سوالات درس ششم علوم نهم «زمین ساخت ورقه ای»
در این نوشته جدیدترین سوالات با جواب درس ۶ علوم نهم متوسطهی اول با موضوع درس «زمین ساخت ورقه ای» قرار گرفته است که شامل سولات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد. در ادامه با ما از بخش سوالات درس به درس علوم نهم همراه باشید.
سوالات فصل ۶ علوم نهم
۱- کدام مورد سن کمتری دارد؟ (پانگه آ – پانتالاسا – لورازیا)
پاسخ: تتیس، ابتدا قاره پانگه آ و دریای پنتالاسا وجود داشت، سپس قاره پانگه آ جدا شده به دو قاره لورازیا و گندوانا تقسیم شد و در نهایت بین آنها را دریای تتیس فرا گرفت.
۲- آبتاز یا سونامی را تعریف کنید؟
پاسخ: به موجهای بزرگ آب در اقیانوسها که بر اثر آتشفشان یا زمین لرزه در کف اقیانوس به وجود آمده اند آبتاز یا سونامی میگویند.
۳- کدام دانشمند برای اولین بار در مورد جداسازی قاره ها و زمین ساخت ورقهای فرضیه بیان کرد؟
پاسخ: وگنر
۴- سه دلیل برای اثبات اتصال قاره ها بنویسید؟ (موافقان وگنر چگونه اثبات کردند که قارهها در گذشته به هم متصل بوده و سپس نسبت به هم جابه جا شدهاند؟)
پاسخ:
۱) انطباق حاشیه شرقی قاره آمریکای جنوبی و حاشیه غربی آفریقا
۲) یافتن فسیلهای مشابه از جانداران در قارههای مختلف
۳) تشابه سنگ شناسی در قارههای آمریکای جنوبی و آفریقا
۵- پدیده هایی که از خروج مواد مذاب در بستر دریای سرخ ایجاد میشوند را نام ببرید؟
پاسخ:
✔ آتشفشان
✔ رشته کوه
✔ زمین لرزه
۶- انواع حرکت ورقههای سنگ کره نسبت به هم نام ببرید؟
پاسخ:
✔ دور شونده (واگرا)
✔ نزدیک شونده (همگرا)
✔ امتداد لغز (لغزنده)
۷- چهار مورد از پیامدهای حرکت ورقههای سنگ کره را نام ببرید.
پاسخ:
۱) زلزله
۲) آتشفشان
۳) گسل
۴) رشته کوه
۸- عامل اصلی حرکت سنگ کره چیست و منشا انرژی آن از کجا تامین میشود؟
پاسخ:
✔ جریان هم رفته خمیر کره
✔ انرژی گرمایی درون زمین
۹- سه مورد از خصوصیات ورقههای همگرا را بنویسید؟
پاسخ:
۱) سنگ در حال تخریب است.
۲) یک ورقه به زیر به دیگری میرود.
۳) آتشفشانهای انفجاری ایجاد میشوند.
۱۰- ورقههای سنگ کره به چند صورت وجود دارد؟
پاسخ:
۱) ورقه اقیانوسی
۲) ورقه قارهای
۱۱- کدام یک از پدیدههای زیر به دلیل جابجایی ورقه اقیانوسی نسبت به هم رخ نمیدهد؟
الف) افزایش مساحت کف اقیانوس ◻
ب) زلزله و آتشفشان و ایجاد جزایر آتشفشانی ◻
ج) ایجاد رشته کوه در کف اقیانوسها ◻
د) تخریب پوسته و کاهش سطح کره زمین ☑
پاسخ: گزینه د) تخریب پوسته و کاهش سطح کره زمین ☑، در محل ورقههای اقیانوسی پوسته در حال تشکیل و اضافه شدن است.
۱۲- ورقه قارهای را تعریف کنید؟
پاسخ: اگر ورقه سنگ کره در محل قارهها باشد آن را ورقه قارهای مینامند.
۱۳- ضخامت سنگ در کدام قسمت کمتر است؟ (کوهپایه – ساحل – کوه – دشت)
پاسخ: ساحل، ضخامت سنگ کره در کف اقیانوسها در کمترین مقدار خود است. با توجه به گزینه ساحل نزدیکترین ارتفاع به اقیانوسها دارند.
۱۴- فرضیه گسترش بستر اقیانوسها را بنویسید؟
پاسخ: ابتدا مواد مذاب در قسمت وسط اقیانوسها به بستر اقیانوس صعود میکنند و پس از انجماد ورقه اقیانوسی جدید را به وجود میآورند و این ورقه ایجاد شده از وسط اقیانوس به سمت ساحل حرکت میکند و پس از رسیدن به ساحل با ورقه قارهای برخورد میکند در ادامه این حرکت ورقه اقیانوسی به زیر ورقه قارهای فرو میرود.
۱۵- ورقه اقیانوسی را تعریف کنید؟
پاسخ: اگر ورقه سنگ کره در زیر اقیانوس قرار گرفته باشد آن را ورقه اقیانوسی مینامند.
۱۶- علت کمربند لرزه خیز اطراف اقیانوس آرام چیست؟
پاسخ: علت آن برخورد ورقه اقیانوسی آرام به ورقههای قاره اطراف آن است. در اثر این برخورد ورقه اقیانوسی به زیر ورقه قارهای فرو رانده میشود که در اثر فرورانش ورقهها میشکنند و باعث رخ دادن زمین لرزههای بزرگ و آتشفشانهایی میشود.
۱۷- جریان همرفتی در خمیر کره را توضیح دهید؟
پاسخ: وقتی قسمتهای عمیقتر خمیر کره گرم میشوند، به دلیل افزایش فاصله مولکولهای ذرات، چگالی ماده کمتر میشود و در نتیجه سبک شده به طرف بالا میرود و قسمتهای خنکتر جای آن ماده را میگیرند این حرکت انتقالی ذرات بر اثر گرما را جریان همرفتی میگویند.
۱۸- مهمترین نواحی زلزله خیز جهان کجاست؟
پاسخ: زمین لرزه بیشتر در مناطقی که در حاشیه ورقهها قرار دارند رخ میدهد.
۱۹- جریان همرفتی را تعریف کنید؟
پاسخ: انتقال گرما به روش حرکت مواد سیال گرم به سمت بالا و جایگزین شدن آنها با مواد اطراف خنکتر را جریان همرفتی میگویند.
۲۰- چین خوردگی را تعریف کنید؟
پاسخ: حرکت رسوبات بعد از ته نشین شدن در بستر اقیانوسها در اثر نیروی خمیر کره از حالت افقی خارج شوند به حالت چین خورده در میآیند.
۲۱- زمین ساخت ورقهای را به اختصار توضیح دهید؟
پاسخ: لایه بیرونی زمین (سنگکره) یکپارچه نیست بلکه تکهتکه است و این تکهها بر روی قسمت خمیری گوشته در حال حرکت هستند به هر تکه یک ورقه گفته میشود. این ورقهها نسبت به هم حرکت دارند گاهی به هم نزدیک میشوند و در جاهایی از هم دور میشوند و در بعضی جاها کنار هم میلغزند.
۲۲- رشته کوه زاگرس چگونه ایجاد شده است؟
پاسخ: در اثر برخورد ورقه عربستان با ورقه ایران رشته کوه زاگرس به وجود آمده است. به این ترتیب که از وسط دریای سرخ، مواد مذاب خمیر کره به بستر این دریا بالا میآیند و پوسته جدید را میسازند و این پوسته به دو طرف حرکت میکند.
۲۳- نظریه اشتقاق و جابجایی قارهها توسط آلفرد وگنر در سال ۱۹۱۵ آلمانی را بیان کنید؟
پاسخ: حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش در سطح کره زمین یک خشکی واحد و بزرگی وجود داشته است که اطراف آن را یک اقیانوس بزرگ فرا گرفته بوده است. میلیونها سال بعدی خشکی بزرگ به دو خشکی کوچکتر تقسیم شد که بین آنها را دریای تتیس پر کرده بود با گذشت زمان هر کدام از دو خشکی مذکور خود نیز به قطعات کوچکتر تبدیل شده و پس از جابجایی، قارههای امروز را به وجود آوردهاند.
۲۴- گسل را تعریف کنید؟
پاسخ: اگر سنگهای دو طرف شکستگی نسبت به هم جا به جا شوند گسل را به وجود میآورند.
۲۵- کدام یک از سرزمینهای زیر بخشی از قاره لورازیا نبوده است؟ (آمریکای جنوبی – آمریکای شمالی – اروپا – هندوراس)
پاسخ: آمریکای جنوبی، قارههایی که از قاره اولیه لورازیا حاصل شدن عبارتند از آسیا، اروپا و آمریکای شمالی
۲۶- تفاوت درزه و گسل را بنویسید؟
پاسخ: در درزه سنگهای دو طرف شکستگی نسبت به هم جابه جا نمیشوند در حالی که در گسل سنگهای دو طرف شکستگی نسبت به هم جابه جا میشوند.
۲۷- درزه را تعریف کنید؟
پاسخ: اگر سنگهای دو طرف شکستگی جابه جا نشده باشند درزه به وجود میآید.
۲۸- اولین خشکی واحد در سطح کره زمین پانگه آ بود که اقیانوس پانتالاسا اطراف آن را فرا گرفته بود.
۲۹-دریایی که بین خشکی لورازیا و گندوانا را پر کرده تتیس نام دارد.
۳۰- دریاچه مازندران (خزر) باقیمانده دریای تتیس است.
۳۱- انطباق حاشیه شرقی قاره آمریکا با حاشیه غربی آفریقا گواه متصل بودند دو قاره در گذشته بوده است.
۳۲- سنگ کره بر روی خمیر کره واقع شده است. ورقهای سنگ کره بر روی خمیر کره حرکت میکند.
۳۳- بزرگترین ورقه سنگ کره ورقه اقیانوس آرام از آب پوشیده شده است.
۳۴) دما و چگالی قسمتهای عمیقتر گوشت نسبت به قسمتهای سطحیتر به ترتیب بیشتر و کمتر است.
۳۵- به ترتیب ضخامت چگالی و سن ورقه اقیانوسی از ورقه قارهای کمتر، بیشتر، کمتر میباشد.
۳۶- در ورقههای نزدیک شونده قارهای و اقیانوسی معمولا ورقه اقیانوسی به زیر ورقه قارهای رانده میشود.
۳۷- در محل ورقههای واگرا سنگ کره دائماً در حال تشکیل است.
۳۸- کدام پدیده زمین شناسی در تمام جابجاییها و حاشیه ورقهها دیده میشود؟
پاسخ: زلزله
۳۹- حرکتی از ورقههای سنگ کره که نسبت به هم دور و یا نزدیک نمیشوند، امتداد لغز نام دارد.
۴۰- رشته کوه زاگروس چگونه ایجاد شده است؟
پاسخ: در اثر برخورد ورقه عربستان با ورقه ایران رشته کوه زاگروس به وجود آمده است. به این ترتیب که از وسط دریای سرخ مواد مذاب خمیر کره به بستر این دریا بالا میآیند و پوسته جدید را میسازند و این پوسته به دو طرف حرکت میکند.
۴۱- موجهای بزرگ که از ایجاد گسل یا آتشفشان در کف اقیانوسها ایجاد میشوند، آبتاز یا سونامی نام دارند.
۴۲- ورقههای سنگ کره بر روی سست کره که حالت خمیری و نیمه مذاب دارد، حرکت میکنند.
۴۳) حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش، خشکیها و قارههای زمین چگونه بودند؟ پس از آن چه تغییری کردند؟
پاسخ:
۱) در حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش در سطح کره زمین یک خشکی واحد و بزرگی(پانگه آ) وجود داشته است که اطراف آن را یک اقیانوس بزرگ (پانتالاسا) فرا گرفته بود.
۲) میلیونها سال بعد این خشکی بزرگ به دو خشکی کوچکتر تقسیم شد (لورازیا و گندوانا) که بین آنها را دریای تتیس پر کرده بود. دریاچه خزر باقیمانده دریای تتیس است.
۳) با گذشت زمان هر کدام از دو خشکی، اولیه خود نیز به قطعات کوچکتر تبدیل شدند و پس از جابهجایی، قارههای امروزی را به وجود آوردند.
۴۴- نظریه وگنر چه میگوید؟
پاسخ: قارهها درگذشته به هم متصل بودند و سپس نسبت به هم جا به جا شدهاند.
۴۵- موافقان نظریه وگنر برای اثبات نظریه جا به جایی قارهها چه شواهدی ارائه کردند؟
پاسخ:
۱) تشابه فسیلهای جانداران در قارههای مختلف
۲) انطباق حاشیه شرقی قاره آمریکای جنوبی با حاشیه غربی آفریقا
۳) تشابه سنگ شناسی در قاره آفریقا و قاره آمریکای جنوبی
۴) وجود آثار یخچالهای قدیمی در قارههای مختلف.
۴۶- خمیر کره چیست و چه ویژگی دارد؟
پاسخ: بخشی از گوشته است که حالت خمیری و نیمه مذاب دارد و سنگ کره بر روی آن واقع شده است.
۴۷- بزرگترین ورقه سنگ کره چه نام دارد؟
پاسخ: ورقه اقیانوس آرام
۴۸- علت حرکت ورقههای سنگ کره چیست؟ توضیح دهید
پاسخ: جریان همرفتی خمیر کره؛ در قسمت پایین خمیر کره به دلیل بالا بودن دما نسبت به قسمتهای بالایی، چگالی مواد کمتر است، در نتیجه جریان همرفتی ایجاد میشود و مواد مذاب به سمت بالا حرکت میکنند و به سطح زمین میرسند و سبب جا به جایی و حرکت ورقهها میشوند.
۴۹- اگر ورقه سنگ کره در زیر اقیانوس قرار گرفته باشد، آن را ورقه lقیانوسی و اگر در محل قارهها باشد، ورقه قارهای مینامند.
۵۰- هنگام برخورد ورقه اقیانوسی با ورقه قارههای کدام یک به زیر دیگری میرود؟ چرا؟
پاسخ: ورقه اقیانوسی؛ زیرا چگالی بیشتری نسبت به ورقه قارههای دارد به همین دلیل، ورقه اقیانوسی به زیر میرود.
۵۱- فرضیه گسترش بستر اقیانوسها که توسط هِری هِس مطرح شد چه میگوید؟
پاسخ: مواد مذابی که از سستکره نشأت گرفتهاند، در قسمت وسط اقیانوسها به بستر اقیانوس صعود میکنند و پس از انجماد، ورقهٔ اقیانوسی جدید را به وجود میآورند. به جبران این افزوده شدن، ورقهٔ مذکور با سرعت متوسط حدود ۵ سانتیمتر در سال، از وسط اقیانوس به سمت ساحل حرکت میکند و پس از رسیدن به ساحل، با ورقهٔ قارهای برخورد میکند. در ادامهٔ این حرکت، ورقهٔ اقیانوسی به زیر ورقهٔ قارهای فرو میرود.
۵۲- انواع حرکت ورقهها و پدیدههای مربوط به هر یک را نام ببرید.
پاسخ:
۱- دور شدن ورقهها از هم: در محل دور شدن ورقهها مواد مذاب گوشته بالا میآید و ورقه جدیدی ساخته میشود. در این نواحی آتشفشان و زمین لرزههای متعددی رخ میدهد.
۲- برخورد ورقهها با یکدیگر: برخورد ورقهها سبب بروز پدیدههایی مانند رشته کوه، چین خوردگی، گسل، زمین لرزه و فوران آتشفشان میشود.
۳- ورقههایی که کنار هم میلغزند: این ورقهها نه بهم نزدیک میشوند و نه از هم دور میشوند بلکه در کنار هم میلغزند. این نوع حرکت بیشتر در بستر اقیانوسها رخ میدهد و باعث زمین لرزههای زیادی میشود.
۵۳- حرکت ورقههای سنگ کره چه پیامدهایی به دنبال دارد؟
پاسخ:
۱) چین خوردگی و ایجاد رشته کوه
۲) زمین لرزه
۳) آتشفشان
۴) سونامی یا آبتاز
۵) شکستگی سنگ کره به صورت درزه و گسل
۵۴- چین خوردگی و ایجاد رشته کوه چگونه رخ میدهد؟
پاسخ: لایههای رسوبی در دریا به صورت افقی ته نشین میشوند، بس از زیاد شدن ضخامت لایهها، در اثر حرکت و برخورد ورقهها رسوبات از حالت افقی خارج میشوند و به حالت چین خورده در میآیند و رشته کوه را به وجود میآورند.
۵۵- علت حرکت ورقه عربستان چیست و چه آثاری به دنبال دارد؟
پاسخ: مواد مذاب خمیر کره از وسط دریای سرخ به بستر این دریا بالا میآید و پوسته جدید را میسازد و این پوسته به دو طرف حرکت میکند، بنابراین ورقه عربستان با ورقه ایران برخورد میکند. رشته کوه زاگرس و زلزلههای جنوب و جنوب غرب ایران از آثار این برخورد است.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ششم علوم نهم متوسطهی اول با موضوع درس ««زمین ساخت ورقه ای»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس پنجم علوم نهم
✅ سوالات درس هفتم علوم نهم
📝 جواب درس ششم علوم نهم
📝 نمونه سوالات پایه نهم متوسطه اول
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
عالی😁
ممنون از محبتتون، باعث دلگرمی ماست 🌼