جواب درس یازدهم جامعه شناسی دهم انسانی ‌

در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۱۱ منطق دهم انسانی با موضوع درس‌ «تحولات هویتی جهان اجتماعی»‌ قرار گرفته‌ است که شامل صفحات ۹۴ تا ۹۹ می‌باشد. در ادامه با ما از بخش جواب جامعه شناسی دهم انسانی همراه باشید.

جواب تامل کنید صفحه ۹۴ جامعه شناسی دهم انسانی

هویت فرهنگی جهان اجتماعی چه رابطه‌ای با هویت اجتماعی افراد دارد؟ آیا این دو می‌توانند مستقل از یکدیگر وجود داشته باشند؟ برای پاسخ، از نمونه زیر کمک بگیرید.

هر خانواده، یک گروه اجتماعی است. هویت خانوادگی ما، بخشی از هویت اجتماعی ما و نتیجهٔ عضویت در یک خانواده است. در هر جهان اجتماعی به هر شکل از زندگی خانواده نمی‌گویند، بلکه تنها شکلی از زندگی که براساس عقاید، ارزش‌ها و هنجارهای نهاد خانواده باشد، پذیرفته می‌شود. در مقابل، نهاد خانواده نیز تا زمانی دوام می‌آورد که گروه‌های خانوادگی، عقاید، ارزش‌ها، هنجارها و نمادهای آن را بپذیرند و براساس آن عمل کنند. اکنون شما دربارهٔ رابطهٔ میان جهان اجتماعی و نهادهای آن فکر کنید.

هویت خانوادگی افراد ↔ خانواده‌ها ↔ نهاد خانواده ↔ هویت فرهنگی جهان اجتماعی

پاسخ: هویت اجتماعی افراد نمی‌تواند مستقل از هویت فرهنگی جهان اجتماعی باشد. می‌دانیم جهان اجتماعی مجموعه‌ای از پدیده‌های اجتماعی است که بر اثر کشش‌های آگاهانه و اختیاری افراد ایجاد شده است؛ بنابراین تعامل بین نهادها و افراد، استقلال آنها را از بین می‌برد و تعامل دوسویه آنها را به هم وابسته می‌کند.

هویت فرهنگی، نهاد‌های اجتماعی را تعریف می‌کند و نهاد اجتماعی درصدد رفع نیاز پدیده‌های اجتماعی بر می‌آید که این پدیده‌ها حاصل کنش افراد جامعه هستند.

بدیهی است با تغییر نیاز‌ها، کارکرد پدیده‌ها تغییر کرده و تغییر نهاد موجب تغییرات درونی در هویت فرهنگی می‌شود که بازتاب آن تغییر در نهادها خواهد بود.

جواب سوال متن کادر صفحه ۹۵ جامعه شناسی دهم انسانی

آثار منفی و مثبت بیماری (آثار جسمی، روحی و اجتماعی) بر انسان را در نظر بگیرید. آیا هر بیماری یا عامل بیماریزا در بدن انسان به مرگ او میانجامد؟ آیا آن دسته از بیماری‌ها که به مرگ می‌انجامند، به صورت ناگهانی پیش می‌آیند یا معمولا در طول زمان اتفاق می‌افتند و مسیری نسبتا طولانی را می‌پیمایند؟ آیا این مسیر قطعی است یا در مواردی برگشت‌پذیر یا حداقل قابل کنترل است؟

در جهان اجتماعی، وضعیت چگونه است؟ آیا هر تعارض فرهنگی به تحول هویت فرهنگی جهان اجتماعی می‌انجامد؟

پاسخ: بیماری‌ها آثار مختلفی بر انسان دارند. از نظر جسمی، بیماری‌ها می‌توانند باعث ضعف و ناتوانی بدن شوند. از نظر روحی، می‌توانند احساس اضطراب، استرس یا افسردگی ایجاد کنند. همچنین از نظر اجتماعی، بیماری ممکن است فرد را از فعالیت‌های اجتماعی و تعاملات با دیگران دور کند.

نه، هر بیماری یا عامل بیماری‌زا به مرگ انسان منجر نمی‌شود. بسیاری از بیماری‌ها با درمان بهبود می‌یابند یا قابل کنترل هستند. بیماری‌هایی که به مرگ می‌انجامند معمولاً در طول زمان پیشرفت می‌کنند و مسیر نسبتاً طولانی را طی می‌کنند. این مسیر در برخی موارد برگشت‌پذیر یا حداقل قابل کنترل است، به شرطی که تشخیص و درمان مناسب انجام شود.

در جهان اجتماعی نیز مانند بدن انسان، هر تعارض فرهنگی لزوماً به تحول هویت فرهنگی نمی‌انجامد. تعارض‌ها ممکن است حل و فصل شوند یا با تغییرات جزئی، مسیر اجتماعی را ادامه دهند. برخی تعارضات ممکن است با مدیریت صحیح قابل کنترل یا تغییر باشند و همیشه به دگرگونی شدید و بنیادی منجر نمی‌شوند.

جواب تحلیل کنید صفحه ۹۸ جامعه شناسی دهم انسانی

با هویت اجتماعی افراد و هویت فرهنگی جهان اجتماعی آشنا شدید. آیا هر نوع بحران هویت اجتماعی، به بحران هویت فرهنگی منجر می‌شود؟ در چه صورتی بحران هویت در سطح افراد، به بحران هویت در سطح جهان اجتماعی می‌انجامد؟ مثلا ممکن است در ایران برخی افراد یا خانواده‌ها دچار بحران هویت باشند؛ ولی نهاد خانواده دچار بحران هویت نباشد. در چه صورتی بحران هویت افراد و خانواده‌ها به بحران هویت در نهاد خانواده منجر می‌شود؟

این تحلیل را می‌توان درباره گروه‌های دیگر اجتماعی مانند گروه‌های تحصیلی، شغلی، ورزشی و… نیز به کار گرفت.

پاسخ: اگر ریشه این بحران از پدر و مادر باشد، دامنه آن زیاد وسیع نمی باشد؛ اما اگر عواملی مثل جامعه و تبلیغات و فرهنگ‌های متعارض جامعه دلیل اصلی این بحران باشد، می توان در سطح جامعه نیز اتفاق بیفتد.

پاسخ دیگر: هر نوع بحران هویت اجتماعی لزوماً به بحران هویت فرهنگی در سطح کلان منجر نمی‌شود. بحران هویت اجتماعی زمانی به بحران هویت فرهنگی تبدیل می‌شود که تعداد زیادی از افراد در جامعه دچار بحران هویت شوند و این بحران در نهادهای مهم جامعه نیز نفوذ کند.

برای مثال، اگر در ایران برخی افراد یا خانواده‌ها دچار بحران هویت باشند، این به معنای بحران در کل نهاد خانواده نیست. اما اگر تعداد زیادی از خانواده‌ها درگیر این بحران شوند و نهادهای مرتبط با خانواده مانند نظام آموزشی، رسانه‌ها و سایر بخش‌های اجتماعی نتوانند آن را مدیریت کنند، ممکن است بحران هویت در سطح نهاد خانواده رخ دهد.

این موضوع را می‌توان به گروه‌های دیگر اجتماعی نیز تعمیم داد. مثلاً در گروه‌های تحصیلی، شغلی یا ورزشی، اگر بحران هویت فردی به طور گسترده رخ دهد و از مدیریت خارج شود، می‌تواند به بحران در سطح کلان‌تر گروه‌ها و نهادهای مربوطه منجر شود.

جواب صفحه ۹۸ جامعه شناسی دهم انسانی

مفاهیم اساسی

هویت فرهنگی جهان اجتماعی، ….

پاسخ: تزلزل فرهنگی، بحران هویت، تحول فرهنگی مثبت، تحول فرهنگی منفی، علل درونی تحول فرهنگی، کهولت جهان اجتماعی و دوران پسامدرن.

خلاصه کنید

هویت فرهنگی جامعه گسترده‌تر از هویت اجتماعی افراد است.

پاسخ:

– هویت فرهنگی جهان اجتماعی، فرصت شکل گیری هویت‌های اجتماعی متناسب خود را پدید می‌آورد.
– تحول فرهنگی، تغییرات اساسی در جهان اجتماعی است که هویت فرهنگی را متحول می‌سازد.
– تزلزل فرهنگی، نشان دهنده ناتوانی جهان اجتماعی در سامان دادن به کنش‌های اجتماعی است.
– بحران هویت، نشان دهنده ناتوانی جهان اجتماعی در حفظ و دفاع از عقاید و ارزش‌های اجتماعی است.
– یکی از علل درونی تحولات فرهنگی، بن‌بست‌های موجود در هویت فرهنگی جهان اجتماعی موجود است.
– اگر جهان اجتماعی متناسب با نیازهای معنوی افراد عمل نکند، یأس، ناامیدی و خودکشی را در جامعه گسترش می‌دهد.

آنچه از این درس آموختیم

پاسخ: در درس ۱۱ جامعه‌شناسی دهم، با مفهوم «هویت فرهنگی جهان اجتماعی» و نقش آن در هویت اجتماعی افراد آشنا شدیم. هویت اجتماعی افراد محصول عضویت آنها در گروه‌های مختلف است، مثل دانش‌آموز بودن که نتیجه عضویت در مدرسه است. به همین ترتیب، هر جهان اجتماعی نیز هویت خاصی دارد که بر اساس عقاید و ارزش‌های مشترک میان اعضای جامعه شکل می‌گیرد. این هویت فرهنگی تا زمانی پایدار است که افراد آن جهان اجتماعی به عقاید و ارزش‌های آن پایبند باشند.

همچنین، یاد گرفتیم که بحران هویت در سطح فردی، اگر گسترده و عمیق شود، می‌تواند به بحران هویت در سطح کلان و نهادهای اجتماعی منجر شود. مثلاً اگر بحران هویت خانوادگی در افراد زیاد شود و نهاد خانواده نتواند از ارزش‌ها و هنجارهای خود دفاع کند، بحران هویت در نهاد خانواده نیز رخ می‌دهد.

سخن پایانی

اگر سوالی درباره جواب درس ۱۱ جامعه‌شناسی دهم انسانی با موضوع درس««تحولات هویتی جهان اجتماعی»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.