامها پمپاژ میکند.
در ساختمان نیز پمپها وظیفه دارند آب گرم یا سرد را در لولهها به جریان بیندازند و آن را به بخشهای مختلف منتقل کنند.
۲- لولهها مانند رگها و شریانها هستند
رگها در بدن مسیر حرکت خون را فراهم میکنند.
در ساختمان نیز لولههای تأسیساتی همان مسیر انتقال آب، انرژی حرارتی و سرمایشی به فضاهای مختلف هستند.
۳- رادیاتورها و فنکویلها مانند اندامهای بدن عمل میکنند
همانطور که اندامهای بدن از خون اکسیژن و انرژی دریافت میکنند، تجهیزات گرمایشی و سرمایشی نیز انرژی موجود در آب را دریافت کرده و محیط را گرم یا سرد میکنند.
۴- دیگ موتورخانه و چیلر مانند ششها و منبع تولید انرژی هستند
در بدن انسان، ششها اکسیژن را وارد خون میکنند و انرژی لازم برای بدن تأمین میشود.
در ساختمان نیز دیگها و چیلرها انرژی گرمایی یا سرمایی تولید کرده و به سیستم گردش آب منتقل میکنند.
۵- کنترلکنندهها و سنسورها مانند مغز و سیستم عصبی هستند
بدن انسان با کمک مغز و اعصاب دمای بدن، ضربان قلب و شرایط داخلی را تنظیم میکند.
در ساختمان نیز سیستمهای هوشمند و ترموستاتها دما و عملکرد تجهیزات را کنترل کرده و تعادل را برقرار میکنند.
به طور کلی، سیستم تأسیساتی ساختمان همانند یک چرخه بسته و پویا عمل میکند که با گردش مداوم آب و انرژی، ساختمان را فعال، زنده و قابل سکونت نگه میدارد. همانطور که سلامت قلب و گردش خون برای بدن حیاتی است، عملکرد درست تأسیسات نیز برای آسایش، ایمنی و زندگی در ساختمان ضروری میباشد.
بنابراین میتوان گفت تأسیسات ساختمان، همانند قلب انسان، نقش اصلی در حیات و پویایی ساختمان دارد.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب پودمان ۷ کار و فناوری نهم با موضوع درس««تأسیسات مکانیکی»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب پودمان ۶ (برق) کار و فناوری نهم
✅ جواب پودمان ۸ (عمران) کار و فناوری نهم
📝 سوالات پودمان ۷ (تاسیسات مکانیکی) کار و فناوری نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران