جواب درس یازدهم فارسی دهم

در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۱۱ فارسی دهم با موضوع درس‌ «خاک آزادگان»‌ قرار گرفته‌ است که شامل قلمرو زبانی ، قلمرو ادبی، قلمرو فکری و معنی شعر و کلمات می‌باشد. ‌

جواب قلمرو زبانی صفحه ۸۵ فارسی دهم

۱- برای واژه «افسرده» دو معادل معنایی بنویسید.

پاسخ: افسرده: یخ زده ، سرد

۲- بیت زیر را بر اساس ترتیب اجزای جمله در زبان فارسی مرتب کنید؛سپس اجزای هر جمله بیت را در جدول قرار دهید.

من ایرانیم آرمانم شهادت *** تجلّیِ هستی است جان کندن من

پاسخ:

نهاد	گزاره
من	ایرانیم
آرمانم	شهادت [است]
جان کندن من	تجلّیِ هستی است

جواب قلمرو ادبی صفحه ۸۵ فارسی دهم

۱‌- این سروده را از نظر قالب و مضمون با شعر «مهر و وفا» مقایسه کنید.

پاسخ:

نام شعر	قالب	مضمون
خاک آزادگان	غزل	وطن دوستی و عشق به میهن
مهر و وفا	غزل	عشق و عرفان – غنایی و احساسی و عاطفی

۲- در شعری که خواندید، واژه‌های «خاک» و «شعله» در کدام مفهوم مجازی به کار رفته‌اند؟

پاسخ: خاک مجاز از کشور و شعله مجاز از عشق

۳- نمونه ای از کاربرد شیوه بالغی را در متن درس بیابید و آن را توضیح دهید.

پاسخ:

تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی *** جدا سازی ای خصم، سر از تن من
کجا می توانی، ز قلبم رُبایی *** تو عشق میان من و میهن من؟
من ایرانی ام آرمانم شهادت *** تجلّیِ هستی است جان کندن من

جواب قلمرو فکری صفحه ۸۶ فارسی دهم

۱- در کدام بیت، بر مفهوم «یگانه پرستی« تأکید شده است؟

پاسخ:

جز از جامِ توحید هرگز ننوشم *** زنی گر به تیغِ ستم گردن من

۲- مضمون بیت‌های دوم و سوم را با سروده زیر مقایسه کنید.

تا زبر خاکی‌ای درخت تنومند *** مگسل از این آب و خاک ریشه پیوند (ادیب الممالک فراهانی)

پاسخ: بیت‌های دوم و سوم:

کجا می توانی، ز قلبم رُبایی*** تو عشق میان من و میهن من؟
من ایرانیام آرمانم شهادت*** تجلّیِ هستی است جان کندن من

🔹 هر سه بیت در مفهوم وطن دوستی و فداکاری برای وطن به کار رفته‌اند.

۳- در کدام بیت، به مفهوم آیه شریفه « وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُواْ فِی سَبیلِ الله أمْوَاتاً بَلْ أحْیَاء عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ» (سوره آل عمران، آیه ۱۶۹) اشاره شده است؟

پاسخ: من ایرانی ام آرمانم شهادت / تجلّیِ هستی است جان کندن من (شهادت طلبی، زنده بودن شهید)

جواب درک و دریافت صفحه ۹۳ فارسی دهم

۱- به اعتقاد شما چگونه می توان از ایثارگری آزادگان و جانبازان تجلیل کرد؟

پاسخ: در اصل به دلیل کار بزرگی که این بزرگواران کردند و جان و مال و جان خود را در راه خدا و دین و میهن فدا کردند، هیچ چیز نمی‌تواند حتی ذره‌ای از فداکاری این عزیزان را جبران کند، اما به نظر من بهترین تمجید از این بزرگان کشور، تشریح و معرفی افکار و راه و مسلک آن‌ها می‌باشد.

۲- ثبت خاطرات دوره جنگ، چه نقشی در حفظ ارزشهای انقلاب اسلامی داشته است؟

پاسخ: جوانان را با مبارزات رزمندگان و مجاهدت‌های آنان آشنا کرده و از فراموشی آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب باز داشته و رشادت‌ها و جان فشانی‌های رزمندگان را به تصویر کشیده و آثار زیبایی را در ادبیات انقلاب خلق کرده است.

معنی درس یازدهم فارسی دهم

معنی صفحه ۸۴ فارسی دهم

قالب شعر: غزل

۱- به خون گر کشی خاک من ، دشمن من

بجوشد گل اندر گل از گلشن من

معنی: ای دشمن من! اگر بخواهی سرزمین من را به خون بکشی و آن را نیست و نابود کنی، جوانان بسیاری هستند که در این سرزمین می‌جوشند و رویاروی تو می‌ایستند‌.

قلمرو زبانی:

گر: اگر
گلشن: گلخانه، گلستان، گلزار
به خون کشیدن : کشتن

قلمرو ادبی:

قالب: غزل(چامه) اجتماعی
وزن: ت تن تن ت تن تن ت تن تن ت تن تن
خاک: مجاز از سرزمین
به خون کشیدن: کنایه از کشتن و نابود کردن
گل: استعاره از جوانان جانباز
گل اندر گل: کنایه از فراوان
خاک، گل، گلشن: تناسب
واج آرایی «گ»
گلشن: استعاره از میهن یا گور
گل بجوشد: استعاره پنهان
پیام: ستیز با دشمن

۲- تنم گر بسوزی ، به تیرم بدوزی

جدا سازی ای خصم ، سر از تن من

معنی: ای دشمن سرزمین من ، اگر تنم را بسوزانی و با تیر بدنم را سوراخ سوراخ کنی و سر از تنم جدا کنی …

قلمرو زبانی:

سوختن: سوزاندن (بن ماضی: سوخت، بن مضارع: سوز)
به تیرم بدوزی: جهش ضمیر
به تیر دوختن: تیر زدن(بن ماضی: دوخت، بن مضارع: دوز)
خصم: دشمن
به تیرم بدوزی: جهش ضمیر(من را با تیر بدوزی)

قلمرو ادبی:

سوختن: کنایه از نابود کردن
بسوزی، بدوزی: جناس
سر از تن جدا ساختن: کنایه از کشتن
تن، من: جناس
سر، تن: تناسب
موقوف المعانی

۳- کجا می‌‌توانی، ز قلبم ربایی

تو عشق میان من و میهن من؟

معنی: هرگز نمی‌توانی عشق میان من و مهینم را از قلبم جدا سازی.

قلمرو زبانی:

کجا: چگونه
ربودن: دزدیدن، سریع گرفتن(بن ماضی: ربود، بن مضارع: ربا)
پرسش انکاری

قلمرو ادبی:

واژه آرایی: من
واج آرایی «ن»
پیام: عشق به میهن

۴‌- من ایرانی ام، آرمانم شهادت

تجلی هستی است، جان کندن من

معنی: من ایرانی هستم و تمام آرزویم هم شهادت است‌، بدان ای دشمن که جان دادن من‌، آشکار ساختن هستی است.

قلمرو زبانی:

آرمان: آرزو، عقیده
تجلی: جلوه گری

قلمرو ادبی:

جان کندن: کنایه از درگذشتن و مردن
واج آرایی «ن»
پیام: ترغیب به شهادت

۵- مپندار این شعله ، افسرده گردد

که بعد از من افروزد از مدفن من

معنی: ای دشمن ، تصور نکن که گرمی علاقه من به میهنم از بین می‌‌رود که بعد از مرگم هم این گرمای علاقه از قبرم شعله می‌‌کشد.

قلمرو زبانی:

پنداشتن: تصور کردن(بن ماضی: پنداشت، بن مضارع: پندار)
افسردن: سرد شدن، خاموش شدن، یخ بستن (بن ماضی: افسرد، بن مضارع: افسر)
افروختن: روشن شدن (بن ماضی: افروخت، بن مضارع: افروز)
مدفن: جای دفن، گور

قلمرو ادبی:

شعله: استعاره از عشق به میهن
افسرد، افروخت: تضاد
واژه آرایی: من، از
پیام: جاودانگی عشق به میهن

۶- نه تسلیم و سازش ، نه تکریم و خواهش

بتازد به نیرنگ تو، توسن من

معنی: ای دشمن‌، در برابر تو هرگز نه تسلیم خواهم شد و نه سازش خواهم کرد و در برابر نیرنگ تو خواهم تاخت.

قلمرو زبانی:

سازش: کنار آمدن، آشتی
تکریم: گرامی‌داشت
خواهش: درخواست و التماس
تاختن: حمله کردن (بن ماضی: تاخت، بن مضارع: تاز)
نیرنگ: فریب
توسن: اسب سرکش، متضاد رام

قلمرو ادبی:

توسن: استعاره از هستی من یا میهن من
واج آرایی «ن»
پیام: عدم سازش با دشمن

۷- کنون رود خلق است ، دریای جوشان

مه خوشه خشم شد خرمن من

معنی: اکنون مردم همانند دریایی جوشان هستند که تسلیم تو نمی‌شوند و خشم و خروش آن‌ها نشانه این است که در برابر تو ایستادگی خواهند کرد.

قلمرو زبانی:

خلق: آفریده، مردم
خرمن: توده غلّه دروشده

قلمرو ادبی:

رود خلق: اضافه تشبیهی
رود خلق، دریای جوشان است: تشبیه، اغراق
خرمن: استعاره از هستی
خوشه خشم: اضافه تشبیهی
خرمن من خوشه خشم شد: تشبیه، کنایه از افزایش و گسترش یافتن
واج آرایی «خ»
پیام: خیزش برای ستیز با دشمن

۸- من آزاده از خاک آزادگانم

گل صبر، می‌‌پرورد دامن من

معنی: من از سرزمین آزادگان هستم که بسیار صبورهستم.

قلمرو زبانی:

آزاده: ایرانی، آزادمرد، کسی که از اسارت بازمی‌گردد.
پروردن: پروراندن(بن ماضی: پرورد، بن مضارع: پرور)

قلمرو ادبی:

خاک: مجاز از سرزمین
گل صبر: اضافه تشبیهی
دامن: استعاره از هستی
پیام: ترغیب به بردباری

۹- جز از جام توحید، هرگز ننوشم

زنی گر به تیغ ستم گردن من

معنی: اگر سرم را از تنم جدا کنی هرگز از راه یگانگی خدا منحرف نخوام شد.

قلمرو زبانی:

توحید: یکتاپرستی

قلمرو ادبی:

جام: مجاز از نوشیدنی
جام توحید: اضافه تشبیهی
تیغ ستم: اضافه تشبیهی یا اضافه اقترانی
گردن زدن: کنایه از کشتن
واج آرایی «ن»
پیام: یکتاپرستی

سخن پایانی

اگر سوالی درباره جواب درس ۱۱ فارسی دهم با موضوع درس««خاک آزادگان»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.