جواب درس هفتم علوم هشتم + ویدیو
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۷ علوم هشتم متوسطه با موضوع درس «الفبای زیست فناوری» قرار گرفته است که شامل جواب آزمایش کنید، گفت و گو کنید، فعالیت و اطلاعات جمع آوری کنید میباشد. در ادامه با ما از بخشپاسخ سوالات علوم هشتم همراه باشید.
آموزش ویدیویی درس ۷ علوم هشتم
جواب سوال صفحه ۵۵ علوم هشتم
چه چیزی سبب میشود بعضی پوست تیره و بعضی پوست روشن داشته باشند؟
پاسخ: وراثت
آیا میتوان گیاهی تولید کرد که در تاریکی، نورانی شود؟
پاسخ: بله، با استفاده از ژنهای موجودات
جواب فعالیت صفحه ۵۶ علوم هشتم
الف) سر انگشتان خود را بهطور کامل با جوهر رنگ کنید؛ سپس روی کاغذ طوری فشار دهید تا نقش خطهای آن روی کاغذ بیفتد. آیا نقش این خطوط در همه انگشتان شما یکسان است؟
آیا اثر انگشت همکلاسیهای شما یکسان است یا با هم فرق میکند؟
پاسخ: خیر، خطهای انگشتان با هم متفاوت است.
ب) اثر انگشت اشاره دوقلوهای همسان را تهیه کنید. آیا اثر انگشت یکسانی دارند؟
پاسخ: خیر یکسان نیست، بیشتر حاصل عوامل محیطی است تا ژنتیکی، شکل کلی اثر انگشت به ارث میرسد، اما جزئیات آن کاملا منحصر به هر فرد است.
پ) اثر انگشت در زندگی اجتماعی چه کاربردی دارد؟
پاسخ:
✔ تشخیص هویت: از اثر انگشت برای شناسایی افراد در موقعیتهای مختلف استفاده میشود.
✔ انگشتنگاری: برای ثبت اثر انگشت به منظور تشخیص هویت یا از بین بردن سوءاستفادههای احتمالی از آن.
✔ دقت ۱۰۰ درصدی در تعیین هویت: اثر انگشت منحصر به فرد است و در تعیین هویت افراد به طور دقیق استفاده میشود.
✔ کاربرد امنیتی: در سیستمهای امنیتی مانند دربهای دیجیتال، ورود به سیستمهای رایانهای، یا تلفنهای همراه.
✔ تعیین ساعتهای حضور و غیاب به صورت لمسی: در محلهای کار برای ثبت حضور و غیاب بهوسیله دستگاههای اثر انگشتی.
✔ ورود با اثر انگشت به تلفن همراه و بعضی از رایانهها: در سیستمهای ورود به دستگاهها.
✔ تشخیص هویت در جرمشناسی: اثر انگشت به عنوان مدرک در تحقیقات پلیسی و تشخیص هویت مجرمان.
✔ رایگیری: در انتخابات و برای اطمینان از شفافیت در رایگیریها.
✔ صدور گواهینامه و گذرنامه: برای تایید هویت در فرآیندهای صدور مدارک مهم.
✔ موقعیتهای حقوقی: برای احراز هویت در مراکز حقوقی و قانونی مانند دفترخانهها.
جواب سوال صفحه ۶۶ علوم هشتم
به شکل ۱ نگاه کنید. نرمهٔ گوش شما به کدام یک از دو حالتی است که در این شکل میبینید؟
اول از همه به شکل ۱ نگاه کن. دو نوع نرمه گوش میبینی: یکی آزاد و دیگری چسبیده. حالا به گوش خودت نگاه کن. نرمه گوش تو به کدومشون شبیهتره؟ آزاد یا چسبیده؟
پیوسته یا آزاد بودن نرمهٔ گوش به دلیل وجود عامل مربوط به این صفت در یاختههای بدن ماست. پیوستگی یا آزاد بودن نرمهٔ گوش و همچنین صفاتی که در جدول ۱ دیدید، صفات ارثی نامیده میشوند؛ زیرا عامل ایجاد کنندهٔ این صفات از والدین به فرزندان و به عبارتی دیگر از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود. به نظر شما این عامل چیست و در چه بخشی از یاخته قرار دارد؟
پاسخ: ژنها، که در داخل سلولهای بدن ما قرار دارند، مسئول ویژگیهای ما هستند. این ژنها از پدر و مادر به فرزندان منتقل میشوند و باعث میشوند که فرزندان شباهتهایی به والدین خود داشته باشند.
پاسخ کاملتر: همه ما تا حدی به پدر و مادرمان شباهت داریم. این شباهت میتواند در ظاهرمان، مثلاً رنگ چشم یا شکل بینی، یا در ویژگیهای شخصیتیمان، مثل علاقه به موسیقی یا ورزش، دیده شود. دلیل این شباهت چیزی به نام ژن است. ژنها مثل دستورالعملهایی هستند که به بدن ما میگویند چطور ساخته شود. این دستورالعملها از پدر و مادرمان به ما به ارث میرسند. پس وقتی میگوییم کسی شبیه پدرش است، یعنی ژنهای بیشتری از پدرش را به ارث برده است.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۵۸ علوم هشتم
الف) جدول زیر، تعداد کروموزومها را در چند جاندار نشان میدهد. با توجه به اطلاعات جدول درباره درستی یا نادرستی این جمله گفت و گو کنید: تعداد کروموزومها به اندازه پیکر جانداران بستگی دارد.
پاسخ: (نادرست) رابطه بین اندازه پیکر جاندار و تعداد کروموزوم وجود ندارد. زیرا بعضی از جانداران با جثه کوچکتر از انسان مثل مرغ و خروس کروموزومهای بیشتری دارند و تعداد کروموزومها در هر جانور همیشه معین و ثابت است.
ب) دانشآموزی میگوید از شباهت دو نفر میتوانیم به شباهت ژنهای آنها پی ببریم. نظر شما در این باره چیست؟
پاسخ: بله، میتواند درست باشد؛ برای نمونه پیوسته بودن نرمه گوش دلیلی بر وجود ژن یکسان در افراد متفاوت است.
جواب آزمایش کنید صفحه ۵۹ علوم هشتم
مواد و وسایل
یک عدد سیب زمینی که حداقل چهار جوانه (چشم) داشته باشد؛ چهار لیوان یک بار مصرف، خاک گلدان، کارد، کاغذ و مداد.
روش اجرا
الف) ته هر لیوان یک سوراخ ریز ایجاد کنید؛ سپس آنها را با خاک پر، و شماره گذاری کنید. سیب زمینی را به چهار بخش تقسیم کنید به طوری که هر بخش یک جوانه داشته باشد.
ب) هر قطعه را در یکی از لیوانها مطابق جدول زیر بکارید. توجه داشته باشید که خاک لیوانها مرطوب باشد.
| لیوان شماره ۱ | لیوان شماره ۲ | لیوان شماره ۳ | لیوان شماره ۴ |
| آن را در آفتاب بگذارید و به اندازهٔ کافی به آن آب دهید. | آن را در جای تاریک بگذارید و به اندازهٔ کافی به آن آب دهید. | آن را در آفتاب بگذارید. بعد از کاشت، دیگر به آن آب ندهید. | قطعهٔ سیب زمینی که همه بخش خوراکی آن را برداشتهاید. لیوان را در آفتاب بگذارید و به اندازهٔ کافی به آن آب دهید. |
پ) پیشبینی میکنید که از کدام قطعه، گیاه سیبزمینی رشد میکند و از کدام قطعه(ها) رشد نمیکند؟ چه استدلالی برای این پیشبینی دارید؟
پاسخ: لیوان شماره ۱ رشد میکند ولی به خوبی رشد نمیکنند و یا اصلا رشد نمیکنند. پیشبینی ما بر اساس شرایط لازم برای رشد گیاه انجام شد.
ت) به مدت دو هفته هر روز لیوانها را مشاهده کنید و مشاهدات خود را در جدولی بنویسید. نتیجه آزمایش را در کلاس گزارش کنید. آیا نتیجه آزمایش، پیشبینی شما را تأیید میکند؟
پاسخ:
| مشاهدات | لیوان شماره ۱ | لیوان شماره ۲ | لیوان شماره ۳ | لیوان شماره ۴ |
| سرعت رشد | زیاد | کم | کم | کم |
| رنگ ساقه | سبز پر رنگ | بی رنگ | زرد | سبز کم رنگ |
بله، لیوان شماره ۱ و ۲ جوانه میزنند چون از اندوخته غذایی استفاده میکنند. اما بعد از مدتی، رشد لیوان شماره ۲ متوقف میشود و رنگ آن زرد میشود، زیرا نور کافی برای تولید غذای مورد نیاز گیاه به آن نمیرسد.
جواب سوال صفحه ۶۰ علوم هشتم
در بسیاری از صفات، ژن تنها عامل تعیین کننده در شکلگیری جانداران نیست؛ بلکه عوامل محیطی نیز مهماند؛ مثلاً خطر سکتهٔ قلبی در بعضی افراد به علت ژنهایی که دارند از دیگران بیشتر است. این افراد اگر تغذیهٔ سالم داشته باشند و ورزشهای مناسب انجام دهند، میتوانند همانند افراد دیگر در سلامت زندگی کنند. شما چه نمونههایی از تأثیر محیط بر صفات ارثی میشناسید؟
پاسخ: نمونههایی از تأثیر محیط بر صفات ارثی شامل موارد زیر است:
رشد قد: تغذیه مناسب میتواند باعث رشد بیشتر شود، حتی اگر فرد ژن قد کوتاه داشته باشد.
وزن: افراد با ژن چاقی اگر رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی داشته باشند، میتوانند وزن متعادلی داشته باشند.
بیماریها: افرادی با ژنهای مستعد بیماری میتوانند با سبک زندگی سالم (مثل ترک سیگار و ورزش) احتمال ابتلا به بیماریها را کاهش دهند.
سلامت پوست: حتی اگر فرد ژنهایی برای داشتن پوست حساس داشته باشد، مراقبت از پوست و استفاده از کرمهای محافظ میتواند از آسیبهای محیطی جلوگیری کند.
توانایی ورزشی: افرادی که استعداد ورزشی دارند، با تمرینات منظم و محیط مناسب میتوانند به بهترین عملکرد خود برسند، حتی اگر ژنتیک آنها به اندازه کافی برتری نداشته باشد.
جواب فعالیت صفحه ۶۱ علوم هشتم
فرض کنید دانش، مهارت و امکانات مورد نیاز را برای دستکاری دِنا دارید؛ یعنی میتوانید صفات جانداران را به میل خود تغییر دهید. در این حالت چه کارهایی انجام میدادید؟ نظر و طرح خود را بنویسید و در آن هدف خود را نیز شرح دهید.
پاسخ:
حذف ژنهای بیماریزا: کاهش ابتلا به بیماریهای ارثی و ژنتیکی.
تزریق ژنهای مفید: افزایش مقاومت بدن در برابر بیماریها و ویروسها.
حذف ژن پیری: کند کردن روند پیری و افزایش طول عمر.
ژن افزایش طول قد: افزایش قد در افراد کوتاهقد.
اصلاح ژن گیاهان و حیوانات: افزایش تولید محصولات کشاورزی و دامی و بهبود کیفیت آنها.
پاسخ کاملتر:
در صورتی که به امکانات لازم برای دستکاری دِنا (DNA) دسترسی داشته باشم و بتوانم صفات جانداران را به میل خود تغییر دهم، اهدافم میتوانند در راستای بهبود کیفیت زندگی انسانها و همچنین حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست باشد. در این راستا، طرحهای زیر را پیشنهاد میکنم:
۱- حذف ژنهای بیماریزا: حذف ژنهای مربوط به بیماریهای ارثی و ژنتیکی در انسانها میتواند به کاهش ابتلا به بیماریهایی مثل سرطان، دیابت، بیماریهای قلبی و سایر بیماریهای ژنتیکی کمک کند. این اقدام میتواند نسلهای آینده را از مشکلات جدی بهداشتی نجات دهد.
۲- تزریق ژنهای مفید: یکی از اهداف مهم در دستکاری DNA، تزریق ژنهایی است که موجب مقاومت بدن انسان در برابر بیماریها و ویروسها شوند. برای مثال، اضافه کردن ژنهای مقاومتی در برابر سرماخوردگی، آنفولانزا و سایر ویروسها میتواند از شیوع بیماریها جلوگیری کرده و سلامت عمومی را ارتقا دهد.
۳- حذف ژن پیری: با حذف ژنهایی که موجب پیری زودرس میشوند، میتوان طول عمر افراد را افزایش داده و کیفیت زندگی را بالا برد. این دستکاری میتواند باعث کند شدن روند پیری، حفظ عملکرد جوانی و جلوگیری از بیماریهای مرتبط با سن مانند آلزایمر شود.
۴- ژن افزایش طول قد: اگر هدف از این تغییر ژنتیکی، کمک به افراد کوتاهقد و ارائه فرصتی برای داشتن قد بیشتر باشد، میتوان این ویژگی را به طور ژنتیکی به نسلهای آینده تزریق کرد. این اقدام میتواند از نظر اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار باشد.
۵- تغییر ژن گیاهان و حیوانات برای تولید بیشتر و مرغوبتر: یکی از اهداف بزرگ در دستکاری DNA، بهبود تولیدات کشاورزی است. اصلاح ژنتیکی گیاهان برای تولید محصولات بیشتر، مقاومتر و با کیفیتتر میتواند به رفع مشکلات امنیت غذایی کمک کند. همچنین اصلاح نژاد ژنتیکی حیوانات مانند گاو، گوسفند و مرغها میتواند منجر به افزایش تولید گوشت، شیر، تخممرغ و سایر محصولات حیوانی شود.
هدف کلی این طرحها، ارتقای سلامت انسانی، افزایش تولیدات کشاورزی و دامی و بهبود شرایط زیستی انسانها و محیط زیست است. این تغییرات میتواند در نهایت منجر به دنیای سالمتر، کارآمدتر و پایدارتر شود.
جواب فکر کنید صفحه ۶۲ علوم هشتم
ژن ماهی در گوجه فرنگی!
سالها پیش گروهی از پژوهشگران، نوعی بوتهٔ گوجه فرنگی تولید کردند که دارای ژن مربوط به صفت مقاومت در برابر سرما بود. این ژن از نوعی ماهی آب سرد به دست آمده بود. گوجه فرنگیهایی که به این طریق تولید شده بودند، مقاومت بیشتری در برابر سرما داشتند. به نظر شما چگونه ژن مربوط به مقاومت در برابر سرما، سبب ایجاد این ویژگی میشود؟
پاسخ:
ژن مقاومت در برابر سرما از ماهی سردآبی به گوجه فرنگی تزریق میشود تا ویژگی مقاومت در برابر سرما به آن منتقل شود. این ژن به گوجه فرنگی کمک میکند تا در دماهای پایین، آسیب کمتری ببیند.
فرآیند به این صورت است:
۱) ابتدا DNA ژن ضد یخ از ماهی سردآبی استخراج میشود.
۲) سپس این ژن به باکتریهای خاصی تزریق میشود.
۳) بعد از آن، سلولهای بذر گوجه فرنگی با این باکتریها آلوده میشوند.
۴) ژن ضد یخ به داخل سلولهای بذر گوجه فرنگی وارد میشود.
۵) در نهایت، بذر گوجه فرنگی با این ویژگی جدید کاشته میشود.
این فرآیند موجب میشود تا گوجه فرنگیها حتی در شرایط سردتر، توانایی رشد و مقاومت به سرما را پیدا کنند.
پاسخ دیگر:
نهال گوجه فرنگی بهطور طبیعی در زمان کشت به سرما حساس است، اما با توجه به این که گوجه فرنگیها معمولاً در دوره گلدهی نیاز به دماهای معتدل دارند، بهتر است بذر این گیاه به گونهای اصلاح شود که به سرما مقاوم باشد. این امر باعث میشود که گیاه در شرایط سرد آسیب کمتری ببیند و روند رشد و گلدهی آن به درستی ادامه یابد.
جواب اطلاعات جمعآوری کنید صفحه ۶۲ علوم هشتم
با مراجعه به منابع معتبر درباره فایدهها و ضررهای احتمالی تغییر در ژنهای جانداران، اطلاعاتی جمعآوری کنید و در کلاس ارائه دهید.
پاسخ:
تغییر ژنتیکی (GMO)
تغییر ژنتیکی به فرایند دستکاری ژنوم یک جاندار از طریق روشهای مختلف مانند انتقال یا تغییر ژنهای خاص اطلاق میشود. این تغییرات میتوانند در گیاهان، حیوانات یا میکروارگانیسمها انجام شوند و معمولاً برای ایجاد ویژگیهای خاصی مثل مقاومت به آفات، بهبود بازده یا کاربردهای پزشکی استفاده میشوند.
فواید و مزایای تغییر ژنتیکی جانداران
افزایش بازده و امنیت غذایی: گیاهان و حیوانات اصلاحشده ژنتیکی میتوانند در برابر آفات، بیماریها و شرایط محیطی سخت (مثل خشکی یا تغییرات دما) مقاومتر شوند، که منجر به تولید بیشتر و کاهش ضایعات میشود. این امر میتواند به تأمین امنیت غذایی در سطح جهانی کمک کند.
کاهش نیاز به آفتکشها و سموم شیمیایی: گیاهان مقاوم به آفات به کاهش استفاده از سموم کشاورزی کمک میکنند که نه تنها برای محیط زیست مفید است، بلکه خطرات بهداشتی ناشی از مصرف سموم را نیز کاهش میدهد.
ارتقای ارزش غذایی و کیفیت محصولات: اصلاح ژنتیکی میتواند باعث تولید غذاهایی با ارزش غذایی بیشتر مانند برنج غنیشده با ویتامین A (برنج طلایی) شود. همچنین میتواند به بهبود طعم، ظاهر و ماندگاری محصولات کشاورزی کمک کند.
کاربردهای پزشکی و درمانی: فناوری مهندسی ژنتیک در پزشکی میتواند برای درمان بیماریهای ژنتیکی، تولید داروهای خاص و درمان برخی اختلالات ژنتیکی استفاده شود.
پایداری محیطی و اقتصادی: با استفاده از ژنهای مقاوم به شرایط سخت، کشاورزان میتوانند تولید بیشتری داشته باشند بدون اینکه نیاز به مصرف زیاد منابع مثل آب و کود شیمیایی داشته باشند، که این امر باعث پایداری بیشتر در کشاورزی میشود.
مضرات و ریسکها
سلامت انسان در بلندمدت: اگرچه محصولات GMO برای مصرف تایید شدهاند، اما برخی کارشناسان نگرانیهایی درباره اثرات بلندمدت این محصولات بر سلامت انسان دارند. هنوز اطلاعات کافی در مورد اثرات طولانیمدت مصرف این محصولات در دسترس نیست.
تهدید تنوع زیستی و اکوسیستم طبیعی: یکی از نگرانیهای اصلی این است که گیاهان و حیوانات اصلاحشده ژنتیکی ممکن است با گونههای طبیعی تلاقی کرده و ژنهای اصلاحشده به جمعیتهای طبیعی منتقل شوند. این میتواند منجر به کاهش تنوع زیستی و تغییرات در اکوسیستمهای طبیعی شود.
مسائل اجتماعی و اقتصادی: استفاده از فناوریهای اصلاح ژنتیکی ممکن است به نابرابریهای اقتصادی منجر شود، زیرا شرکتهای بزرگ کشاورزی ممکن است به این فناوریها دسترسی داشته باشند، در حالی که کشاورزان کوچکتر قادر به استفاده از آن نباشند. همچنین، مسأله مالکیت فکری (پتنت) محصولات GMO میتواند در دسترس بودن آنها را محدود کند.
نگرانیهای اخلاقی: برخی منتقدان معتقدند که دستکاری ژنتیکی میتواند مشکلات اخلاقی ایجاد کند. به عنوان مثال، وقتی ژنها بین گونههای کاملاً متفاوت منتقل میشوند، ممکن است پیامدهای پیشبینینشدهای داشته باشد که به نفع اکوسیستم یا موجودات زنده نباشد.
نیاز به نظارت دقیق: با وجود مزایای بسیار، تغییرات ژنتیکی باید به دقت نظارت شود. زیرا اثرات منفی آن ممکن است در بلندمدت آشکار شود. بنابراین، ارزیابیهای دقیق و نظارت پس از واردات محصولات GMO ضروری است.
جمعبندی:
تغییر ژنتیکی میتواند راهحلهای زیادی برای مشکلات جهانی مانند امنیت غذایی و بیماریهای ژنتیکی ارائه دهد. اما در عین حال، باید به خطرات آن نیز توجه شود. ضروری است که استفاده از این فناوری با دقت و نظارت مستمر همراه باشد تا از اثرات منفی آن جلوگیری شود.
جواب سوال صفحه ۶۳ علوم هشتم
زندگی همهٔ جانوران از یک یاخته آغاز شده است (شکل ۹). چگونه از یک یاخته، مثلاً میلیاردها یاخته بهوجود میآید؟
پاسخ:
تمام موجودات زنده از یک سلول اولیه به نام زیگوت شروع به زندگی میکنند. این زیگوت از ترکیب اسپرم پدر و تخمک مادر بهوجود میآید. پس از تشکیل زیگوت، سلول شروع به تقسیم میکند و این تقسیمات سلولی ادامه مییابد. در ابتدا، تقسیمات به صورت سریع و مکرر انجام میشود تا تعداد سلولها افزایش یابد. سپس، سلولها به تدریج تخصصی شده و هر گروه از سلولها وظایف خاص خود را در بدن انجام میدهند، که باعث میشود موجود زنده به شکل و ساختار پیچیدهای برسد. بنابراین، این تقسیمات سلولی مداوم و تخصصی باعث تشکیل میلیاردها سلول در بدن موجودات زنده میشود.
میدانید که یاختهها تقسیم میشوند. نوعی تقسیم یاختهای در سراسر عمر ما انجام میگیرد که سبب رشد و بازسازی بافتهای آسیبدیدهٔ بدن میشود. قبل از این تقسیم، مقدار دِنا دو برابر میشود. دِنا در این حالت به شکل کلافی نخ مانند، درمیآید. (شکل ۱۰). در این نوع تقسیم که به آن تقسیم میتوز (رِشتِمان) میگویند از یک یاخته، دو یاخته بهوجود میآید. (شکل ۱۱) آیا در تقسیم میتوز تعداد کروموزومها تغییر میکند؟
پاسخ:
در تقسیم میتوز، تعداد کروموزومها تغییر نمیکند. این فرایند بهطور دقیق باعث میشود که از یک سلول، دو سلول جدید بهوجود بیاید که هرکدام اطلاعات ژنتیکی مشابه با سلول مادر دارند. قبل از شروع تقسیم، مواد ژنتیکی (DNA) دو برابر میشود تا هر سلول جدید، یک نسخه کامل از اطلاعات ژنتیکی دریافت کند. بنابراین، تعداد کروموزومها در طول این فرایند ثابت میماند و هر دو سلول حاصل، همان تعداد کروموزوم را دارند که سلول اولیه داشته است. این ویژگی، اطمینان میدهد که تمام سلولهای بدن، اطلاعات ژنتیکی یکسانی داشته باشند و فرآیند رشد و بازسازی بدن بهطور منظم و دقیق انجام شود.
جواب فعالیت صفحه ۶۳ علوم هشتم
به طور گروهی با استفاده از موادی مانند نخ، سیم یا خمیر بازی مدل سادهای از تقسیم رِشتمان بسازید.
پاسخ: برای ساخت مدل تقسیم میتوز بهطور گروهی با استفاده از مواد مختلف، مراحل زیر را دنبال میکنید:
۱- ساخت سلول مادر (یا اولیه):
ابتدا یک دایره با استفاده از نخ بسازید. سپس وسط دایره، ۴ تیکه نخ رنگی یا سیمهای برق روکشدار با رنگهای مختلف قرار دهید. این نمایانگر سلول مادر است.
۲- مرحله همانندسازی DNA:
در این مرحله، یک دایره دیگر درست کنید و در وسط آن برای هر نخ یا سیم، یک سیم مشابه دیگر قرار دهید. بهطوری که هر رنگ سیم دو برابر میشود و این نشاندهنده همانندسازی مواد ژنتیکی (DNA) است.
۳- تقسیم کروموزومها:
حالا کروموزومها را بر اساس رنگ از هم جدا کرده و آنها را به دو بخش تقسیم کنید. هر بخش را از وسط دایره فاصله دهید. این نمایانگر حرکت کروموزومها به سمت دو طرف سلول است.
۴- تقسیم سلول به دو سلول مشابه:
در نهایت، یک دایره دور سلول بسازید که نشاندهنده تقسیم سلول است. حالا شما دو سلول دارید که هرکدام ۴ کروموزوم با رنگهای مختلف دارند، مشابه همان چیزی که در کتاب آمده است.
با این مدل، میتوانید تقسیم میتوز را بهطور عملی و ساده شبیهسازی کنید.
جواب سوال صفحه ۶۴ علوم هشتم
عوامل محیطی متفاوتی در ایجاد سرطان نقش دارند. خطر سرطانزایی بعضی مواد، مانند کودهای شیمیایی که برای رشد محصولات کشاورزی استفاده میشود و آلایندههای حاصل از سوختهای فسیلی مشخص شده است. شما چه عوامل سرطانزای دیگری میشناسید؟
پاسخ: عوامل سرطانزای دیگر شامل موارد زیر هستند:
دخانیات: مصرف سیگار و تنباکو از عوامل اصلی ایجاد سرطان، بهویژه سرطان ریه و دهان است.
پرتوهای مضر: مانند اشعه فرابنفش (UV) و رادیواکتیو که میتوانند باعث آسیب به DNA و بروز سرطان شوند.
برخی ویروسها: مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که میتواند منجر به سرطان دهانه رحم و سایر انواع سرطانها شود.
مواد شیمیایی مضر: مانند آزبست، بنزن، و برخی مواد دیگر که در محیطهای صنعتی یا در برخی محصولات بهداشتی و آرایشی وجود دارند و میتوانند به سرطانزایی منجر شوند.
رژیم غذایی نادرست: مصرف زیاد چربیهای ترانس، گوشتهای فرآوریشده و نمک میتواند خطر بروز سرطان را افزایش دهد.
آلودگی هوا: آلایندههای ناشی از سوختهای فسیلی و کارخانهها میتوانند بهعنوان عوامل سرطانزا عمل کنند.
سوءمصرف الکل: مصرف مداوم و زیاد الکل خطر بروز سرطانهای کبد، دهان، گلو و سایر نقاط بدن را افزایش میدهد.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۶۴ علوم هشتم
در سال گذشته با انواعی از سوختهای غیرفسیلی آشنا شدید. نظر خود را درباره جمله روبرو بیان کنید:
«سرمایهگذاری در تولید انرژیهای نو و تجدیدپذیر به صرفهتر است».
پاسخ:
سرمایهگذاری در تولید انرژیهای نو و تجدیدپذیر به صرفهتر است زیرا با استفاده از سوختهای غیر فسیلی، علاوه بر کاهش آلودگیهای محیطی، به حفظ منابع طبیعی کمک میشود. این منابع در طول زمان به دلیل تجدیدپذیر بودن، کمتر با بحران کمبود مواجه میشوند. همچنین، بهدلیل کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، میتوان هزینههای زیستمحیطی و درمان بیماریهای ناشی از آلودگی را کاهش داد و در بلندمدت به کاهش هزینههای عمومی کمک کرد.
جواب فعالیت صفحه ۶۴ علوم هشتم
تغذیهٔ سالم در پیشگیری از سرطان مؤثر است. در دو گروه با مراجعه به منابع علمی معتبر دربارهٔ موارد زیر اطلاعاتی جمعآوری کنید و در کلاس ارائه دهید:
گروه الف) نوع تغذیهای که احتمال سرطان را افزایش میدهد.
پاسخ: برای بهتر دیدن جدول زیر گوشی خود را روی حالت Desktop قرار دهید.
🍔 غذاها و الگوهای تغذیهای که احتمال سرطان را افزایش میدهند.
| عامل تغذیهای / نوع غذا | دلیل علمی / ارتباط با سرطان |
| گوشت قرمز زیاد و گوشتهای فرآوریشده (مثل سوسیس، کالباس، هاتداگ و …) | شواهد قوی وجود دارد که مصرف گوشت فرآوریشده ریسک سرطان روده بزرگ را افزایش میدهد. برای گوشت قرمز نیز احتمال افزایش خطر گزارش شده است. |
| پخت و پز با حرارت بالا / سرخکردن، کباب کردن زیاد گوشت یا غذاهای نشاستهای | هنگام طبخ در دمای بالا ترکیبات مضر و سرطانزا مانند آمینهای هتروسیکلیک (HCA) و هیدروکربنهای چندحلقهای (PAH) ایجاد میشوند. همینطور سرخکردن سیبزمینی و نشاستهجات میتواند آکریلآمید تولید کند که با خطر سرطان مرتبط است. |
| نوشیدنیهای شیرین، قندها و کربوهیدراتهای تصفیهشده / غذاهای فوقفرآوریشده | مصرف زیاد قند و کربوهیدراتهای فرآوریشده میتواند به چاقی، التهاب و استرس اکسیداتیو منجر شود، و این عوامل ریسک ابتلا به سرطان (مثلاً سرطان روده یا سایر انواع) را افزایش میدهند. |
| چربیهای مضر و غذاهای پرچرب / پرکالری | رژیمهای پرکالری و پرچرب ـ بخصوص چربیهای اشباع و چربیهای ناسالم (مثل روغنهای هیدروژنه) ـ میتوانند هم با چاقی و هم با سرطان مرتبط باشند. |
| مصرف زیاد الکل | الکل بعد از متابولیسم در بدن به ترکیباتی تبدیل میشود که میتوانند DNA را آسیب بزنند و ریسک انواع سرطان ـ مانند سرطان کبد، روده، سینه و … ـ را افزایش دهند. |
رژیم غذایی پر از گوشت فرآوریشده، غذاهای سرخشده، قندها و چربیهای ناسالم و مصرف زیاد الکل، بهطور علمی با افزایش احتمال ابتلا به سرطان در ارتباط هستند.
با کاهش مصرف این نوع غذاها و گرایش به یک رژیم متوازن و سالم شامل میوهها، سبزیها، غلات کامل، منابع پروتئینی سالم (حبوبات، ماهی) میتوان خطر سرطان را کاهش داد.
ترکیب تغذیه سالم با سبک زندگی سالم (کاهش مصرف الکل/دخانیات، فعالیت بدنی، کنترل وزن) تأثیر پیشگیرانه قویتری دارد.
گروه ب) نوع تغذیهای که در پیشگیری از سرطان نقش دارد.
پاسخ: برای بهتر دیدن جدول زیر گوشی خود را روی حالت Desktop قرار دهید.
🍏 نوع تغذیهای که در پیشگیری از سرطان نقش دارد
| عامل تغذیهای / نوع غذا | دلیل علمی / ارتباط با پیشگیری از سرطان |
| میوهها و سبزیجات | میوهها و سبزیجات غنی از آنتیاکسیدانها، ویتامینها و مواد معدنی هستند که به کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو کمک میکنند. این مواد میتوانند از آسیب DNA جلوگیری کرده و ریسک انواع مختلف سرطانها، از جمله سرطان روده بزرگ و سرطان سینه را کاهش دهند. |
| غلات کامل و فیبر | مصرف غلات کامل و فیبر میتواند به عملکرد سالم رودهها کمک کند و خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد. فیبر با تسریع فرایند هضم و پاکسازی رودهها، از رشد سلولهای سرطانی جلوگیری میکند. |
| چربیهای سالم (مثل روغن زیتون، آووکادو، ماهیهای چرب) | چربیهای سالم مانند امگا-۳ موجود در ماهیهای چرب و روغنهای گیاهی میتوانند اثرات ضد التهابی داشته باشند و از آسیب سلولی جلوگیری کنند. این چربیها با کاهش التهابات مزمن، ریسک بروز سرطانها را کاهش میدهند. |
| دانهها و مغزها | مغزها و دانهها حاوی آنتیاکسیدانها، ویتامینها و مواد معدنی هستند که به محافظت از سلولها در برابر آسیبهای DNA و ریسک سرطان کمک میکنند. |
| چای سبز و نوشیدنیهای گیاهی | چای سبز حاوی ترکیباتی مانند کاتچینها است که خواص ضد سرطانی دارند و میتوانند به پیشگیری از سرطانهای مختلف، از جمله سرطان روده و پوست، کمک کنند. |
| سبزیجات cruciferous (مثل کلم، بروکلی، کلم بروکلی) | این سبزیجات حاوی ترکیباتی هستند که به فعالسازی آنزیمهای ضد سرطانی در بدن کمک میکنند. مصرف منظم این سبزیجات میتواند از سرطانهای روده بزرگ، سینه و ریه جلوگیری کند. |
| ادویهها و گیاهان معطر (مثل زردچوبه، زنجبیل) | برخی از ادویهها مانند زردچوبه دارای ترکیباتی هستند که اثرات ضد التهابی و ضد سرطانی دارند. این مواد میتوانند به کاهش ریسک سرطان کمک کنند و از تکثیر سلولهای سرطانی جلوگیری کنند. |
| آب کافی | مصرف مناسب آب میتواند به دفع مواد زاید و سموم از بدن کمک کرده و از بروز سرطانهای دستگاه ادراری و کلیهها جلوگیری کند. |
تغذیه سالم میتواند نقش بسیار مهمی در پیشگیری از سرطان ایفا کند. میوهها، سبزیجات، غلات کامل، دانهها و مغزها، چای سبز و مواد غذایی ضد التهاب از مهمترین عواملی هستند که میتوانند ریسک ابتلا به سرطان را کاهش دهند.
ترکیب تغذیه سالم با سبک زندگی سالم (مثل فعالیت بدنی و کنترل وزن) بهطور مؤثری از بروز سرطان پیشگیری میکند.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۷ علوم پایه هشتم متوسطهی اول با موضوع درس««الفبای زیست فناوری»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس ششم علوم هشتم
📝 سوالات درس هفتم علوم هشتم
📝 نمونه سوالات پایه هشتم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران