جواب درس چهاردهم علوم نهم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۱۴ علوم نهم متوسطه با موضوع درس «جانوران مهرهدار» قرار گرفته است که شامل جواب آزمایش کنید، گفت و گو کنید، فعالیت و اطلاعات جمع آوری کنید میباشد. در ادامه با ما از بخش جواب علوم نهم همراه باشید.
جواب گفتوگو کنید صفحه ۱۵۲ علوم نهم
درباره دوکی بودن بدن ماهی، لغزنده بودن سطح بدن و قرار گرفتن بخشی از هر پولک جلویی روی پولک عقبی، با همدیگر، جواب گفتوگو کنید و برای هر کدام از این ویژگیها، دلیلی بیان کنید.
پاسخ:
دوکی بودن بدن ماهیها: شکل آئرودینامیک به آنها داده و مقاومت بدن آنها در برابر شنا کردن در آب را کم میکند.
لغزنده بودن سطح بدن: باعث میشود بین بدن ماهی و آب چسبندگی به وجود نیامده و ماهی درون آب سر بخورد.
قرار گرفتن پولکها: آب درون شکاف بین دو پولک نفوذ نکرده و مقاومتی در برابر حرکت رو به جلو ایجاد میکند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۵۳ علوم نهم
درباره نقش و چگونگی عمل انواع باله در ماهیها اطلاعاتی جمع آوری و گزارش آن را در کلاس، ارائه کنید.
پاسخ: کارکردهای دیگر باله شامل پرواز (پرنده ماهی)، رهاسازی اسپرم (پشه ماهی)، بیهوش کردن شکار (کوسه دم دراز) و ترشح سم (سنگ ماهی مرجانی) است. در ماهیهای غضروفی (کوسه و سفره ماهی)، بالههای لگنی به صورت اندام دخولی در تولید مثل بکار میرود. برخی بالهها در برخی ماهیها در فرایند تکامل حذف شدهاند.
پاسخ دیگر:
گزارش: نقش و چگونگی عمل انواع باله در ماهیها
ماهیها برای شنا، حفظ تعادل، تغییر جهت و توقف از اندامهایی به نام باله استفاده میکنند. هر باله وظیفهای ویژه دارد و هماهنگی آنها باعث حرکت سریع و کنترلشده ماهی در آب میشود.
۱. باله دُمی (دم)
مهمترین باله برای حرکت رو به جلو است.
با حرکت دادن دم به طرفین، نیروی لازم برای شنا ایجاد میشود.
هرچه باله دمی بزرگتر و نیرومندتر باشد، ماهی سریعتر حرکت میکند.
۲. باله پشتی
روی پشت ماهی قرار دارد.
وظیفه اصلی آن حفظ تعادل و جلوگیری از واژگون شدن ماهی هنگام شنا است.
در برخی ماهیها دارای خارهای محافظ نیز هست.
۳. باله مخرجی
در قسمت زیرین بدن و نزدیک دم قرار دارد.
همراه با باله پشتی به حفظ تعادل و پایداری ماهی کمک میکند.
۴. بالههای سینهای
در دو طرف بدن و نزدیک سر قرار دارند.
برای تغییر جهت، بالا و پایین رفتن، ترمز کردن و شنا کردن آرام استفاده میشوند.
برخی ماهیها با کمک این بالهها میتوانند روی بستر دریا حرکت کنند.
۵. بالههای شکمی
در قسمت زیر شکم قرار دارند.
به حفظ تعادل، چرخش بدن و توقف کمک میکنند.
در بعضی گونهها برای چسبیدن به سنگها یا کف آب نیز تغییر شکل یافتهاند.
نتیجهگیری: هر یک از بالههای ماهی وظیفه خاصی دارند، اما همه آنها به صورت هماهنگ عمل میکنند. باله دمی نیروی حرکت را ایجاد میکند، بالههای پشتی و مخرجی تعادل را حفظ میکنند و بالههای سینهای و شکمی در هدایت، تغییر مسیر، توقف و حفظ پایداری نقش دارند. این هماهنگی باعث میشود ماهی بتواند بهراحتی در آب شنا کند و از خطرها فرار کند.
نکته جالب: برخی ماهیهای بسیار سریع مانند تُن و شمشیرماهی بالههایی دارند که هنگام شنا در شیارهای بدن جمع میشوند تا مقاومت آب کاهش یافته و با سرعت بیشتری حرکت کنند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۵۴ علوم نهم
ماهیهای خاویاری دریای خزر، مرغوبترین خاویار جهان را تولید میکنند. درباره انواع ماهیهای خاویاری و طرز تهیه آن اطلاعاتی را جمع آوری و به کلاس گزارش دهید.
پاسخ: فیل ماهی، اوزون برون، تاس ماهی ایرانی، تاس ماهی روسی و شیپ از مهمترین انواع ماهیان خاویاری هستند.
پاسخ دیگر:
گزارش: ماهیهای خاویاری دریای خزر و طرز تهیه خاویار
دریای خزر یکی از مهمترین زیستگاههای ماهیان خاویاری جهان است. این ماهیها از قدیمیترین جانوران روی زمین به شمار میروند و تخم آنها که خاویار نام دارد، از گرانبهاترین و مرغوبترین مواد غذایی جهان است. ایران به دلیل کیفیت بالای خاویار خود، شهرت جهانی دارد.
انواع مهم ماهیهای خاویاری دریای خزر
۱- فیلماهی (بلوگا)
✔ بزرگترین ماهی خاویاری دریای خزر است.
✔ خاویار آن درشت، نرم و بسیار گرانقیمت است.
۲- تاسماهی ایرانی
✔ یکی از مهمترین گونههای بومی دریای خزر است.
✔ خاویاری با کیفیت بالا و طعم مطلوب تولید میکند.
۳- تاسماهی روسی
✔ در دریای خزر و برخی رودخانههای اطراف آن زندگی میکند.
✔ خاویار آن در بازارهای جهانی ارزش زیادی دارد.
۴- شیپ
✔ از گونههای ارزشمند ماهیان خاویاری است.
✔ گوشت و خاویار آن هر دو ارزش اقتصادی بالایی دارند.
۵- استرلیاد
✔ کوچکترین گونه ماهیان خاویاری است.
✔ خاویار آن دانههای ریزتری نسبت به سایر گونهها دارد.
طرز تهیه خاویار
✔ ماهی خاویاری پس از رسیدن به سن مناسب، در مراکز پرورش یا صید مجاز برداشت میشود.
✔ تخمهای رسیده با دقت از بدن ماهی جدا میشوند.
✔ تخمها شستوشو و پاکسازی شده و سپس مقدار کمی نمک به آنها افزوده میشود تا ماندگاری و طعم مناسب پیدا کنند.
✔ در پایان، خاویار در ظروف بهداشتی بستهبندی و در دمای سرد نگهداری میشود.
امروزه برای حفاظت از ماهیان خاویاری، بیشتر خاویار از مزارع پرورش ماهیان خاویاری تولید میشود تا جمعیت این ماهیان در طبیعت حفظ شود.
اهمیت اقتصادی و زیستمحیطی
✔ خاویار یکی از باارزشترین محصولات شیلاتی جهان است.
✔ پرورش ماهیان خاویاری باعث ایجاد اشتغال و افزایش صادرات میشود.
✔ به دلیل کاهش جمعیت این ماهیها بر اثر صید بیرویه و آلودگی آبها، حفاظت از آنها و تکثیر در مراکز پرورش اهمیت زیادی دارد.
نتیجهگیری: ماهیهای خاویاری دریای خزر مانند فیلماهی، تاسماهی ایرانی، تاسماهی روسی، شیپ و استرلیاد از ارزشمندترین آبزیان جهان هستند. خاویار از تخم این ماهیها تهیه میشود و به دلیل کیفیت بالا، ارزش غذایی فراوان و قیمت زیاد، یکی از مهمترین محصولات صادراتی به شمار میرود. حفاظت از این گونهها برای حفظ منابع طبیعی و ادامه تولید خاویار ضروری است.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۱۵۵ علوم نهم
شاید تا به حال شما مار، مارمولک و لاکپشت را دیده باشید. در مورد اینکه چرا به این جانوران، خزنده میگویند، گفتوگو کنید.
پاسخ: زیرا یا دست و پا ندارند یا دست و پاها کوتاه است و هنگام راه رفتن شکم خود را روی زمین می کشند.
پاسخ دیگر: به مار، مارمولک و لاکپشت «خزنده» میگویند، زیرا بیشتر آنها هنگام حرکت، بدن خود را نزدیک زمین نگه میدارند و به حالت خزیدن یا سینهخیز حرکت میکنند. مارها با پیچوتاب دادن بدن خود میخزند و مارمولکها و لاکپشتها نیز با پاهای کوتاه و بدن نزدیک به زمین حرکت میکنند.
خزندگان ویژگیهای مشترک دیگری نیز دارند:
✔ بدن آنها با پوست خشک و پولکدار پوشیده شده است.
✔ با شش تنفس میکنند.
✔ بیشتر آنها تخمگذار هستند و تخمهای خود را روی خشکی میگذارند.
✔ دمای بدنشان با دمای محیط تغییر میکند؛ به همین دلیل به آنها جانوران خونسرد نیز گفته میشود.
نتیجهگیری: به این جانوران خزنده میگویند، زیرا شیوه حرکت آنها معمولاً به صورت خزیدن یا حرکت با بدن نزدیک زمین است و بدنشان نیز با پوست خشک و پولکدار پوشیده شده است.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۵۶ علوم نهم
درباره سم مارهای سمی و استفادههای آن، اطلاعاتی را جمع آوری و گزارش آن را به صورت پردهنگار در کلاس، ارائه کنید.
پاسخ:
انواع سم (اولوم) مارها:
۱- زهرهای مختل کننده جریان خون: این زهرها خون رگها و سایر بافتهای بدن را تجزیه ومتلاشی میکند
۲- زهرهای عصبگرا و ماهیچهگرا: این زهرها اثر فلج کننده برای اعصاب و سیستم عضلانی و دستگاه تنفس و قلب دارند.
استفاده از سم مارها:
۱- از سمّ مار تاپیان ماده پروتئینی میگیرند که بلافاصله خون را منعقد میکند (توقف خونریزی در هنگام جراحی قلب و سایر جراحیها).
۲- از سم یک نوع مار بسیار کشنده در درمان ایست قلبی استفاده میکنند.
۳- از سمّ مارها برای برطرف کردن دردهای عصبی و ماهیچهای استفاده میکنند مثلاً از فرآوردهای از سمّ مار کبرا به جای مورفین استفاده میکنند.
پاسخ دیگر:
سم مارهای سمی و کاربردهای آن
سم مار چیست؟ سم مار مایعی است که در غدههای ویژهای در سر مارهای سمی تولید میشود و از طریق دندانهای نیش به بدن شکار یا مهاجم وارد میشود. مارها از سم برای شکار، دفاع از خود و هضم بهتر طعمه استفاده میکنند.
انواع اثر سم مار
✔ سم عصبی: بر دستگاه عصبی اثر میگذارد و ممکن است باعث ضعف یا فلج عضلات شود.
✔ سم خونی: به خون و رگها آسیب میرساند و میتواند موجب خونریزی یا اختلال در انعقاد خون شود.
✔ سم بافتی: به پوست و بافتهای اطراف محل گزش آسیب وارد میکند.
استفادههای مهم سم مار
✔ تولید پادزهر (آنتیونوم): مهمترین کاربرد سم مار، ساخت دارویی برای درمان مارگزیدگی است.
✔ ساخت داروها: پژوهشگران از ترکیبات موجود در سم مار برای تولید برخی داروهای مربوط به فشار خون، بیماریهای قلبی، اختلالات انعقاد خون و برخی پژوهشهای پزشکی استفاده میکنند.
✔ تحقیقات علمی: سم مار به دانشمندان کمک میکند تا عملکرد اعصاب، عضلات و خون را بهتر بشناسند و داروهای جدید تولید کنند.
نکات ایمنی
✔ هرگز به مارهای وحشی نزدیک نشوید و آنها را تحریک نکنید.
✔ در صورت مارگزیدگی، فرد باید هرچه سریعتر به مرکز درمانی منتقل شود تا درمان مناسب انجام گیرد.
✔ از انجام کارهای خودسرانه مانند بریدن محل گزش یا مکیدن زخم خودداری کنید.
نتیجهگیری: سم مار با وجود خطرناک بودن، در پزشکی ارزش فراوانی دارد. از آن برای ساخت پادزهر، تولید برخی داروها و انجام پژوهشهای علمی استفاده میشود. به همین دلیل، سم مار علاوه بر نقش آن در طبیعت، در حفظ سلامت انسان نیز اهمیت زیادی دارد.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۵۷ علوم نهم
با مراجعه به منابع معتبر، در مورد اهمیت و چگونگی انجام دو گزاره زیر، اطلاعاتی را جمع آوری کنید و در کلاس ارائه نمایید.
الف) آفتابپرست در محیطهای مختلف، رنگ خود را تغییر میدهد.
پاسخ: آفتابپرست میتواند رنگ پوست خود را تغییر دهد. این تغییر رنگ تنها برای استتار نیست، بلکه دلایل مختلفی دارد.
اهمیت تغییر رنگ
✔ استتار و پنهان شدن از شکارچیان
✔ برقراری ارتباط با آفتابپرستهای دیگر، بهویژه در زمان جفتگیری یا هشدار
✔ تنظیم دمای بدن؛ رنگهای تیره گرمای بیشتری جذب میکنند و رنگهای روشن گرمای کمتری
چگونگی تغییر رنگ
در پوست آفتابپرست سلولهای ویژهای وجود دارد که رنگدانهها و بلورهای ریز را در خود جای دادهاند. با تغییر آرایش این سلولها، نور به شکل متفاوتی بازتاب میشود و رنگ پوست تغییر میکند.
ب) مارمولکها، گاهی دم خود را قطع میکنند.
پاسخ: برخی مارمولکها هنگام احساس خطر، دم خود را بهطور ارادی جدا میکنند. این توانایی «خودبُری دم» نام دارد.
اهمیت قطع دم
✔ دم جداشده برای مدتی تکان میخورد و شکارچی را سرگرم میکند.
✔ در این فرصت، مارمولک فرار کرده و جان خود را نجات میدهد.
چگونگی انجام آن
در دم مارمولک محلهای ویژهای برای جدا شدن وجود دارد. هنگام خطر، ماهیچهها در این قسمت منقبض میشوند و دم بهراحتی جدا میشود. در بسیاری از گونهها، پس از مدتی دم جدیدی رشد میکند؛ اما معمولاً دم تازه کوتاهتر است و ساختاری متفاوت از دم اصلی دارد.
جواب فعالیت صفحه ۱۵۸ علوم نهم
چند نوع مختلف پر را به کلاس بیاورید. از هر پر، قطعه کوچکی را جدا کنید و در زیر میکروسکوپ، مشاهده کنید.
– ساختمان انواع پر را با هم مقایسه کنید.
– کدام نوع از پرها، استحکام بیشتری دارند؟ چرا؟
پاسخ: شاه پرها زیرا به پرواز کمک می کنند و باید محکم باشند تا در مقابل باد نشکنند.
– درباره نقشی که هر نوع از پرها در پرندگان دارند، گفتوگو و نتیجه را در کلاس، ارائه کنید.
ساختمان و نقش شاه پر: این پرها از خارج بدن مرغ را پوشانده اند و در زیر آنها ممکن است پرهای دیگر قرار گرفته باشد. پرهای بال و دم جزء این دسته به شمار میرود!
ساختمان و نقش پوش پر: این پرها معمولا تمام بدن را فرا میگیرد و اغلب پرهای بزرگ در بعضی از قسمتها روی آنها را میپوشاند (مانند بالها) وظیفه این پرها حفظ و پوشش بدن است.
ساختمان و نقش کرک پر: این پرها در زیر پرهای کوچک قرار گرفته و داخل فولیکول کوچکی که در لایه اپیدرم پوست بدن مرغ فرو رفته است.
پاسخ دیگر:
گزارش آزمایش: بررسی انواع پر در پرندگان
مشاهده و مقایسه ساختمان پرها
با مشاهده انواع پر زیر میکروسکوپ مشخص میشود که همه پرها از یک ساقه مرکزی و رشتههای باریکی به نام ریشک تشکیل شدهاند، اما شکل و آرایش آنها با هم تفاوت دارد.
◆ پرهای کرکی: ریشکها نرم، آزاد و نامنظم هستند و به هم قفل نمیشوند.
◆ پرهای پوششی: ریشکها منظماند و به کمک قلابهای بسیار ریز به هم متصل میشوند و سطحی صاف ایجاد میکنند.
◆ پرهای شاهپر (پرهای بال و دم): ساقه ضخیمتر و محکمتر است و ریشکها بهطور فشرده به هم قفل شدهاند.
کدام پرها استحکام بیشتری دارند؟ چرا؟
شاهپرها (پرهای بال و دم) از همه محکمتر هستند، زیرا:
✔ ساقه مرکزی آنها ضخیم و مقاوم است.
✔ ریشکها دارای قلابهای ریزی هستند که مانند زیپ به هم متصل میشوند و یک سطح محکم و یکپارچه ایجاد میکنند.
✔ این ویژگی باعث میشود هنگام پرواز در برابر فشار هوا مقاومت کنند و بهراحتی پاره نشوند.
نقش هر نوع پر در پرندگان
۱. پرهای کرکی
- حفظ گرمای بدن
- جلوگیری از هدر رفتن حرارت
۲. پرهای پوششی
- پوشاندن بدن
- محافظت از پوست
- حفظ شکل بدن و کمک به آیرودینامیک پرنده
۳. شاهپرهای بال و دم
- ایجاد نیروی لازم برای پرواز
- حفظ تعادل
- تغییر جهت و ترمز هنگام پرواز
نتیجهگیری: پرهای پرندگان با توجه به وظیفه خود ساختمان متفاوتی دارند. پرهای کرکی نرم و مناسب حفظ گرما هستند، پرهای پوششی از بدن محافظت میکنند و شاهپرها به دلیل استحکام زیاد، نقش اصلی را در پرواز، تعادل و هدایت پرنده بر عهده دارند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۶۲ علوم نهم
گفته میشود وجود گراز و خرس در جنگل، فوایدی دارد. در این مورد از منابع معتبر، اطلاعاتی را جمع آوری و به صورت گزارش در کلاس ارائه نمایید.
پاسخ:
فواید گرازها برای جنگل:
۱- شخم زدن و زیر و رو کردن خاک جنگل خاک جنگل با دندانهای نیش بزرگ و هوادهی به خاک و حاصلخیزی خاک.
۲- نفوذ بذرهای ریخته شده گیاهان جنگل به درون خاک و رویش گیاهان و شادابی جنگلها و مراتع به طوری که در ایران به آنها باغبان جنگلهای بلوط گویند.
۳- در زمستان با بر هم زدن برفها، لار و حشرات را از خاک خارج کرده و غذای پرندگان را تأمین میکند.
فواید خرسها برای جنگل:
۱- از بین بردن حشرات (ملخها) و جوندگان (موشها) مضر در طبیعت و کنترل جمعیت آنها و از بین بردن آنها به عنوان آفت.
۲- مدفوع و ادرار آنها مواد نیتروژندار به خاک میدهد.
۳- دانههای میوههای خورده شده (توت و تمشک) در مدفوع آنها سبب انتشار و رشد این گیاهان میشود.
۴- خوردن لاشههای باقی مانده در طبیعت.
پاسخ دیگر:
گزارش: فواید وجود گراز و خرس در جنگل
گراز و خرس از جانوران مهم جنگل هستند و نقش زیادی در حفظ تعادل طبیعت و سلامت جنگل دارند. وجود این جانوران باعث پایداری اکوسیستم و افزایش تنوع زیستی میشود.
فواید گراز در جنگل
✔ زیر و رو کردن خاک: گراز هنگام جستوجوی غذا خاک را شخم میزند. این کار باعث ورود هوا به خاک و مخلوط شدن مواد آلی با خاک میشود.
✔ پخش بذر گیاهان: بذر برخی گیاهان پس از عبور از دستگاه گوارش گراز یا چسبیدن به بدن آن، در نقاط مختلف جنگل پراکنده میشود.
✔ کنترل جمعیت برخی جانوران: گراز از حشرات، لاروها و برخی جانوران کوچک تغذیه میکند و به کنترل جمعیت آنها کمک میکند.
✔ تأمین غذا برای شکارچیان: گراز یکی از منابع غذایی برخی شکارچیان بزرگ مانند گرگ است.
فواید خرس در جنگل
✔ پراکندگی بذرها: خرس با خوردن میوهها و دفع دانهها در نقاط مختلف، به رشد گیاهان جدید کمک میکند.
✔ کنترل جمعیت جانوران: خرس از ماهی، حشرات و برخی جانوران کوچک تغذیه میکند و به حفظ تعادل جمعیت آنها کمک میکند.
✔ پاکسازی طبیعت: خرس گاهی از لاشه جانوران نیز تغذیه میکند و به پاکسازی محیط و کاهش انتشار بیماریها کمک میکند.
✔ حفظ تنوع زیستی: حضور خرس نشاندهنده سلامت جنگل و اکوسیستم طبیعی است.
اهمیت حفاظت از گراز و خرس
✔ جلوگیری از برهم خوردن زنجیره غذایی
✔ حفظ تعادل اکوسیستم جنگل
✔ کمک به بقای گونههای گیاهی و جانوری
✔ حفظ تنوع زیستی برای نسلهای آینده
نتیجهگیری: گراز و خرس تنها حیوانات جنگلی نیستند، بلکه نقش مهمی در حفظ سلامت خاک، پراکندگی بذر گیاهان، کنترل جمعیت جانوران و پاکسازی طبیعت دارند. بنابراین، حفاظت از این جانوران برای حفظ جنگلها و تعادل طبیعت بسیار ضروری است.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۱۴ علوم پایه نهم متوسطهی اول با موضوع درس««جانوران مهرهدار»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس سیزدهم علوم نهم
✅ جواب درس پانزدهم علوم نهم
📝 سوالات درس چهاردهم علوم نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران