جواب درس دوازدهم مطالعات نهم
در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۱۲ مطالعات اجتماعی نهم متوسطه اول با موضوع «در جستوجوی پیشرفت و رهایی از سلطه خارجی» قرار گرفته است که شامل صفحات ۷۷ تا ۸۳ کتاب درسی میباشد. در ادامه با ما از بخش پاسخ سوالات مطالعات اجتماعی نهم همراه باشید.
جواب فعالیت صفحه ۷۷ مطالعات اجتماعی نهم
۱- چرا عباس میرزا به فکر نوسازی و اصلاح کشور افتاد؟
پاسخ: به سبب شکست ایران از ارتش روسیه و انگلستان با وجود رشادتهای فراوان و پی بردن به پیشرفتهای علمی و صنعتی کشورهای اروپاییان
۲- فکر میکنید اگر یک کشور از دشمن خود درخواست کمک کند، دشمن تمام تجربهها و دانش مورد نیاز برای اصلاح یا پیشرفت آن کشور را در اختیارش قرار میدهد؟ چرا؟
پاسخ: خیر، چون دشمن به فکر منافع خود میباشد.
۳- به نظر شما، چرا اگر کشوری به سلاح علم و دانش مجهّز نباشد، نمیتواند قوی شود و در مقابل دشمنانش، مقتدرانه بایستد؟
پاسخ: چون با علم میتوان پیشرفت کرد و به سلاحهای پیشرفته مجهز شد و روی پای خود ایستاد.
جواب فعالیت صفحه ۷۹ مطالعات اجتماعی نهم
۴- الف) انگیزه و اهداف امیرکبیر از اقدامات اصلاحی چه بود؟
پاسخ: نوسازی تشکیلات حکومتی و مبارزه با مفاسد اداری و اقتصادی حفظ استقلال کشور و قطع نفوذ روسیه و انگلستان در ایران
ب) شما کدام یک از اصلاحگریهای امیرکبیر را مؤثرتر میدانید؟
پاسخ: تأسیس مدرسه دارالفنون چون افراد بیشتری آموزش میدیدند.
پ) به نظر شما، چرا امیرکبیر بر استخدام نکردن معلمان و استادان روسی و انگلیسی در مدرسه دارالفنون، اصرار میکرد؟
پاسخ: از نفوذ روسیه و انگلستان در امور داخلی ایران جلوگیری کند.
۵- چند مورد از اقدامات امیرکبیر را در زمینه رواج عدالت و پیشرفت علمی و فرهنگی بنویسید.
پاسخ: اصلاح قانون مالیات و وادار کردن زمین داران بزرگ به پرداخت مالیات تأسیس مدرسه دارالفنون انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه
۶- به نظر شما با توجه به اصلاحات امیرکبیر، چرا شاهزادگان و درباریان قاجار و عوامل وابسته خارجی برای برکناری و قتل امیرکبیر توطئه کردند؟
پاسخ: چون از حقوق و امالک زیادی که در اختیار داشتند محروم شدند و منافع آنها به خطر افتاده بود.
جواب فعالیت صفحه ۸۱ مطالعات اجتماعی نهم
۷- الف) دلیل اصلی شکل گیری نهضت تنباکو چه بود؟
پاسخ: اعتراض به واگذاری امتیازهای اقتصادی به بیگانگان ومبارزه با استبداد داخلی و خارجی.
ب) موفقیت نهضت تنباکو از نظر سیاسی و اجتماعی چه اهمیتی داشت؟
پاسخ: حرکت مردم باعث عقبنشینی حکومت شد و لغو این قرارداد از نظر اجتماعی، حس اعتماد به نفس و روحیه مقاومت و مبارزه مردم را تقویت کرد.
جواب فعالیت صفحه ۸۱ مطالعات اجتماعی نهم
۸- با راهنمایی دبیر خود متن سند را در کلاس بخوانید و به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
الف) فرمان لغو قرارداد توتون و تنباکو توسط چه کسی صادر و توسط چه کسی به مردم ابلاغ شد؟
پاسخ: توسط ناصرالدین صادر و توسط امین السلطان ابلاغ شده
ب) فکر میکنید چرا در این فرمان، هیچ اشارهای به اشتباه شاه و حکومت در انعقاد اولیه قرارداد با استعمارگران نشده است و بلکه در مقابل، لغو آن به لطف و مرحمت شاه نسبت داده شده است؟
پاسخ: به دلیل چاپلوسیهای بیش از اندازه
پ) در کدام قسمتهای فرمان، میتوانید تکبّر و خودخواهی شاهانه را ببینید؟ آیا فکر نمیکنید که یکی از عوامل پیشرفت نکردن ایران در گذشته، وجود چنین حکومت و شاهانی بوده است؟
پاسخ: (مردم هم خودشان را از این زحمت و تحمیل آسوده دانسته به دعاگویی وجود مسعود همایونی و به شکرگزاری مراحم کامله همایون خسروانه بیفزایند و بعضی حرکات جاهلانه را به کلی موقوف نمایند.) مسلماً وجود چنین شاهانی که هیچگونه حقی برای مردم قائل نبودند و ثروتهای کشور را بخشی از ثروت خود میشمردند و فقط در پی خوشگذرانی و زورگویی بر مردم بودند، مانع هرگونه پیشرفتی برای کشور بود.
ت) وقتی متن این سند را میخوانید چه نکتههایی شما را بیشتر به فکر وا میدارد یا توجه شما را جلب میکند؟
پاسخ: وقتی متن این سند را میخوانیم، چند نکته برجسته و تأملبرانگیز بیش از همه توجه را جلب میکند:
۱- نقش پررنگ دین در سیاست و حکومت
متن بهروشنی نشان میدهد که مشروعیت اقدامات سیاسی دولت تا حد زیادی بر تأیید علما و مفاهیم دینی (مانند دعا، روحانیت، گناه و ثواب، رضایت الهی) استوار است. این نشاندهنده درهمتنیدگی عمیق دین و دولت در آن دوره است.
۲- نگاه پدرسالارانه دولت به مردم
لحن سند حاکی از آن است که دولت خود را «حامی» و «نگهبان» مردم میداند و مردم را نیازمند هدایت، حمایت و مراقبت تلقی میکند؛ نه بهعنوان شهروندان صاحب حق، بلکه بهعنوان رعایا.
۳- اهمیت نظم، اطاعت و پرهیز از ناآرامی
تأکید مکرر بر جلوگیری از «حرکات جاهلانه»، «اغتشاش» و «عوارض» نشان میدهد که حفظ نظم و آرامش اجتماعی، حتی به قیمت محدود کردن رفتار و کنش مردم، اولویت بالایی برای حکومت داشته است.
۴- استفاده از زبان عاطفی و اخلاقی برای اقناع
متن بهجای استدلال حقوقی یا اداری، از مفاهیمی مانند رحمت، دعا، خیر و صلاح عمومی، و رضایت روحانیون استفاده میکند. این نشان میدهد که اقناع افکار عمومی بیشتر بر پایه اخلاق و مذهب بوده است تا قانون مدرن.
۵- جایگاه ویژه علما و بزرگان محلی
علما، اعیان و تجار بهعنوان واسطه میان دولت و مردم معرفی شدهاند. این موضوع نشان میدهد که قدرت و نفوذ اجتماعی آنان برای اجرای سیاستهای حکومتی حیاتی بوده است.
۶- نگرانی از پیامدهای اقتصادی و اجتماعی ناآرامی
اشاره به «ضرر و خسارت» و «تعطیل آسوده» نشان میدهد که حکومت به تأثیر مستقیم بیثباتی بر معیشت و اقتصاد نیز آگاه بوده و آن را تهدیدی جدی میدانسته است.
در مجموع، این سند تصویری روشن از ذهنیت دولت قاجاری ارائه میدهد: حکومتی که مشروعیت خود را دینی میداند، بر نظم و اطاعت تأکید دارد، و برای کنترل جامعه به شبکهای از علما و بزرگان تکیه میکند.
جواب به کار ببندیم صفحه ۸۲ مطالعات اجتماعی نهم
۱- با مراجعه به پایگاه اینترنتی شبکه رشد به نشانی www.roshd.ir و یا کتابهایی درباره زندگی و خدمات میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی، خلاصهای از زندگینامه او را تهیه کنید و در کلاس بخوانید.
پاسخ:
📌 خلاصهی زندگینامهی میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی
میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی یکی از مهمترین رجال سیاسی در دورهی قاجار بود. او در اواخر دوران زندیه و اوایل قاجار به دنیا آمد و به عنوان سیاستمدار، وزیر و دیپلمات برجسته در دربار به خدمت پرداخت. قائممقام بهویژه در زمان فتحعلیشاه قاجار نقش بسیار مهمی در ادارهی کشور داشت.
او سعی کرد اصلاحات اداری و مالی انجام بدهد و حکومت را منظمتر کند. قائممقام در موضوعات اقتصادی و دیپلماسی نیز فعال بود و با کشورهای خارجی مراوده میکرد تا منافع ایران را حفظ کند. مردم و بزرگان زمان او را فردی دانا و قابل احترام میدانستند.
با وجود سختیها و چالشهای سیاسی آن دوره، میرزا ابوالقاسم قائممقام تاکنون بهعنوان یکی از مؤثرترین شخصیتهای تاریخ قاجار شناخته میشود.
پاسخ کاملتر:
📘 خلاصهی زندگینامهی میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی
میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی از برجستهترین رجال سیاسی، ادیب و اندیشمند دورهی قاجار بود. او در شهر فراهان به دنیا آمد و از کودکی تحت تربیت پدرش، میرزا عیسی قائممقام که خود از رجال مهم دربار بود، آموزش دید. به همین دلیل از همان جوانی با امور سیاسی، دیوانی و کشورداری آشنا شد.
قائممقام فراهانی به دلیل دانش، هوش سیاسی، توانایی در نویسندگی و سخنوری بهسرعت در دستگاه حکومت جایگاه مهمی پیدا کرد. او در دورهی فتحعلیشاه قاجار و سپس در زمان محمدشاه قاجار به مقام صدارت (نخستوزیری) رسید و نقش مهمی در ادارهی کشور ایفا کرد.
از مهمترین خدمات او میتوان به تلاش برای اصلاح امور مالی کشور، کاهش هزینههای دربار، مبارزه با فساد اداری و دفاع از استقلال ایران در برابر نفوذ دولتهای خارجی اشاره کرد. قائممقام بهشدت با دخالت بیگانگان، بهویژه روس و انگلیس، مخالف بود و سعی میکرد منافع ملی ایران را حفظ کند.
او علاوه بر فعالیتهای سیاسی، در ادبیات فارسی نیز جایگاه مهمی دارد. نوشتهها و نامههای او به دلیل نثر روان، استدلال قوی و محتوای اخلاقی و سیاسی بسیار مشهور است و هنوز هم در کتابهای ادبیات فارسی از او یاد میشود.
با وجود خدمات فراوان، دشمنیهای سیاسی و توطئههای درباری باعث شد که قائممقام فراهانی به دستور محمدشاه قاجار زندانی و در نهایت کشته شود. مرگ او ضربهی بزرگی به کشور بود، زیرا یکی از دلسوزترین و آگاهترین رجال سیاسی ایران از میان رفت.
میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی امروز بهعنوان نماد وطندوستی، اصلاحطلبی و خرد سیاسی در تاریخ ایران شناخته میشود و نام او همواره با تلاش برای پیشرفت و استقلال ایران همراه است.
۲- پرسوجو کنید که آیا در شهر یا روستای محل زندگی شما آثاری از دوره قاجار باقی مانده است. در صورت وجود چنین آثاری درباره یکی از آنها گزارشی همراه با عکس تهیه و به کلاس ارائه کنید.
پاسخ:
🏛 گزارش درباره یکی از آثار دوره قاجار در محل زندگی
با پرسوجو از افراد مطلع و بررسی آثار تاریخی شهر محل زندگیام، مشخص شد که در شهر ما آثاری از دوره قاجار باقی مانده است. یکی از این آثار تاریخی، خانه تاریخی ……… (یا: حمام / مسجد / بازارچه قاجاری) میباشد.
این بنا در دورهی قاجار ساخته شده و در گذشته بهعنوان محل سکونت بزرگان شهر / محل عبادت / محل استحمام عمومی مورد استفاده قرار میگرفته است. معماری این اثر شامل دیوارهای ضخیم، طاقها، پنجرههای چوبی، تزئینات ساده ولی زیبا و حیاط مرکزی است که نشاندهندهی سبک معماری دوره قاجار میباشد.
امروزه این اثر تاریخی بهعنوان میراث فرهنگی شناخته میشود و برخی قسمتهای آن مرمت شده است. بازدید از این بنا نشان میدهد که مردم در گذشته چگونه زندگی میکردند و چه اهمیتی به هنر و معماری میدادند.
در پایان، برای تکمیل این گزارش، عکسی از این اثر تاریخی تهیه شده و به پیوست ارائه میشود.
۳- با مطالعه متن، به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
تعداد دستگاههای بافندگی دستی شیراز که در اوایل حکومت قاجار ۵۰۰ واحد بود، حدود ۶۰ سال بعد به ۱۰ واحد کاهش یافت که آنها هم پارچههای زبر و خشن میبافتند. در همان دوره، تعداد کارگاههای حریربافی اصفهان نیز از ۱۲۵۰ واحد به ۱۳۰ واحد رسید و مردم آن شهر، مصرفکننده پارچههای نخی کارخانههای انگلستان شدند.
منبع: مقاومت شکننده، تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا انقلاب اسلامی، تألیف جان فوران، ترجمه احمد تدین، ناشر: رسا، ۱۳۷۷، ص ۱۹۶.
الف) دلیل کاهش تعداد کارگاههای بافندگی در دو شهر شیراز و اصفهان چه بوده است؟
پاسخ: دلیل اصلی کاهش تعداد کارگاههای بافندگی در شهرهای شیراز و اصفهان، ورود گسترده پارچههای خارجی، بهویژه پارچههای نخی و ارزانقیمت کارخانههای انگلستان به بازار ایران بود. این پارچهها به دلیل قیمت کمتر، تولید انبوه و کیفیت یکنواختتر، توان رقابت را از تولیدات دستی داخلی گرفتند.
از سوی دیگر، نبود حمایت دولت قاجار از صنایع داخلی، ضعف فناوری و سنتی بودن ابزارهای بافندگی، و نفوذ اقتصادی کشورهای خارجی باعث شد کارگاههای بافندگی ایران بهتدریج تعطیل شوند. در نتیجه، تولید داخلی کاهش یافت و مردم به مصرف کالاهای وارداتی روی آوردند.
ب) به نظر شما، کاهش تعداد کارگاههای بافندگی در دوره قاجار از نظر اقتصادی چه آثار و نتایجی برای مردم ایران داشت؟
پاسخ:
کاهش تعداد کارگاههای بافندگی در دوره قاجار آثار اقتصادی منفی زیادی برای مردم ایران داشت. با تعطیل شدن این کارگاهها، بسیاری از بافندگان و کارگران بیکار شدند و منبع درآمد خود را از دست دادند که این موضوع باعث گسترش فقر و کاهش سطح معیشت مردم شد.
از طرف دیگر، با کاهش تولید داخلی، ایران به کشوری مصرفکننده کالاهای خارجی تبدیل شد و وابستگی اقتصادی به کشورهای صنعتی، بهویژه انگلستان، افزایش یافت. خروج ارز از کشور برای خرید کالاهای وارداتی، به تضعیف اقتصاد ملی انجامید و فرصت رشد صنایع داخلی از بین رفت.
همچنین نابودی صنایع دستی باعث کاهش مهارتها و تجربههای بومی شد و شکاف اقتصادی میان ایران و کشورهای صنعتی بیشتر گردید. در مجموع، این روند موجب رکود اقتصادی و کاهش توان تولیدی جامعه ایران شد.
پ) از این موضوع تاریخی برای اقتصاد کشور در شرایط کنونی چه پندی میتوان گرفت؟
پاسخ:
از این رویداد تاریخی میتوان این پند مهم را گرفت که بیتوجهی به تولید داخلی و وابستگی به کالاهای خارجی، به تضعیف اقتصاد کشور منجر میشود. تجربه دوره قاجار نشان میدهد اگر دولت و جامعه از صنایع داخلی حمایت نکنند، تولیدکنندگان داخلی از رقابت بازمیمانند و بیکاری و فقر افزایش مییابد.
بنابراین در شرایط کنونی، باید با حمایت از تولید ملی، استفاده از فناوریهای نوین، جلوگیری از واردات بیرویه و تقویت صنایع داخلی، اقتصاد کشور را مقاوم کرد. همچنین توجه به مهارتآموزی و افزایش کیفیت محصولات داخلی میتواند باعث رشد اقتصادی، کاهش وابستگی و افزایش اشتغال شود.
سخن پایانی
اگر سوالی دربارهی درس دوازدهم مطالعات اجتماعی پایه نهم متوسطهی اول دارید، میتوانید در بخش نظرات بپرسید تا تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی کنند.
✅ جواب درس یازدهم مطالعات نهم
✅ جواب درس سیزدهم مطالعات نهم
📝 سوالات درس دوازدهم مطالعات نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران