جواب درس هشتم علوم هشتم + ویدیو
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۸ علوم هشتم متوسطه با موضوع درس «تولید مثل در جانداران» قرار گرفته است که شامل جواب آزمایش کنید، گفت و گو کنید، فعالیت و اطلاعات جمع آوری کنید میباشد. در ادامه با ما از بخش جواب علوم هشتم همراه باشید.
آموزش ویدیویی درس ۸ علوم هشتم
جواب سوال صفحه ۶۵ علوم هشتم
چه ویژگیای در جانداران هست که سبب میشود، جمعیت یک نوع از آنها زیاد شود؟
پاسخ: تولید مثل
اگر افراد یک نوع جانور نتوانند تولید مثل کنند، چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ: نسل آن جانور منقرض میشود.
جانداران متفاوتی که در اطراف شما وجود دارند، چگونه تکثیر میشوند؟
پاسخ: از طریق تغذیه و تولید مثل تکثیر میشوند.
در جدول ۱ تعدادی از ویژگیهای جانداران آمده است. زیر هر ویژگی نقش آن را بنویسید. به نظر شما چه تفاوت اساسی بین تولید مثل و ویژگیهای دیگر جانداران وجود دارد؟
پاسخ: تغذیه و تنفس و دفع موجب بقای جانور میشود، اما تولید مثل سبب بقای نسل جانور میشود.
| ویژگی | تغذیه | تنفس | دفع | تولید مثل |
| نقش | فراهم کردن ماده و انرژی | تامین اکسیژن و ادامه حیات | دفع مواد زائد و اضافی | بقای نسل و تنوع موجودات |
جواب فعالیت صفحه ۶۶ علوم هشتم
وسایل و مواد لازم: ظرف شیشهای، مخمر نانوایی، شکر، نمک، آب، قاشق چایخوری، میکروسکوپ، تیغه و تیغک.
مخمر نانوایی، قارچی تکیاختهای است. به اندازه یک قاشق چایخوری پودر مخمر نانوایی را به همراه مقدار اندکی شکر و نمک در ظرف شیشهای بریزید. حدود ۵۰ میلیلیتر آبولرم به آن اضافه کنید تا آب با پودر مخمر مخلوط شود. روی ظرف را بپوشانید و آن را در جای نسبتاً گرم قرار دهید. بعد از گذشت ده دقیقه آن را مشاهده و آنچه را میبینید، یادداشت کنید. قطرهای از این مخلوط را روی تیغه بگذارید و روی آن تیغک قرار دهید. نمونه را با میکروسکوپ مشاهده و شکل آنچه را میبینید، رسم کنید.
پاسخ: ظرف شیشهای در دمای ۱۷ تا ۲۵ درجه نگهداری میکنیم، مشاهده میشود که تعدادی حباب روی محلول غلیظ ایجاد شده است. که این حبابها مربوط به گاز (کربن دیاکسید) است که توسط مخمر نان تولید شده است.
پاسخ کاملتر: پس از حدود ۱۰ دقیقه مشاهده میکنیم که روی سطح محلول نسبتاً غلیظ، حبابهایی تشکیل شده است. این حبابها نشاندهنده تولید گاز کربندیاکسید هستند. مخمر با استفاده از شکر موجود در محیط، عمل تخمیر را انجام میدهد و در نتیجه آن، گاز کربندیاکسید و مقدار کمی الکل تولید میشود. گاز تولیدشده به صورت حبابهایی در سطح مایع دیده میشود که نشاندهنده زنده بودن و فعال بودن مخمر است.
سپس یک قطره از مخلوط را روی تیغه میکروسکوپ قرار میدهیم و با گذاشتن تیغک روی آن، نمونه را زیر میکروسکوپ مشاهده میکنیم. در زیر میکروسکوپ، سلولهای مخمر به صورت دانههای گرد یا بیضیشکل کوچک دیده میشوند. برخی از آنها ممکن است در حال جوانهزدن باشند؛ یعنی یک برآمدگی کوچک روی سلول دیده شود که نشاندهنده تولید مثل غیرجنسی (جوانهزنی) در مخمر است. شکل مشاهدهشده معمولاً شامل سلولهای گرد یا بیضی است که گاهی به هم متصلاند.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۶۶ علوم هشتم
شکل رو به رو، مراحل رشد و تکثیر باکتری را نشان میدهد. با توجه به این شکل و آزمایش مربوط به مخمر، تولید مثل باکتری و مخمر را با هم مقایسه کنید.
پاسخ: باکتریها به روش دونیم شدن تکثیر میشوند. این روش که نوعی تولید مثل غیر جنسی است ابتدا باکتری رشد میکند و پس از رشد کامل به دو نیم میشود. هر باکتری حاصل هم پس از رشد دو باره با پیدایش دیواره عرضی در قسمت میانی به دو نیم میشود. اما مخمرها به روش جوانه زدن زیاد میشوند. در این روش جاندار کاملا نصف نمیشود. بلکه برآمدگی در سطح بدنش به وجود میآید که به آن جوانه گویند جوانه رشد میکند و به جاندار کامل تبدیل میشود.
پاسخ دیگر: مخمر نوعی قارج تک یاخته بوده که در شرایط مناسب به وسیلهی جوانه زدن زیاد میشود. در هر دو روش هسته دو برابر شده مواد سیتو پلاسم نیز دو برابر میشود در جوانه زدن سلول جدید کوچک بوده ولی در دو نیم شدن سلولها با هم برابرند.
پاسخ دیگر:
شباهت:
✔ هر دو (باکتری و مخمر) به روش غیرجنسی تولید مثل میکنند.
✔ در هر دو روش، ابتدا هسته و مواد درون سلول دو برابر میشود، سپس سلول جدید بهوجود میآید.
✔ از یک سلول اولیه، تعداد زیادی سلول جدید ایجاد میشود.
تفاوت:
✔ باکتریها به روش دونیم شدن (تقسیم دوتایی) تکثیر میشوند؛ یعنی پس از رشد کامل، سلول به طور مساوی به دو سلول هماندازه تقسیم میشود.
✔ مخمرها به روش جوانه زدن زیاد میشوند؛ در این روش سلول مادر کاملاً به دو نیم تقسیم نمیشود، بلکه برآمدگی کوچکی به نام جوانه روی آن تشکیل میشود که رشد کرده و به یک سلول جدید تبدیل میشود.
✔ در دونیم شدن، دو سلول حاصل هماندازه هستند؛ اما در جوانه زدن، سلول جدید ابتدا کوچکتر از سلول مادر است.
جواب فعالیت صفحه ۶۷ علوم هشتم
وسایل و مواد لازم: نان کپک زده، میکروسکوپ، تیغه و تیغک
قطرهای آب روی تیغه بگذارید. با استفاده از چیزی مانند سوزن یا خلال دندان، مقداری از کپک را از روی نان بردارید و به آرامی با آب روی تیغه مخلوط کنید. روی آن تیغک بگذارید و با میکروسکوپ مشاهده کنید. شکل چیزی را که میبینید، رسم کنید.
آزمایشی طراحی کنید که نشان دهد چه عوامل محیطی در رشد کپک روی نان نقش مثبتی دارند؟
پاسخ: برای بررسی اینکه چه عوامل محیطی در رشد کپک روی نان نقش مثبتی دارند، میتوان آزمایشی طراحی کرد که در آن چند تکه نان هماندازه را در شرایط متفاوت قرار دهیم و روند رشد کپک را در هر کدام مقایسه کنیم. در این آزمایش باید تلاش شود که در هر مرحله فقط یک عامل تغییر کند و بقیه شرایط ثابت بماند تا بتوان نتیجهگیری دقیقی انجام داد.
طراحی آزمایش: ابتدا چند تکه نان تازه و هماندازه تهیه میکنیم و هر کدام را داخل یک کیسه پلاستیکی شفاف قرار میدهیم. برای بررسی تأثیر رطوبت، روی بعضی از نانها چند قطره آب میچکانیم و برخی دیگر را بدون افزودن آب به عنوان نمونه شاهد نگه میداریم. سپس همه نمونهها را در یک مکان با دمای یکسان قرار میدهیم. هر روز در ساعت مشخصی سطح نانها را مشاهده میکنیم و زمان ظاهر شدن اولین لکههای کپک و میزان گسترش آنها را ثبت میکنیم. اگر نانهای مرطوب زودتر کپک بزنند و سطح بیشتری از آنها پوشیده شود، نتیجه میگیریم که رطوبت عامل مؤثری در رشد کپک است.
برای بررسی نقش دما، چند نمونه نان با رطوبت یکسان آماده میکنیم و آنها را در مکانهایی با دماهای متفاوت قرار میدهیم؛ برای مثال یکی در یخچال، یکی در دمای اتاق و دیگری در محیطی گرمتر. با مشاهده روزانه و مقایسه سرعت رشد کپک مشخص میشود که در کدام دما رشد سریعتر است. اگر در دمای گرمتر کپک زودتر ظاهر شود و سریعتر گسترش یابد، میتوان نتیجه گرفت که گرما تا حد معینی رشد کپک را افزایش میدهد.
همچنین میتوان تأثیر نور را بررسی کرد. در این حالت، نمونههایی با شرایط یکسان از نظر دما و رطوبت را یکی در محیط روشن و دیگری در محیط تاریک قرار میدهیم. با ثبت زمان و میزان رشد کپک در هر دو حالت میتوان فهمید که نور چه تأثیری بر رشد دارد.
در تمام این آزمایشها باید نمونهها را بدون باز کردن کیسهها مشاهده کرد تا از پخش شدن هاگهای کپک جلوگیری شود. در پایان با مقایسه نتایج مشخص میشود کدام عوامل محیطی مانند رطوبت، دمای مناسب و احتمالاً نور کم، نقش مثبتی در رشد کپک روی نان دارند.
پاسخ دیگر:
طراحی آزمایش: کمی نان یا خمیر را خیس کرده در کیسهای بریزید و در جای تاریک و گرم قرار دهید. بعد از سه روز کپکها روی آن رشد میکند. این کار را میتوانیم با میوهها نیز انجام دهید.
نتیجهگیری: عوامل محیطی مؤثر در رشد کپکها:
۱- گرما
۲- هوا
۳- رطوبت
۴- محیط قندی یا چربی
جواب گفت و گو کنید صفحه ۶۸ علوم هشتم
معمولاً کپکها ابتدا به شکل لکههای کوچک روی نان یا میوه دیده میشوند؛ اما با گذشت زمان این لکهها بزرگتر میشوند و سرانجام همه سطح آنها را میپوشانند. چه استدلالی برای این مشاهده دارید؟
پاسخ: چون کپک نان به وسیله هاگ تولید مثل میکند، هاگها روی سطح نان با جذب آب و مواد قندی به سرعت رشد کرده و ریشهدار میشوند. سپس با تولید هاگدانها، هاگها را روی سطح نان پخش میکنند.
پاسخ کاملتر: کپکها از طریق هاگ تولیدمثل میکنند. هاگها ذرات بسیار ریزی هستند که در هوا پراکندهاند و وقتی روی نان یا میوه قرار میگیرند، اگر شرایط مناسب مانند رطوبت، گرما و وجود مواد غذایی فراهم باشد، شروع به رشد میکنند.
در ابتدا هر هاگ در همان نقطهای که قرار گرفته رشد میکند و به صورت یک لکه کوچک دیده میشود. سپس رشتههای نازک کپک (میسلیومها) در سطح و داخل نان گسترش مییابند و از مواد غذایی آن استفاده میکنند. با گذشت زمان، این رشتهها بزرگتر و گستردهتر میشوند و هاگهای جدیدی تولید میکنند.
هاگهای تازه نیز در اطراف پخش شده و نقاط جدیدی را آلوده میکنند. به همین دلیل لکههای کوچک اولیه بهتدریج بزرگتر میشوند و در نهایت ممکن است تمام سطح نان یا میوه را بپوشانند.
جواب فعالیت صفحه ۶۹ علوم هشتم
شکلهای زیر، تولید مثل غیرجنسی را در بعضی جانداران نشان میدهد. روش هر تولیدمثل را زیر هر شکل بنویسید.
پاسخ:
الف) هاگزایی در قارچها
ب) جوانهزدن هیدر
پ) دونیم شدن
جواب فعالیت پایین صفحه ۶۹ علوم هشتم
پرورشدهندگان گل و گیاه، روشهای متفاوتی برای ازدیاد (تکثیر) گیاهان بهکار میبرند. با این کار، آنها میتوانند در مدتی کوتاه، تعداد فراوانی گل و گیاه تولید کنند. با مراجعه به مراکز پرورش گل و گیاه بهطور گروهی این روشها را از نزدیک مشاهده، و گزارشی در این باره تهیه کنید و درکلاس ارائه دهید.
پاسخ:
گزارش بازدید از مرکز پرورش گل و گیاه
موضوع: روشهای تکثیر گیاهان
به منظور آشنایی با روشهای ازدیاد گیاهان، از یک مرکز پرورش گل و گیاه بازدید کردیم. در این بازدید با روشهای مختلف تکثیر گیاهان آشنا شدیم و از نزدیک مشاهده کردیم که چگونه پرورشدهندگان در مدت زمان کوتاه تعداد زیادی گیاه تولید میکنند.
روشهای مشاهدهشده:
۱. قلمهزدن
در این روش، بخشی از ساقه، برگ یا ریشه گیاه جدا شده و در خاک یا آب قرار میگیرد تا ریشه بدهد. این روش برای گیاهانی مانند شمعدانی، پتوس و رز بسیار رایج است. این روش ساده، کمهزینه و سریع است.
۲. خوابانیدن
در این روش، ساقه گیاه را بدون جدا کردن از گیاه مادر، در خاک قرار میدهند تا در محل تماس با خاک ریشه تشکیل شود. پس از ریشهدار شدن، آن را از گیاه مادر جدا میکنند. این روش در گیاهانی مانند یاس و پیچک کاربرد دارد.
۳. پیوند زدن
در این روش، بخشی از یک گیاه (پیوندک) را به گیاه دیگری (پایه) متصل میکنند تا با هم رشد کنند. این روش بیشتر در درختان میوه مانند مرکبات و سیب استفاده میشود و باعث بهبود کیفیت محصول میشود.
۴. کاشت بذر
در این روش، بذر گیاه در خاک مناسب کاشته میشود تا جوانه بزند. این روش بیشتر برای تولید انبوه گلهای فصلی کاربرد دارد.
۵. کشت بافت (روش آزمایشگاهی)
در این روش پیشرفته، بخش کوچکی از بافت گیاه در شرایط استریل و آزمایشگاهی در محیط کشت مخصوص قرار میگیرد و تعداد زیادی گیاه جدید تولید میشود. این روش سرعت بالا و تولید انبوه را امکانپذیر میکند.
نتیجهگیری:
پرورشدهندگان گل و گیاه با استفاده از روشهای مختلف تکثیر میتوانند در مدت کوتاه تعداد زیادی گیاه تولید کنند. انتخاب روش مناسب به نوع گیاه، هزینه، زمان و هدف تولید بستگی دارد. این بازدید باعث شد با کاربرد عملی مطالب کتاب علوم آشنا شویم و اهمیت روشهای علمی در کشاورزی و باغبانی را بهتر درک کنیم.
جواب سوال صفحه ۷۰ علوم هشتم
چرا با افزایش سن، تفاوتهای ظاهری این جانوران آشکار میشود؟
پاسخ: ایجاد صفات ثانویه جنسی آنها را از هم جدا میکند.
شکل۸- ویژگیهای ظاهری طاووس و شیر نر را که در تصاویر میبینید، چه مینامند؟
پاسخ: صفات ثانویه جنسی
جواب گفت و گو کنید صفحه ۷۱ علوم هشتم
با توجه به اینکه در لقاح، گامتها از دو فرد نر و ماده با هم ترکیب میشوند، آیا این یاختهها میتوانند حاصل تقسیم میتوز باشند؟ برای پاسخ خود دلیل بیاورید.
پاسخ: خیر، اگر گامتها حاصل تقسیم میتوز بودند، نسل به نسل بر تعداد کروموزومهای هر یاخته اضافه میشد.
پاسخ کاملتر: خیر، گامتها نمیتوانند حاصل تقسیم میتوز باشند، زیرا در تقسیم میتوز، تعداد کروموزومهای یاختهٔ حاصل با یاختهٔ مادری برابر است. اگر گامتها با میتوز ساخته میشدند، هر گامت همان تعداد کامل کروموزوم (۲n) را داشت. در نتیجه هنگام لقاح که دو گامت با هم ترکیب میشوند، تعداد کروموزومهای یاختهٔ جدید دو برابر میشد (۴n) و این افزایش در هر نسل ادامه پیدا میکرد.
اما در واقعیت، تعداد کروموزومهای هر گونه در نسلهای مختلف ثابت میماند. بنابراین گامتها باید از طریق تقسیم میوز ساخته شوند؛ چون در میوز تعداد کروموزومها نصف میشود (n) و با ترکیب دو گامت در لقاح، تعداد کروموزومها دوباره به حالت طبیعی (۲n) برمیگردد.
جواب فعالیت صفحه ۷۱ علوم هشتم
● مرغها و خروسها هرکدام در یاختههای بدن خود، ۷۸ کروموزوم دارند. گامتهای نر و ماده این جانوران هرکدام چند کروموزوم دارند؟
پاسخ: هر گامت دارای ۳۹ کروموزوم
یاخته تخم آنها چند کروموزوم دارد؟
پاسخ: یاخته تخم دارای ۷۸ کروموزوم
جواب فعالیت صفحه ۷۲ علوم هشتم
اغلب پرندگان آشیانه میسازند و از تخمها و زادهها (فرزندان) خود نگهداری میکنند.
رشد تخمهای قورباغهها معمولاً در آب انجام میشود و گاهی تخمهای آنها به گیاهان درون آب میچسبند.
۱- پرندهها برای مراقبت از تخمها و سپس زادههایشان چه کارهایی انجام میدهند؟
پاسخ: روی آنها میخوابند و با گرمای بدنشان باعث تبدیل تخم به جنین میشوند، بعد از خارج شدن از تخم هم از نوزاد مراقبت میکنند.
۲- به نظر شما، چرا در هر بار تولیدمثل، تعداد تخمهای قورباغهها بسیار بیشتر از تعداد تخمهای پرندههاست؟
پاسخ: زیرا بسیاری از تخمهای قورباغه به وسیله عوامل مختلف محیطی و موجودات دیگر از بین میرود. برای اینکه شانس تولید مثل افزایش یابد قورباغه تخم زیادی میگذارد تا تعدادی از آنها به سن بلوغ برسد.
جواب فعالیت صفحه ۷۳ علوم هشتم
بعضی دوقلوها همسان یعنی هم شکل و از یک جنساند. شکل زیر چگونگی ایجاد دوقلوهای همسان را نشان میدهد. با توجه به شکل، علت همسان بودن این دوقلوها را توضیح دهید.
پاسخ: دوقلوهای همسان از یک تخمک لقاح یافته ایجاد شدهاند که پس از تقسیم به دو جنین تبدیل شدهاند و دوقلوهای غیرهمسان از دو تخمک جدا که توسط دو اسپرم جداگانه لقاح یافتهاند ایجاد شدهاند. DNA دوقلوهای یکسان شبیه هم ولی ۵۰ درصد DNA دوقلوهای غیر همسان شبیه هم است.
پاسخ دیگر: همانطور که در شکل مشخص است، دوقلوهای همسان وقتی ایجاد میشوند که از یک تخم، دو توده سلولی تشکیل و از رشد هر توده سلولی، جنین مستقلی ایجاد میشود. در نتیجه این دوقلوها از یک جنس و همساناند. همچنین اگر جدا شدن سلولها در مرحله پیشرفته تری باشد، امکان به هم چسبیدگی دوقلوها در بخشهایی از بدن وجود دارد.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۷۳ علوم هشتم
دو جمعیت از یک نوع جاندار در یک محیط زندگی میکنند. یک جمعیت حاصل تولید مثل غیرجنسی و جمعیت دیگر حاصل تولید مثل جنسی این جاندار است. اگر عوامل محیطی (مانند دما، رطوبت، غذا) یا تغییر در عوامل زنده محیط (مانند گسترش نوعی باکتری بیماریزا) تغییر کنند، پیشبینی میکنید افراد کدام جمعیت بیشتر در خطر از بین رفتن قرار گیرند؟ چرا؟
با مقایسه دو نوع تولید مثل جنسی و غیرجنسی، مزایا و معایب هر کدام را توضیح دهید.
پاسخ: در صورت تغییر عوامل محیطی، جمعیتی که از طریق تولیدمثل غیرجنسی بهوجود آمده است بیشتر در خطر از بین رفتن قرار میگیرد.
زیرا در تولیدمثل غیرجنسی، همه افراد تقریباً از نظر ژنتیکی یکسان هستند (همانند هم). در نتیجه اگر عامل نامساعدی مانند بیماری، تغییر دما یا کمبود غذا پیش بیاید، ممکن است همه افراد به یک اندازه حساس باشند و تعداد زیادی از آنها از بین بروند.
اما در تولیدمثل جنسی، به دلیل ترکیب گامتها و تنوع ژنتیکی، افراد با ویژگیهای متفاوت بهوجود میآیند. این تنوع باعث میشود برخی افراد نسبت به شرایط جدید مقاومتر باشند و بتوانند زنده بمانند؛ بنابراین احتمال بقای جمعیت بیشتر است.
مقایسه تولیدمثل جنسی و غیرجنسی
تولیدمثل غیرجنسی
مزایا:
- سریعتر انجام میشود.
- به یک فرد نیاز دارد.
- در مدت کوتاه تعداد زیادی فرد تولید میشود.
معایب:
- تنوع ژنتیکی کم است.
- در برابر تغییرات محیطی آسیبپذیرتر است.
- احتمال نابودی کل جمعیت در شرایط نامساعد بیشتر است.
تولیدمثل جنسی
مزایا:
- ایجاد تنوع ژنتیکی در افراد.
- سازگاری بیشتر با تغییرات محیطی.
- افزایش احتمال بقای نسل در درازمدت.
معایب:
- زمانبرتر است.
- به دو والد نیاز دارد.
- معمولاً تعداد افراد تولیدشده در مدت کوتاه کمتر است.
جواب فعالیت صفحه ۷۴ علوم هشتم
تعدادی گل انتخاب و کاسبرگها و گلبرگهای آنها را مشخص کنید. چگونه آنها را تشخیص میدهید؟
پاسخ: معمولا کاسبرگها سبز رنگ و گلبرگها به رنگهای مختلف هستند.
پرچمها را جدا و آنها را با ذرهبین مشاهده کنید. دانههای گرده را همراه با قطرهای آب با میکروسکوپ مشاهده کنید. شکل دانههای گرده را رسم کنید. دانههای گرده را از کدام قسمت پرچم برداشتید؟ آیا دانه گرده گلهایی که دارید، یک رنگ و یک شکلاند؟
پاسخ: معمولا کاسبرگها سبز رنگ و گلبرگها به رنگهای مختلف هستند.
با استفاده از تیغ، مادگی را از طول برش دهید. این کار را با احتیاط انجام دهید. با استفاده از ذرهبین قسمتهای متفاوت مادگی را مشاهده، و به ویژگیهای هر قسمت توجه کنید. آیا میتوانید تخمکها را در تخمدان ببینید؟
شکل اجزای مادگی را رسم کنید.
پاسخ:
جواب اطلاعات جمع آوری کنید صفحه ۷۵ علوم هشتم
به جز حشرهها، جانوران دیگری نیز به گرده افشانی گلها کمک میکنند، گزارشی دربارهٔ چنین جانورانی تهیه کنید و در کلاس ارائه دهید. گزارش را میتوانید به شکل تصویری ارائه دهید.
پاسخ:
۱- پرندگانی مانند مرغ مگس خوار که از شهد گل استفاده میکنند و باعث گرده افشانی میشوند.
۲- انسان با انتقال دانههای گرده از گیاهی به گیاه دیگر باعث گرده افشانی مصنوعی میشود.
۳- چسبیدن دانههای گرده به بدن برخی از حیوانات، مثل چسبیدن دانهها به پشم یا کرک بدن حیوانات گیاه خوار.
۴- حشراتی مانند زنبور عسل میتوانند طیف رنگی را مشاهده کنند و جذب گیاهانی که دارای این خاصیت هستند، میشوند و دانه گرده به بدن زنبورها میچسبد و گردافشانی صورت میگیرد. اما در اصل گردافشانی بیشتر به کمک باد هم صورت میگیرد.
پاسخ کاملتر:
گزارش: جانوران گردهافشان غیرحشرهای
اسلاید اول: گردهافشانی چیست؟
تصویر پیشنهادی: نمای نزدیک از یک گل با بخشهای نر و ماده مشخص شده
متن اسلاید:
🔹 گردهافشانی یعنی انتقال دانههای گرده از پرچم (بخش نر گل) به کلاله (بخش ماده گل).
🔹 این فرایند باعث تشکیل میوه و بذر میشود.
🔹 بدون گردهافشانی بسیاری از گیاهان نمیتوانند تولید مثل کنند.
توضیح برای ارائه شفاهی:
گردهافشانی یکی از مهمترین فرایندهای طبیعی است که باعث تولید غذاهایی مانند میوهها، سبزیجات و دانهها میشود.
اسلاید دوم: پرندگان گردهافشان 🐦
تصویر پیشنهادی: مرغ مگسخوار در حال نوشیدن شهد گل
متن اسلاید:
🔹 پرندگانی مانند مرغ مگسخوار، برخی طوطیها و شهدخوارها از شهد گل تغذیه میکنند.
🔹 هنگام نوشیدن شهد، گرده به منقار و پرهای آنها میچسبد.
🔹 وقتی به گل دیگری میروند، گرده را منتقل میکنند.
نکته جالب:
گلهایی که توسط پرندگان گردهافشانی میشوند معمولاً رنگهای روشن مثل قرمز و نارنجی دارند.
اسلاید سوم: خفاشها 🦇
تصویر پیشنهادی: خفاش در حال تغذیه از گلهای شببو
متن اسلاید:
🔹 برخی خفاشها شبها از شهد گلها تغذیه میکنند.
🔹 هنگام تغذیه، گرده به صورت و بدن آنها میچسبد.
🔹 آنها میتوانند گرده را در مسافتهای طولانی منتقل کنند.
نکته:
گلهایی که با کمک خفاشها گردهافشانی میشوند معمولاً شبها باز میشوند و بوی قوی دارند.
اسلاید چهارم: سایر پستانداران 🐿️🐒
تصویر پیشنهادی: یک سنجاب یا میمون در حال تغذیه از گل یا میوه
متن اسلاید:
🔹 برخی پستانداران مانند میمونها، سنجابها و جوندگان کوچک هنگام خوردن شهد یا گلها باعث انتقال گرده میشوند.
🔹 گرده به پشم بدن آنها میچسبد و به گلهای دیگر منتقل میشود.
اسلاید پنجم: انسان و گردهافشانی مصنوعی 👨🌾
تصویر پیشنهادی: کشاورز در حال گردهافشانی دستی گلها
متن اسلاید:
🔹 انسانها در گلخانهها یا باغها گاهی گرده را به صورت دستی منتقل میکنند.
🔹 این کار را گردهافشانی مصنوعی مینامند.
🔹 این روش در تولید برخی محصولات مانند خرما و وانیل بسیار مهم است.
اسلاید ششم: گردهافشانی به وسیله باد 🌬️
تصویر پیشنهادی: درختان در حال پراکندن گرده در هوا
متن اسلاید:
🔹 بعضی گیاهان بدون کمک جانوران و فقط با باد گردهافشانی میشوند.
🔹 درختانی مانند گندم، ذرت و کاج از این روش استفاده میکنند.
اسلاید پایانی: چرا باید از گردهافشانها محافظت کنیم؟
🔹 بسیاری از غذاهای ما به گردهافشانی وابستهاند.
🔹 تخریب محیط زیست و استفاده زیاد از سموم باعث کاهش گردهافشانها میشود.
🔹 حفاظت از طبیعت یعنی حفاظت از آینده انسانها.
جواب فعالیت صفحه ۷۵ علوم هشتم
حشرههایی مانند زنبور در گرده افشانی نقش مهمی دارند. گردههای گل به بدن حشره میچسبند. درنتیجه حشره، گردهها را از گلی به گل دیگر میبرد. درباره ویژگیهایی که به گلها کمک میکند تا حشره به طرف آنها برود، گفتوگو کنید.
پاسخ: بسیاری از گلها، گلبرگهایی با رنگهای درخشان، شهد، بوهای قوی و شکلهایی جذاب برای جانوران گرده افشان، مانند حشرهها، پرندگان و خفاشها دارند و آنها را به سمت خود میکشند. برای مثال زنبورها ابتدا گلها را با استفاده از بوی آنها و سپس از طریق ونگ (طیف فرا بنفش) و شکل شناسایی میکنند.
پاسخ دیگر: برخی از گیاهان دارای گلهای جلب کننده حشرات بوده و گرده به آسانی در اختیار حشرات قرار میگیرند. در این گروه گیاه با محرکهای خاص حشره را به خود جلب میکند که این محرکها تفاوتهایی جزئی با یکدیگر دارند و باعث شده که این رابطه اختصاصیتر شود.
رنگهای زرد، آبی، سبز و ارغوانی گلبرگها و بهویژه انعکاس یا جذب نور ماوراء بنفش توسط آنها برای حشرات فوق العاده جذاب هستند. عطر و بو نیز در جلب حشرات نقش مهمی دارند. گیاهانی که برای گرده افشانی محتاج به حشرات هستند دارای گلهای درشت و آشکار هستند دانههای گرده درشت و چسبناک برخی گلها هم به کمک حشرات پخش میشوند.
پاسخ کاملتر: گلها ویژگیهایی دارند که باعث جذب حشرهها بهویژه زنبورها میشود. این ویژگیها عبارتاند از:
🌼 رنگهای درخشان و متنوع
بسیاری از گلها رنگهای زرد، بنفش، آبی و سفید دارند که برای حشرات بسیار جلبتوجهکننده است. بعضی گلها طرحهایی در طیف فرابنفش دارند که ما انسانها نمیبینیم، اما زنبورها آنها را میبینند. این طرحها مانند «نقشه راه» عمل میکنند و حشره را به سمت شهد هدایت میکنند.
🌸 بوی خوش و قوی
گلها عطر مخصوصی تولید میکنند که حشرات را از فاصله دور جذب میکند. زنبورها ابتدا با حس بویایی قوی خود گل مناسب را پیدا میکنند.
🍯 وجود شهد و گرده فراوان
شهد غذای شیرین حشرات است. گلهایی که شهد بیشتری دارند، بیشتر مورد توجه حشرات قرار میگیرند.
🌺 شکل و ساختار مناسب گل
برخی گلها طوری شکل گرفتهاند که نشستن حشره روی آنها آسان باشد. همچنین جای قرار گرفتن پرچم و مادگی بهگونهای است که هنگام نشستن حشره، گرده به بدنش میچسبد.
🌞 زمان باز شدن گلها
بعضی گلها در زمانی باز میشوند که حشرات فعال هستند (مثلاً در طول روز برای زنبورها).
در نتیجه، رنگ، بو، شهد، شکل و حتی زمان باز شدن گلها همگی به جذب حشرات کمک میکنند و باعث میشوند گردهافشانی بهتر انجام شود.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۸ علوم پایه هشتم متوسطهی اول با موضوع درس««تولید مثل در جانداران»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس هفتم علوم هشتم
✅ جواب درس نهم علوم هشتم
📝 سوالات درس هشتم علوم هشتم
📝 نمونه سوالات پایه هشتم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران