در این نوشته جدیدترین سوالات با جواب درس هشتم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««احیای ارزشهای راستین»» قرار گرفته است که شامل سولات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد.
سوالات درس ۸ دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
۱- امام علی (ع) چگونه سرنوشت و آیندهٔ نابسامان جامعهٔ اسلامی را پیشبینی میکرد؟
پاسخ: ایشان وقتی رفتار مسلمانان روزگار خود را مشاهده میکرد، با روشنبینی و درک عمیقی که از نتیجهٔ رفتارها و وقایع داشت، سرنوشت و آیندهٔ جامعهٔ اسلامی را پیشبینی میکرد و در زمانهای مختلف و در سخنرانیهای متعدد، مسلمانان را نسبت به عاقبت رفتارشان بیم میداد.
۲- امامان (ع) در این روش، از کدام اصل کلی مبارزه با حاکمان بهره میبردند؟
پاسخ: انتخاب شیوههای درست مبارزه.
۳- تلاش و مجاهدت امامان (ع) را میتوان در قالب کدام مسئولیتهای مقام امامت بررسی کرد؟ بنویسید.
پاسخ:
الف) اقدامات مربوط به مرجعیت دینی.
ب) مجاهده در راستای ولایت ظاهری.
۴- ائمهٔ اطهار (ع) میکوشیدند آن بخش از اقدامات و مبارزات خود را که دشمن به آن حساسیت داشت، در قالب «تقیه» پیش ببرند؛ یعنی چه؟
پاسخ: یعنی اقدامات خود را مخفی نگه دارند تا ضمن ضربه زدن به دشمن، کمتر آسیب ببینند.
۵- یکی از اقدامات مربوط به مرجعیت دینی امامان (ع)، تعلیم و تفسیر قرآن کریم است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: درحالیکه حاکمان زمان به افراد فاقد صلاحیت میدان میدادند تا قرآن را مطابق با اندیشههای باطل خود تفسیر کنند، امامان بزرگوار (ع) در هر فرصتی که به دست میآوردند، معارف این کتاب آسمانی را بیان میکردند و رهنمودهای آن را آشکار میساختند. درنتیجهٔ این اقدام، مشتاقان معارف قرآنی توانستند از معارف این کتاب الهی بهره ببرند.
۶- رفتار ائمهٔ اطهار (ع) در طول دویستوپنجاه سال پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) تا امامت حضرت مهدی (عج) و غیبت ایشان چگونه بوده است؟ توضیح دهید.
پاسخ: رفتار ائمه (ع) چنان مکمل یکدیگر است که گویی یک شخص میخواهد برای رسیدن به مقصدی، مسیری را بپیماید؛ اما مسیر یکدست نیست. گاهی هموار و گاهی ناهموار، گاهی لغزنده و خطرناک و گاهی دشوار است. بااینحال، همهٔ این مسیر، با وجود اختلافهایش، به یک هدف ختم میشود؛ بهگونهای که گویی یک انسان دویستوپنجاه سال زندگی کرده و در شرایط مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، روشهای مناسب را برگزیده و به آنها عمل کرده است.
۷- امام رضا (ع) به اجبار کدام خلیفهٔ عباسی از مدینه به مرو رفت؟
پاسخ: مأمون.
۸- حدیث امام صادق (ع)، بیانگر استفادهٔ ایشان از کدامیک از اصول مبارزه با حاکمان است؟
پاسخ: معرفی خویش بهعنوان امام برحق.
۹- چرا هزاران نفر از مردم مرو به استقبال امام رضا (ع) آمده بودند؟
پاسخ: تا هرچه ایشان میگوید، بنویسند و برای خود و آیندگان نگه دارند.
۱۰- یکی از اصول کلی امامان بزرگوار (ع) در مبارزه با حاکمان عصر خود، معرفی خویش بهعنوان امام برحق است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: آن بزرگواران همواره خود را بهعنوان امام و جانشین برحق پیامبر اکرم (ص) معرفی میکردند تا مردم بدانند که تنها آنان جانشین حضرت رسول (ص) و امامان برحق جامعهاند.
۱۱- حدیثی که بهدلیل توالی و پشت سر هم آمدن اسامی امامان (ع) در آن، از امامی به امام دیگر منتقل میشده است، به چه چیزی مشهور است و به کدامیک از اقدامات مربوط به مرجعیت دینی این بزرگواران اشاره دارد؟
پاسخ: حدیث «سلسلهالذهب» یا «زنجیرهٔ طلایی» است و به اقدام برای حفظ سخنان و سیرهٔ پیامبر (ص) اشاره دارد.
۱۲- اصول کلی امامان بزرگوار (ع) در مبارزه با حاکمان را فقط نام ببرید.
پاسخ:
۱- عدم تأیید حاکمان.
۲- معرفی خویش بهعنوان امام برحق.
۳- انتخاب شیوههای درست مبارزه.
۱۳- ثمرهٔ حضور سازندهٔ امامان (ع) و دوری از انزوا و گوشهگیری، فراهم آمدن کتابهایی در چه زمینههایی بود؟
پاسخ: کتابهای بزرگی در زمینهٔ حدیث و سیرهٔ ائمهٔ اطهار (ع)، در کنار سیرهٔ پیامبر (ص) و قرآن کریم، فراهم آمد.
۱۴- امامان بزرگوار (ع) در راستای ولایت ظاهری و تشکیل حکومت اسلامی، از دو جهت با حاکمان زمان خود مبارزه میکردند. آن دو جهت را بنویسید.
پاسخ:
اول آنکه رهبری و ادارهٔ جامعه از جانب خداوند به آنان سپرده شده بود و لازم بود برای انجام این وظیفه به پا خیزند و در صورت وجود شرایط و امکانات، حاکمان غاصب را برکنار کنند.
دوم آنکه حاکمان غاصب، قوانین اسلام را زیر پا میگذاشتند و به مردم ستم میکردند. امامان (ع) نیز وظیفه داشتند براساس اصل «امر به معروف و نهی از منکر» با آنان مقابله کنند، مانع زیر پا گذاشتن قوانین اسلام شوند و از حقوق مردم دفاع کنند.
۱۵- تلاش ائمهٔ اطهار (ع) در زمینهٔ تبیین معارف اسلامی متناسب با نیازهای نو، سبب چه نتایجی شد؟
پاسخ:
۱- حقیقت اسلام برای جویندگان آن پوشیده نماند.
۲- کسانی که طالب حقیقت بودند، توانستند در میان انبوه تحریفات، به تعلیمات اصیل اسلامی دست یابند و راه حق را از باطل تشخیص دهند.
۱۶- فراهم آمدن کتابهایی مانند نهجالبلاغه از حضرت علی (ع) و صحیفهٔ سجادیه از امام سجاد (ع)، به کدامیک از اقدامات مربوط به مرجعیت دینی امامان (ع) اشاره دارد؟
پاسخ: تبیین معارف اسلامی متناسب با نیازهای نو.
۱۷- چرا لازم بود امامان بزرگوار (ع) برای تشکیل حکومت اسلامی و اعمال ولایت ظاهری به پا خیزند و در صورت وجود شرایط و امکانات، حاکمان غاصب را برکنار کنند؟
پاسخ: تا با تشکیل حکومتی براساس اسلام راستین، قوانین این دین را اجرا کنند و عدالت را برقرار سازند.
۱۸- یکی از اقدامات مربوط به مرجعیت دینی امامان (ع)، تبیین معارف اسلامی متناسب با نیازهای نو است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: با گسترش سرزمینهای اسلامی، سؤالهای مختلفی در زمینههای احکام، اخلاق و نظام کشورداری پدید آمد. ائمهٔ اطهار (ع)، با اینکه با حاکمان زمان خود مخالف بودند، از انزوا و گوشهگیری دوری میکردند و با حضور سازنده و فعال و با تکیه بر علم الهی خود، دربارهٔ همهٔ این مسائل اظهارنظر میکردند و مسلمانان را از معارف خود بهرهمند میساختند.
۱۹- یکی از اصول کلی امامان بزرگوار (ع) در مبارزه با حاکمان، عدم تأیید حاکمان است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: امامان بزرگوار (ع) هیچیک از حاکمان غاصب عصر خویش را بهعنوان جانشین رسول خدا (ص) تأیید نمیکردند و این موضوع را به شیوههای مختلف به مردم اطلاع میدادند.
آنان، اگرچه تفاوتهای اخلاقی و رفتاری حاکمان را در نظر میگرفتند و اگر حاکمی در موردی برطبق دستور اسلام عمل میکرد، آن مورد را تأیید میکردند، اما در غصب خلافت و جانشینی رسول خدا (ص)، همه را یکسان میدیدند.
۲۰- با توجه به حدیث «کلمة لا إله إلا الله حصنی فمن دخل حصنی آمن من عذابی»، به سؤالهای زیر پاسخ دهید.
الف) این حدیث به چه نامی مشهور است؟
پاسخ: سلسلهالذهب یا زنجیرهٔ طلایی.
ب) امام رضا (ع) سلسلهٔ راویان این حدیث را تا خداوند چگونه معرفی فرمود؟ بنویسید.
پاسخ: امام کاظم (ع)، امام صادق (ع)، امام باقر (ع)، امام سجاد (ع)، امام حسین (ع)، امام علی (ع) و پیامبر (ص).
ج) در این حدیث، کدام عبارت قلعهٔ محکم خداوند معرفی شده است؟
پاسخ: «لا إله إلا الله».
د) امام رضا (ع) پس از بیان این حدیث و درنگ، چه چیزی فرمود و مقصود ایشان چه بود؟
پاسخ: «بشروطها و أنا من شروطها»؛ یعنی توحید تنها یک لفظ و شعار نیست، بلکه باید در زندگی اجتماعی ظاهر شود. تجلی توحید در زندگی اجتماعی با ولایت امام، که همان ولایت خداست، میسر میشود.
هـ) شیوهٔ امام رضا (ع) در نقل حدیث زنجیرهٔ طلایی چه چیزی را نشان میدهد؟
پاسخ: نشان میدهد که احادیث رسول خدا (ص) چگونه از امامی به امام دیگر منتقل میشده است.
۲۱- امام صادق (ع) در روز عرفه و در مراسم حج، هنگامی که جمعیت زیادی از مسلمانان سراسر سرزمینهای اسلامی حضور داشتند، کدامیک از اصول مبارزه با حاکمان را به کار گرفت؟
پاسخ:
۱- عدم تأیید حاکمان.
۲- معرفی خویش بهعنوان امام برحق.
۳- انتخاب شیوههای درست مبارزه.
ایشان فرمودند: «ای مردم! رسول خدا (ص) امام و رهبر بود؛ پس از او علی (ع)، سپس حسن و حسین و علی بن حسین و محمد بن علی (ع) بهترتیب امام بودند و اکنون من امام هستم.»
۲۲- پایتخت حکومت مأمون که امام رضا (ع) به اجبار این خلیفهٔ عباسی بهسوی آن میرفت، کدام شهر بود؟
پاسخ: مرو.
۲۳- یکی از اصول کلی امامان (ع) در مبارزه با حاکمان عصر خود، انتخاب شیوههای درست مبارزه است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: ایشان شیوهٔ مبارزه با حاکمان را متناسب با شرایط زمان برمیگزیدند؛ بهگونهای که هم تفکر اسلام راستین باقی بماند، هم بهتدریج بنای ظلم و جور بنیامیه و بنیعباس سست شود و هم روش زندگی امامان (ع) به نسلهای آینده معرفی گردد.
۲۴- یکی از اقدامات مربوط به مرجعیت دینی امامان (ع)، حفظ سخنان و سیرهٔ پیامبر (ص) است. آن را توضیح دهید.
پاسخ: پس از رحلت رسول خدا (ص)، نوشتن سخنان ایشان ممنوع شد و این ممنوعیت آثار زیانباری برای مسلمانان داشت. البته امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) به این ممنوعیت توجه نکردند و سخنان پیامبر اکرم (ص) را به فرزندان و یاران خود آموختند و از آنان خواستند که این آموختهها را به نسلهای بعد منتقل کنند.
۲۵- رفتار حاکمان بنیامیه و بنیعباس در مقابل کسانی که بهعنوان پیرو و شیعهٔ امامان (ع) شناخته میشدند، چگونه بود؟
پاسخ: رفتار آنان همراه با خشونت و ستمگری بود؛ بهطوریکه اگر کسانی بهعنوان شیعهٔ امامان (ع) شناخته میشدند، بهشدت آزار و اذیت میشدند و در بسیاری از مواقع به شهادت میرسیدند.
۲۶- اقدامات مربوط به مرجعیت دینی امامان (ع) را فقط نام ببرید.
پاسخ:
۱- تعلیم و تفسیر قرآن کریم.
۲- حفظ سخنان و سیرهٔ پیامبر (ص).
۳- تبیین معارف اسلامی متناسب با نیازهای نو.
۲۷- تقیه را تعریف کنید.
پاسخ: تقیه، بخش مخفی مبارزات ائمهٔ اطهار (ع) در مقابل دشمن بود که به آنان امکان میداد ضمن ضربه زدن به دشمن، کمتر آسیب ببینند. امامان (ع) با مخفی نگه داشتن ارتباط میان خود و یاران صمیمی و فداکارشان در نقاط مختلف سرزمینهای اسلامی، نمیگذاشتند بنیامیه و بنیعباس آنان را شناسایی کنند و به شهادت برسانند.
۲۸- آیا ائمهٔ اطهار (ع) با وجود شرایط سخت و بحرانی دوران خود، در مقابل حاکمان از مبارزه دست کشیدند؟
پاسخ: خیر؛ آنان از پا ننشستند و به شکلهای گوناگون با این حاکمان مبارزه کردند. همچنین در مقابل تفسیرهای غلط از اسلام و تحریف دین، آموزههای قرآن و سخنان واقعی پیامبر (ص) را در اختیار مردم جامعه قرار دادند.
۲۹- وظیفهٔ ما بهعنوان پیرو و شیعهٔ امامانی که جان و همهٔ زندگی خود را برای نجات و رستگاری انسانها فدا کردند و به پیشگاه الهی رفتند، چیست؟
پاسخ: وظیفهٔ ما این است که بهگونهای زندگی کنیم که سبب بدبینی دیگران نسبت به شیعیان نشویم و بدانیم که شیعه بودن تنها به اسم نیست، بلکه اسم باید با عمل صالح همراه باشد تا پیرو حقیقی آنان شویم. آنان هماکنون ناظر بر ما هستند و به پیروان خود مینگرند تا ببینند چه میکنند. امام صادق (ع) خطاب به شیعیان میفرماید: «مایهٔ زینت و زیبایی ما باشید، نه مایهٔ زشتی و عیب.»
۳۰- بنیامیه طبق پیشبینی امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) بر مردم حاکم شدند و دنیای اسلام را تا حد زیادی به دوران جاهلیت بازگرداندند.
پاسخ: درست ✔
۳۱- بهعلت بیتوجهی مسلمانان به هشدارهای حضرت علی (ع)، آنچه امام پیشبینی میکرد، به وقوع پیوست.
پاسخ: درست ✔
۳۲- شیعه بودن به اسم، بدون عمل هم صحیح است.
پاسخ: نادرست ❌
۳۳- برخی از امامان (ع) حاکمان زمان خود را تأیید میکردند.
پاسخ: نادرست ❌
۳۴- تجلی توحید در زندگی اجتماعی با ولایت …………… که همان ولایت …………… است، تحقق پیدا میکند.
پاسخ: امام؛ خدا.
۳۵- ائمه (ع) تمام حاکمان را در …………… یکسان میدیدند.
پاسخ: غصب خلافت.
۳۶- ائمهٔ اطهار (ع) در مقابل تفسیرهای غلط از اسلام و تحریف دین، آموزههای …………… را در اختیار جامعه قرار دادند.
پاسخ: قرآن و سخنان پیامبر (ص).
۳۷- ائمهٔ اطهار (ع) میکوشیدند آن بخش از اقدامات و مبارزات خود را که دشمن به آن حساسیت داشت، در قالب …………… پیش ببرند.
پاسخ: تقیه.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس هشتم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی با موضوع درس ««احیای ارزشهای راستین»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس هفتم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
✅ سوالات درس نهم دین و زندگی یازدهم ریاضی و تجربی
📝 نمونه سوالات پایه یازدهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
