سوالات درس دوم تاریخ دهم انسانی
در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۲ تاریخ دهم انسانی متوسطهی دوم با موضوع درس ««تاریخ ؛ زمان و مکان»» قرار گرفته است که شامل سوالات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد.
سوالات درس ۲ تاریخ دهم انسانی
۱- نقش زمان را در دانش تاریخ تشریح کنید؟
پاسخ: دانش تاریخ بدون توجه به زمان، معنایی ندارد؛ چرا که رویدادهای تاریخی در زمان معینی در گذشته روی دادهاند و بدون آگاهی از زمان روی دادن آنها، نمیتوان به درکی منطقی و درستی از تاریخ دست یافت.
۲- دربارهی نقش زمان و مکان در دانش تاریخ شرحی بنویسید؟
پاسخ: زمان و مکان، دو رکن مهم دانش تاریخ به شمار میروند و نخستین پرسشهایی که برای تاریخ نگاران مطرح میشود، این است که رویدادهای تاریخی در چه زمان و مکانی رخ دادهاند.
۳- گاه شماری ( = زمان شماری = تقویم) چیست؟
پاسخ: نظامی است که انسان برای اندازهگیری دقیق زمان(روز، ماه و سال) ابداع کرده است. با همکاری دانشمندان ریاضیات، نجوم و فیزیک ابزارهایی مانند ساعتهای آفتابی، آبی و شنی و اسُطرلاب (برای رصد خورشید، ماه و دیگر سیارگان و ستارگان) اختراع شد.
۴- مهمترین مبدأهای گاهشماری چیست؟
پاسخ:
✔ مبدأ دینی: (یهودیان مبدأ گاهشماری خود را براساس پیدایش و آفرینش انسان قرار دادهاند. مسیحیان بر مبنای تولد حضرت مسیح و مسلمانان بر پایه هجرت رسول اکرم از مکه به مدینه تنظیم کردهاند.)
✔ مبدأ ملیّ و قومی: (مثل پیروزی در یک نبرد…) (در گاهشماریهای مصری، بابلی و اوستایی مبدأ گاهشماری، جلوس پادشاهان بود.)
✔ مبدأ مبتنی بر حوادث طبیعی: (به عنوان مثال سومریها، گاهشماری و تاریخ خود را به قبل و بعد از طوفان تقسیم میکردند.)
۵- در بین النهرین گاهشماری چگونه انجام میشد؟
پاسخ: در آنجا(به خصوص بابِلیها)، گاهشماری «خورشیدی ـ قمری» رایج بود. هر سال ۱۲ ماه قمری ۳۰ یا ۲۹ روزه داشت. از آنجایی که سال قمری ۳۵۴ شبانه روز و سال خورشیدی ۳۶۵ و یک چهارم شبانه روز است، برای رفع این اختلاف، هر سه سال، یک ماه به سال میافزودند.
۶- در مصر باستان گاهشماری چگونه انجام میشد؟
پاسخ: مصریان گاهشماری خورشیدی دقیق و منظمی داشتند. آنان سال را ۳۶۵ و یک چهارم شبانه روز محاسبه میکردند. در گاهشماری مصری، سال به ۱۲ ماه ۳۰ روزه تقسیم میشد و پنج روز اضافی، به آخر ماه دوازدهم افزوده میگردید.(مثل تقویم ساسانی و رومی) آنها برای محاسبه ۱/۴ شبانه روز اضافی، هر چهار سال، یک روز به سال میافزودند(کبیسه میگرفتند.)(رومیان برای تنظیم تقویمشان از تقویم مصری تقلید نمودند.)
۷- در روم باستان گاهشماری چگونه انجام میشد؟
پاسخ: در سال ۴۶ ق. م. امپراتور روم (ژولیوس سزار) دستور داد گاهشماری رومی براساس گاهشماری مصری (خورشیدی) اصلاح شود. بعدها(۵۲۵ م) تولّد حضرت مسیح به عنوان مبدأ گاهشماری رومیان تعیین شد. پاپ گِرگُوار سیزدهم گاهشماری مسیحیان را اصلاح کرد.
۸- (تکرای)گاهشماری میلادی؟
پاسخ: حدود ۱۰۰۰ سال بعد، پاپ گِرگُوار سیزدهم به کمک منجّمان بار دیگر گاهشماری مسیحیان(=میلادی)را اصلاح کرد.
۹- گاهشماری هجری قمری؟
پاسخ: تقویم بیشتر کشورهای اسلامی است. بر پایه گردش ماه به دور زمین تنظیم شده است و مبدأ آن، اوّلِ محّرمِ سالی است که پیامبر(ص) از مکه به مدینه هجرت نمودند.
گاهشماری هجری خورشیدی: فروردین، اردیبهشت
گاهشماری هجری قمری: محرّم، صفر
گاهشماری میلادی: ژانویه ، فوریه
۱۰- تاریخچه گاهشماری هخامنشیان؟
پاسخ: در قلمرو هخامنشیان گاهشماری خورشیدی قمری بابلی رواج داشته، امّا ماهها براساس فرهنگ و آیین ایرانی نام گذاری شده بودند.
۱۱- در دوره اشکانیان چه نوع گاهشماری رایج بود؟
پاسخ: در دوره اشکانیان، گاهشماریهای بابلی، سلوکی و اوستایی متداول بود.
۱۲- گاهشماری در دوره ساسانیان چگونه بود؟
پاسخ: در دوره ساسانیان، گاهشماری اوستایی رایج گردید. در این گاهشماری، سال به ۱۲ ماه خورشیدی ۳۰ روزه تقسیم شد. سپس(مثل مصریان و رومی) ۵ روز اضافی را به نام« اندرگاه» به آخرِ ماه دوازدهم میافزودند. مبدأ گاهشماری اوستایی به تخت نشستن هر پادشاه بود.
۱۳- نقص گاه شماری در دوره ساسانیان(اوستایی) چگونه برطرف میشد؟
پاسخ: ازآنجایی که در این گاهشماری، سال را ۳۶۵ شبانه روز میگرفتند، در هر ۴ سال یک شبانه روز و در هر ۱۲۰ سال، ۳۰ شبانه روز از سال حقیقی عقب میافتاد. برای رفع این مشکل بعد از هر ۱۲۰ سال، یک ماه به دوازده ماه سال اضافه میکردند. (در گاهشماری اوستایی ماهها و روزهای هر ماه با اسامی ایزدان و فرشتگان نامگذاری شده بود.)
نکته: (در ایرانِ دوران اسلامی گاهشماری قمری رایج بود، امّا گاهشماریهای دیگری مانند یزد گردی، جلالی، دوازده حیوانی و هجری خورشیدی نیز رواج یافت. گاهشماری جلالی یکی از دقیق ترین گاهشماریهای جهان است. گاهشماری هجری خورشیدی که از سال ۱۳۰۴ ش. در ایران رسمیت یافت، بر اساس آن تنظیم شده است.)
۱۴- خط زمان چیست؟
پاسخ: نظم و ترتیب رویدادهای تاریخی = کرونولوژی، ابزار مناسبی است که به وسیله آن میتوان رویدادهای یک دوره یا دورانهای مختلف تاریخی را به ترتیب زمان وقوع آنها، بر روی نمودار نشان داد.
۱۵- گذشته بشر یا جوامع و کشورها را به چه دورههایی تقسیم کردهاند؟
پاسخ:
✔ دوران پیش از تاریخ(که خط اختراع نشده بود.)
✔ دوران تاریخی(دوره پس از اختراع خط). (تاریخ جهان)
✔ عصر سنگ(پارینه سنگی، میانسنگی، و نوسنگی)
✔عصر مس
✔عصر مِفرَغ
✔عصر آهن. (تاریخ جهان)
✔عصر شکار و گردآوری خوراک
✔ عصر کشاورزی و تولید خوراک. (تاریخ جهان)
✔ دوره پیش از تاریخ
✔ دوره باستان
✔ دوره میانه (قرون وسطا)
✔ دوره جدید (عصر رنسانس)
✔ دوره معاصر.(مخصوص تاریخ اروپا)
✔ ایران دوران باستان
✔ ایران دوران اسلامی(مخصوص تاریخ ایران)
✔ دورهی افسانه ای یا اساطیر(پیشدادیان تا پادشاهی کیخسرو)
✔ دورهی حماسی(از کیخسرو تا اواخر کیانیان)
✔ دورهی تاریخی(اشکانی و ساسانی)
۱۶- دربارهی تأثیر جغرافیا بر رویدادهای تاریخی شرحی بنویسید؟
پاسخ: مکان، یک رکن مهم دیگر در مطالعه تاریخ است؛ زیرا به طور کلی همه وقایع و تحولات تاریخی در بستر مکان و محیط رخ میدهند. عوامل جغرافیایی مانند آب و خاک، پستیها و بلندیها، آب و هوا و … تأثیر مهمی بر زندگی مردمان نواحی مختلف دارند. نقش و تأثیر عوامل و پدیدههای طبیعی و اقلیمی(آب و هوا) در وقوع رویدادها و تحولات تاریخی(علم جغرافیای تاریخی)، از دیرباز مورد توجه مورّخان بوده است. برای مثال هرودت، به منظور نگارش کتاب تاریخش، به مصر، فینیقیه و … مسافرت کرده و از نزدیک شرایط طبیعی و … آن سرزمینها را بررسی نموده است.
ابن خَلدون، دانشمند تونسی و مسلمان قرن ۸ ه.ق. ، بخشی از مقدمه کتابِ اَلعِبَر خود را به تأثیر جغرافیا و اقلیم بر تاریخ، اخلاق و رفتار آدمیان اختصاص داده است. در چند ده ه اخیر، ارتباط تاریخ و جغرافیا بیشتر از گذشته مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و دانش جغرافیای تاریخی گسترش بیشتری یافته است.
۱۷- تکرار هرودت و ابن خلدون چگونه به نقش جغرافیا بر وقوع حوادث پرداختهاند؟
پاسخ:
✔ هرودت مورّخ مشهور یونانی، به منظور نگارش کتاب تاریخ خود، به مصر، فینیقیه و جاهای دیگر مسافرت کرده و از نزدیک شرایط طبیعی و اقلیمی آن سرزمینها را بررسی نموده است.
✔ ابن خَلدون، اندیشمند مسلمان تونسی، بخشی از مقدمه کتابِ اَلعِبَر خود را به تأثیر جغرافیا و اقلیم بر تاریخ، اخلاق و رفتار آدمیان اختصاص داده است.
۱۸- جغرافیای تاریخی به چه مطالعهای میپردازد؟
پاسخ: جغرافیای تاریخی به مطالعه مناطق مختلف در گذشته میپردازد و تأثیر متقابل محیط طبیعی و عوامل جغرافیایی( را بر رویدادهای تاریخی) مانند شکلگیری تمدنها، مهاجرتها، پیروزیها و شکستها، برپایی سکونتگاهها و شهرها و ایجاد و گسترش راهها و… مطالعه میکند. یکی از پیامدهای ارتباط جغرافیا و تاریخ، اهمیت یافتن نقشههای تاریخی در مطالعه تاریخ است.
۱۹- نقشههای تاریخی چه اطلاعاتی به ما میدهند؟
پاسخ: نقشههای تاریخی، انواع مختلفی از اطلاعات شامل قلمرو حکومتها، مرزها، پایتختها، شهرها، بناهای مهم، محل دقیق رویدادها به خصوص جنگها، شبکه راهها، مسیرهای مهاجرت و لشکرکشیها و تقسیمات اداری و مالیاتی را نمایش میدهند.
۲۰- امروزه نقشههای تاریخی چه کاربردی دارند؟ (یا چگونه میتوانیم از نقشههای تاریخی در مطالعه تاریخ استفاده کنیم؟)
پاسخ: امروزه از نقشههای تاریخی برای ارائه اطلاعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جمعیتی و دیگر جلوههای حیات اجتماعی انسان در گذشته استفاده میشود.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ۲ تاریخ دهم انسانی با موضوع درس ««تاریخ ؛ زمان و مکان»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس اول تاریخ دهم انسانی
✅ سوالات درس سوم تاریخ دهم انسانی
📝 جواب درس دوم تاریخ دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران