جواب درس شانزدهم مطالعات هفتم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۱۶ مطالعات اجتماعی هفتم متوسطه با موضوع درس «جاذبههای گردشگری ایران» قرار گرفته است که شامل جواب فعالیتهای صفحه ۹۶ تا ۱۰۱ میباشد. در ادامه با ما از بخش پاسخ سوالات مطالعات اجتماعی هفتم همراه باشید.
جواب فعالیت صفحه ۹۶ مطالعات اجتماعی هفتم
۱- اگر به اینترنت دسترسی دارید با راهنمایی معلم به پایگاه آستان قدس رضوی وارد شوید و اطلاعاتی درباره زیارت حرم مطهر و بخشهای مختلف آن به دست آورید.
پاسخ: حرم مطهر امام رضا (ع) در شهر مشهد یکی از مهمترین و بزرگترین مکانهای مذهبی جهان اسلام است که هر ساله میلیونها زائر از ایران و کشورهای مختلف برای زیارت به آن سفر میکنند. این حرم شریف دارای ۹ صحن بزرگ است که هر کدام نام و کاربری خاص خود را دارند. این صحنها عبارتاند از:
صحن انقلاب اسلامی، صحن آزادی، صحن جمهوری اسلامی، صحن قدس، صحن جامع رضوی، صحن غدیر، صحن کوثر، صحن هدایت و صحن بعثت.
در بخش مرکزی حرم، گنبد طلایی امام رضا (ع) قرار دارد که قدمتی حدود هزار سال دارد و بنای اولیه آن به دوران سلجوقیان بازمیگردد. این گنبد در طول تاریخ چندین بار مرمت و بازسازی شده و امروزه یکی از نمادهای اصلی شهر مشهد به شمار میآید.
حرم مطهر امام رضا (ع) سالانه حدود ۳۰ میلیون زائر ایرانی و غیرایرانی را پذیرش میکند که این موضوع نشاندهنده جایگاه مهم مذهبی و فرهنگی آن است.
مساحت کل بخشهای زیارتی و غیرزیارتی آستان قدس رضوی بیش از یک میلیون متر مربع است و این مجموعه بزرگ توانایی پذیرش حدود ۷۰۰ هزار نفر را به طور همزمان دارد.
علاوه بر فضاهای زیارتی، آستان قدس رضوی دارای بخشهای فرهنگی، علمی و خدماتی متعددی مانند کتابخانه، موزه، دارالشفا، دانشگاه و مراکز خیریه است که به زائران و مردم خدمات مختلفی ارائه میدهند.
۲- به طور گروهی با استفاده از دانشنامه شبکه رشد یا سایر منابع درباره زندگی و آثار یکی از این دو شخصیت بزرگ یک صفحه مطلب بنویسید و در کلاس بخوانید.
پاسخ:
زندگی و آثار شیخ بهایی
شیخ بهایی با نام کامل بهاءالدین محمد بن حسین عاملی، یکی از بزرگترین دانشمندان، فقها و اندیشمندان تاریخ ایران و جهان اسلام است. او در سال ۹۵۳ هجری قمری در شهر بعلبک (در لبنان امروزی) به دنیا آمد. خانوادهاش از علمای شیعه بودند و در کودکی به ایران مهاجرت کردند. شیخ بهایی بیشتر عمر خود را در دوره صفویه، بهویژه زمان شاه عباس اول، گذراند و به مقام شیخالاسلام اصفهان رسید.
شیخ بهایی دانشمندی چندبعدی بود و در علوم گوناگونی مانند فقه، حدیث، فلسفه، ریاضیات، نجوم، معماری، ادبیات و عرفان مهارت داشت. او نمونهای از انسانهای جامعالاطراف بود که علم را با اخلاق، دین و خدمت به جامعه پیوند میداد. از ویژگیهای برجسته او سادهزیستی، تواضع و توجه به مردم عادی بود.
یکی از مهمترین آثار شیخ بهایی در فقه، کتاب «جامع عباسی» است که به زبان فارسی نوشته شد تا مردم عادی نیز بتوانند از احکام دینی آگاه شوند. در ریاضیات و نجوم، کتابهایی مانند «خلاصهالحساب» از آثار مهم اوست که سالها در حوزههای علمی تدریس میشد. او همچنین شاعر توانایی بود و اشعار عرفانی زیبایی سروده است.
شیخ بهایی در معماری نیز نقش مهمی داشته است. از جمله کارهای مشهور منسوب به او، طراحی سیستم آبرسانی اصفهان و حمام شیخ بهایی است که گفته میشود با یک شمع گرم میشده و نشاندهنده نبوغ علمی اوست (هرچند درباره جزئیات آن دیدگاههای مختلفی وجود دارد).
در مجموع، شیخ بهایی شخصیتی برجسته است که با تلفیق علم، دین و خلاقیت، تأثیر بزرگی بر فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی گذاشت و نام او تا امروز با احترام یاد میشود.

زندگی و آثار علامه محمدتقی جعفری
علامه محمدتقی جعفری از اندیشمندان بزرگ معاصر ایران و جهان اسلام است که در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی در شهر تبریز به دنیا آمد. او از کودکی علاقه زیادی به علم و مطالعه داشت و پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی، برای ادامه تحصیل علوم دینی به حوزه علمیه قم و سپس نجف اشرف رفت. علامه جعفری سالهای زیادی را در نجف به تحصیل و پژوهش گذراند و به درجه بالایی از دانش در علوم اسلامی دست یافت.
علامه جعفری شخصیتی جامعنگر بود و در زمینههای مختلفی مانند فلسفه، فقه، اصول، عرفان، اخلاق، تفسیر قرآن و همچنین علوم انسانی و اندیشههای غربی صاحبنظر بود. او تلاش میکرد میان دین، عقل، علم و زندگی انسان معاصر پیوند برقرار کند و به پرسشهای فکری و فلسفی انسان امروز پاسخ دهد.
از مهمترین آثار علامه جعفری میتوان به تفسیر و شرح نهجالبلاغه در ۲۷ جلد اشاره کرد که یکی از عمیقترین و ارزشمندترین شرحهای نهجالبلاغه به شمار میرود. او در این اثر، سخنان امام علی (ع) را با نگاهی فلسفی، اخلاقی و اجتماعی بررسی کرده است. همچنین کتابهای مهمی مانند «انسان از دیدگاه اسلام»، «فلسفه و هدف زندگی» و «ترجمه و تفسیر مثنوی معنوی مولوی» از دیگر آثار برجسته او هستند.
یکی از ویژگیهای برجسته علامه جعفری، گفتوگو و تعامل علمی با اندیشمندان بزرگ جهان بود. او با دانشمندان و فیلسوفان غربی مانند برتراند راسل مکاتبه و تبادل نظر داشت و همواره بر احترام به عقل، کرامت انسان و گفتوگوی فرهنگی تأکید میکرد.
علامه محمدتقی جعفری در سال ۱۳۷۷ هجری شمسی درگذشت، اما اندیشهها و آثار او همچنان الهامبخش دانشجویان، پژوهشگران و علاقهمندان به تفکر اسلامی و انسانی است. او نمونهای از اندیشمندی متعهد بود که علم را در خدمت رشد معنوی و فکری انسان قرار داد.

۳- آیا تاکنون صلوات خاصه امام رضا (ع) را شنیدهاید؟ چه احساسی نسبت به آن دارید؟
پاسخ: بله، همیشه موقعی که شنیدم احساس کردم سحرگاه پا برهنه روی سنگ فرشهای صحن در حالی که یک نسیم ملایم به صورتم و چشمان پر اشکم میخورد دست به سینه طرف حرم امام رضا ایستادهام و از امام رضا ظهور آقا امام زمان را میخواهم.
جواب فعالیت صفحه ۹۷ مطالعات اجتماعی هفتم
۴- اگر با خانوادهتان به مشهد سفر کنید، بعد از زیارت حرم امام رضا (ع) پیشنهاد میکنید از کدام بخشهای آستان قدس دیدن کنید؟
پاسخ:
✔ موزه آستان قدس رضوی
✔ موزه قرآن و نفایس
✔ مسجد تاریخی گوهرشاد
✔ صحنهای قدیمی حرم مانند صحن انقلاب اسلامی
✔ صحنهای جدید حرم مانند صحن جامع رضوی
۵- کاربرگه شماره (۱۵) را در کلاس کامل کنید.
جواب کاربرگه شماره ۱۵ مطالعات هفتم:

به نقشه توجه کنید و به سؤالهای زیر پاسخ دهید:
– چند بیمارستان و درمانگاه نزدیک به حرم پیدا کنید و دور آنها را خط بکشید.
پاسخ: در تصویر بالا
– آیا حرم به پایانه اتوبوسها نزدیکتر است یا ایستگاه راهآهن؟
پاسخ: ایستگاه راه آهن
– خیابانهای اصلی در چهار جهت حرم مطهر را پیدا کنید و نام آنها را بنویسید.
پاسخ: خیابانهای ⇦ امام رضا، طبرسی، نواب و شیرازی
– دو بوستان (پارک) در شهر مشهد روی نقشه پیدا کنید و دور آنها خط بکشید.
پاسخ: پارک وحدت و کوه سنگی
۶- تحقیق کنید که این دو آرامگاه در تصاویر زیر، در کجا هستند و هر یک از این دو شخصیت، چه نسبتی با امام رضا (ع) دارند؟
پاسخ:
سمت راست خواهر امام رضا هستند و آرامگاه ایشان در شهر قم است.
سمت چپ شاه چراغ برادر امام رضا هستند و آرامگاه ایشان در شهر شیراز است.

جواب فعالیت صفحه ۱۰۰ مطالعات اجتماعی هفتم
۷- با همفکری با معلم و دوستانتان، درباره سه فعالیت زیر در کلاس گفتوگو کنید:
الف) آیا مقاصد گردشگری محل زندگی خودتان را به خوبی میشناسید؟ گزارشی از آنها را در کلاس ارائه دهید.
پاسخ: شورابیل، آبگرمهای سرعین، بقعهی شیخ صفی الدین اردبیلی، پل معلق مشکین شهر، قلعه قهقهه، جنگل فندقلو، آب گرم گاو میش گلی، دریاچهی نئور و …
ب) آیا فکر میکنید در محل زندگی شما، آثار طبیعی و گردشگری یا صنایع دستی یا مکانهای دیدنی وجود دارد که به اندازه کافی در کشور یا جهان، شناخته شده نیست؟ چه راه حلهایی برای شناساندن آنها به دیگران و همچنین برای حفظ و نگهداری آنها، به ذهنتان میرسد؟
پاسخ: بله مانند کوهستانها در شهرستانها، با تبلیغات تصاویر آن در فضای مجازی میتوانیم گردشگر به آنجا بیاوریم و آنجا را به جهان معرفی کنیم. با جریمه کردن افرادی که به مناطق گردشگری آسیب میرسانند میتوانیم در سالم ماندن مناطق گردشگری کمک بکنیم.
ج) علاوه بر صفحات آخر کتاب، در صفحات مختلف و میان درسهای این کتاب نیز بیش از ۴۰ تصویر جذاب از طبیعت و بناهای تاریخی گنجانده شده است. آنها را پیدا کنید و ببینید در کدام استان واقع شدهاند؟
پاسخ:
۱- طاق بستان (کرمانشاه)
۲- زیارتگاهی در استان یزد از مکانهای مقدس زرتشتیان
۳- نقشبرجسته خدمتکاران در تخت جمشید (استان فارس)
۴- آرامگاه فردوسی (خراسان رضوی)
۵- نقشبرجسته کرتیر، موبد معروف دوره ساسانی در نقش رجب (استان فارس)
۶- بقایای شهر بیشاپور در نزدیکی کازرون (استان فارس)
۷- مهر سلطنتی داریوش هخامنشی، طول مهر ۳/۵ سانتیمتر است.
۸- نقشبرجسته داریوش در تخت جمشید
۹- نقشبرجسته بخشیدن حلقه شاهی از سوی اهورامزدا به اردشیر ساسانی
۱۰- سنگنگاره پیروزی شاپور ساسانی بر والرین، امپراتور روم، در نقش رستم (استان فارس)
۱۱- منشور کوروش (در انگلستان نگهداری میشود)
۱۲- تپه سیلک (کاشان)
۱۳- دهانه غار تاریخی هوتو (در نزدیکی بهشهر)
۱۴- نقاشیهای درون غار دوشه (استان لرستان)
۱۵- قلعه فلکالافلاک (خرمآباد، لرستان)
۱۶- دره خزینه بهشت (استان لرستان، میانههای جاده پلدختر به اندیمشک)
۱۷- کویر نورود
۱۸- آبشار ویسادار (گیلان)
۱۹- تخت جمشید (استان فارس)
۲۰- دروازه سنگی (آذربایجان غربی)
۲۱- منطقه تاریخی آپادانا (شوش)
۲۲- تنگه ریگان – سمیرم (اصفهان)
۲۳- دشت ناز (ساری، مازندران)
۲۴- دشت لالههای واژگون (چهارمحال و بختیاری)
۲۵- سوسن چلچراغ (گیلان)
۲۶- ساحل سرخ جزیره هرمز
۲۷- جنگل ابر (شاهرود، سمنان)
۲۸- دشت ریگ جن (اصفهان)
۲۹- دشت لار (تهران)
۳۰- کوه دنا (استان کهگیلویه و بویراحمد)
۳۱- روستای پالنگان (کردستان)
۳۲- جنگل ارسباران (آذربایجان شرقی)
۳۳- بازار سعدالسلطنه (قزوین)
۳۴- بازار فرش تبریز (آذربایجان شرقی)
۳۵- چشمههای پلکانی باداب سورت (مازندران)
۳۶- کوهها و تپههای رنگی «آلاداغلار» (زنجان)
۳۷- طولانیترین پل معلق غرب آسیا (اردبیل)
۳۸- کاخ گلستان (تهران)
۳۹- مسجد نصیرالملک (فارس)
۴۰- غار علیصدر (همدان)
۴۱- بقایای آتشکده تپه میل، جاده ری (ورامین – تهران)
جواب فعالیت صفحه ۱۰۱ مطالعات اجتماعی هفتم
۸- به عکس زیر توجه کنید و بگویید.

– چرا چنین منظرهای به وجود آمده است؟
پاسخ: به دلیل بیتوجهی به محیط اطراف و محیط زیست
– چه آسیبهایی ایجاد میشود؟
پاسخ: ایجاد آلودگی و از بین بردن محیط زیست و پخش آن به مناطق دیگر.
– برای مقابله با این آسیبها چه باید کرد؟
پاسخ: باید خانوادهها خود را موظف کنند بعد از تفریح و استفاده از مواد غذایی و نوشیدن، آنها را داخل کیسههای زباله بریزند و در فضای سبز رها نکنند.
جواب به کار ببندیم صفحه ۱۰۲ مطالعات اجتماعی هفتم
۱- فرض کنید در تابستان چند مسافر و گردشگر از شهر یا یک کشور دیگر به محل زندگی شما آمدهاند و میخواهند سه روز در شهر یا روستای شما بمانند و جاهای دیدنی را ببینند. همفکری کنید و روی یک صفحه، برنامهای سهروزه برای این مهمانها بنویسید و مکانهایی را برای بازدید پیشنهاد کنید. برنامه را در کلاس بخوانید و به معلم بدهید.
پاسخ: فرض میکنیم چند مسافر و گردشگر در فصل تابستان به شهر قم آمدهاند و قصد دارند سه روز در این شهر اقامت داشته باشند. برای آشنایی بهتر آنها با جاذبههای مذهبی، تاریخی و طبیعی قم، برنامه زیر را پیشنهاد میکنیم:
روز اول: جاذبههای مذهبی و فرهنگی
- بازدید از حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س)
- زیارت و بازدید از مسجد اعظم قم
- بازدید از موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)
- قدمزدن و خرید سوغات از بازار قدیم قم
- استراحت و صرف شام در یکی از رستورانهای سنتی شهر
روز دوم: جاذبههای تاریخی و طبیعی اطراف شهر
- بازدید از مسجد جمکران
- رفتن به کوه خضر نبی و دیدن چشمانداز شهر
- بازدید از دریاچه حوض سلطان (در صورت مناسب بودن شرایط)
- آشنایی با طبیعت و مناطق اطراف قم
- بازگشت به شهر و استراحت
روز سوم: مراکز علمی و تفریحی
- بازدید از کتابخانه و مراکز علمی شهر قم
- گردش در بوستانها و فضاهای سبز شهر
- خرید سوغات معروف قم مانند سوهان
- جمعبندی سفر و آمادهشدن برای بازگشت
نتیجهگیری: این برنامه سهروزه به گردشگران کمک میکند تا با جاذبههای مذهبی، تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهر قم آشنا شوند و خاطرهای خوب از سفر خود داشته باشند. این برنامه را میتوان در کلاس خواند و به معلم تحویل داد.
۲- فرض کنید در یک منطقه طبیعی بسیار زیبا زندگی میکنید که گردشگران زیادی از آنجا دیدن میکنند. شورای اسلامی محله از شما میخواهد خسارتهایی را که ممکن است به محیط طبیعی وارد شود پیشبینی کنید و راهحلهایی برای آن بنویسید. همفکری کنید و آنها را روی یک کاغذ بنویسید و به معلم بدهید.
پاسخ: فرض میکنیم در یک منطقه طبیعی بسیار زیبا زندگی میکنیم که گردشگران زیادی از آن بازدید میکنند. با همفکری، خسارتهای احتمالی به محیط طبیعی و راهحلهای پیشنهادی را به شرح زیر مینویسیم:
خسارتهای احتمالی
- ریختن زباله در طبیعت و آلودگی خاک و آب
- آسیب دیدن پوشش گیاهی به دلیل کندن گیاهان یا چیدن گلها
- آزار یا شکار جانوران و برهم خوردن زیستگاه آنها
- آلودگی آبها بر اثر شستوشو یا ریختن مواد آلوده
- ایجاد سر و صدای زیاد و برهم زدن آرامش محیط
- روشن کردن آتش در محلهای غیرمجاز و خطر آتشسوزی
- تخریب زمین و فرسایش خاک بر اثر رفتوآمد بیرویه
راهحلها و پیشنهادها
- نصب سطل زباله و آموزش گردشگران برای جمعآوری زبالهها
- تعیین مسیرهای مشخص برای رفتوآمد و جلوگیری از ورود به مناطق حساس
- نصب تابلوهای هشداردهنده و آموزشی درباره حفاظت از محیطزیست
- ممنوعیت شکار و آزار جانوران و نظارت محیطبانان
- جلوگیری از آلودگی آبها و تعیین محلهای مشخص برای استفاده گردشگران
- ایجاد محلهای امن برای روشن کردن آتش و ممنوعیت آتش در سایر نقاط
- محدود کردن تعداد گردشگران در زمانهای شلوغ
نتیجهگیری: با اجرای این راهحلها میتوان از طبیعت محافظت کرد و در عین حال امکان استفاده گردشگران از زیباییهای منطقه را فراهم نمود. این پیشنهادها را میتوان به شورای اسلامی محله و معلم ارائه داد.
۳- شما و خانوادهتان در یک محیط طبیعی زیبا ناهار خوردهاید و مشغول جمع کردن سفره هستید. با شیشه نوشابه، قوطی کنسرو و پلاستیکهای مواد غذایی چه میکنید؟
پاسخ: پس از جمع کردن سفره، شیشه نوشابه، قوطی کنسرو و پلاستیکهای مواد غذایی را در طبیعت رها نمیکنیم. آنها را در کیسهای جداگانه جمعآوری میکنیم و با خود به سطل زباله یا محل بازیافت میبریم.
با این کار از آلودگی محیطزیست جلوگیری میکنیم و به حفظ طبیعت و سلامت جانوران و انسانها کمک میکنیم.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۱۶ مطالعات اجتماعی پایه هفتم متوسطهی اول با موضوع درس««جاذبههای گردشگری ایران»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ جواب درس پانزدهم مطالعات هفتم
✅ جواب درس هفدهم مطالعات هفتم
📝 سوالات درس شانزدهم مطالعات هفتم
📝 نمونه سوالات پایه هفتم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران