سوالات درس ششم جغرافیا دهم

مدیر مجله سوییتی بلاگ زمان مطالعه: 1 دقیقه نوامبر 1, 2026
سوالات درس ششم جغرافیا دهم

در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۶ جغرافیا دهم متوسطه‌ی دوم با موضوع درس ««منابع آب ایران»» قرار گرفته‌ است که شامل سوالات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی می‌باشد.

سوالات درس ۶ جغرافیا دهم انسانی

۱- آب قابل دسترس به چند صورت موجود است؟ مهمترین آن چیست؟

پاسخ:

✔ چاه
✔ چشمه
✔ رود‌ها قنات
✔ مهم‌ترین رود‌ها


۲- مهم‌ترین منابع آب قابل دسترس را بنویسید.

پاسخ: در فصول سرد سال، ریزش برف و باران به صورت جریان آب رودها، منابع آب کشور را تغذیه می‌‌کند و در فصول گرم، آب‌های فرو رفته در زمین به صورت چشمه، چاه و قنات، آب مورد نیاز ساکنان بخش‌های مختلف را تأمین می‌‌نمایند.


۳- پدران ما برای تامین آب چه اقداماتی را انجام دادند؟

پاسخ: پدران ما در قرن های گذشته با توجه به کم آبی و خشک بودن سرزمین ایران برای دستیابی به آب، حفر قنات را ابداع کرده اند تا در تمام سال، آب مورد نیاز را در اختیار داشته باشند.


۴- ویژگی‌های رودهای ایران را بنویسید.

پاسخ:

✔ در ایران بیشتر بارش‌ها در اواخر فصل پاییز تا اوایل فصل بهار رخ می‌دهد؛ به این دلیل، هرچه به پایان این دوره نزدیک‌تر می‌شویم، آب‌دهی رودها بیشتر می‌شود.

✔ با توجه به ناهمواری‌ها و جهت آن‌ها، هرچه از غرب به سمت شرق کشور برویم، مقدار آب رودها کمتر می‌شود.

✔ رودهایی که از کوهستان‌های بلند و برف‌گیر تغذیه می‌شوند، دائمی هستند. اگر این رودها در نواحی مرطوب جریان یابند، مقدار آب آن‌ها بیشتر خواهد بود.

✔ رودهای مناطق نسبتاً خشک بیشتر طغیانی، تصادفی و اتفاقی هستند و مقدار آب آن‌ها در سال‌های مختلف متفاوت است.


۵- کانون‌های آبگیر در حد فاصل حوضه‌های آبریز ‌قرار دارند و بر خط تقسیم آب‌های محلی منطبق هستند.


۶- در چه صورتی رودهایی که از کانون‌های آبگیر سرچشمه می‌گیرند، در جهات مختلف جریان می‌یابند؟

پاسخ: گاهی آب کانون‌های آبگیر وارد چند حوضه آبریز نزدیک خود می‌شود. بنابراین، رودهایی که از کانون‌های آبگیر سرچشمه می‌گیرند، ممکن است در جهات مختلف جریان یابند.


۷- انواع کانون‌های آبگیر را بنویسید.

پاسخ: دائمی، فصلی و اتفاقی.


۸- کانون آبگیر دائمی چه ویژگی‌هایی دارد؟

پاسخ: کانون‌های آبگیری که بیش از ۵۰۰ میلی‌متر بارش داشته باشند و حداقل در هشت ماه از سال، این بارش‌ها اتفاق بیفتد، کانون‌های دائمی نامیده می‌شوند.


۹- کانون آبگیر فصلی چه ویژگی‌هایی دارد؟

پاسخ: اگر کانون‌های آبگیر در فصول سرد سال، ذخیره برف خود را تا ابتدای ماه‌های گرم سال حفظ کنند، بدون توجه به میزان بارش و زمان آن، جزو کانون‌های فصلی به‌شمار می‌روند.


۱۰- کانون آبگیر موقتی چیست؟

پاسخ: در کوهستان‌های نزدیک به مناطق گرم و خشک که گاهی بارش‌های کوتاه و اتفاقی رخ می‌دهد، نوعی کانون آبگیر موقت شکل می‌گیرد که آن‌ها را کانون‌های اتفاقی می‌نامند. کانون‌های آبگیر اتفاقی را روی نقشه مشخص کنید.


۱۱- حوضه آبریز را تعریف کنید.

پاسخ: به محدوده‌ای که با توجه به شکل زمین و شیب ناهمواری‌ها، آب‌های جاری را به سوی پایین‌ترین نقطه آن هدایت کند، حوضه آبریز می‌گویند.


۱۲- انواع حوضه آبریز را نام ببرید.

پاسخ: داخلی و خارجی.


۱۳- حوضه آبریز خارجی چیست؟

پاسخ: سرزمینی که رودهای آن به دریاهای اطراف کشور می‌ریزد؛ اما در طول مسیر، مورد استفاده قرار می‌گیرند.


۱۴- حوضه آبریز داخلی چیست؟

پاسخ: یعنی رودهایی که تمام آب آن‌ها در کشور جریان دارد و وارد دریاچه‌های داخلی می‌شود.


۱۵- مهم‌ترین دریاهای ایران را نام ببرید.

پاسخ: در شمال و جنوب کشورمان دریاهای مهمی قرار دارد. در شمال، دریای خزر و در جنوب، خلیج فارس و دریای عمان قرار دارند.


۱۶- اهمیت دریاهای ایران چیست؟

پاسخ: دریاها از این نظر که ما را به سایر نقاط جهان متصل می‌کنند، بسیار اهمیت دارند؛ به‌گونه‌ای که ما در جنوب کشور از طریق دریای عمان با اقیانوس هند ارتباط داریم و در شمال، دریای خزر از طریق کانال راه ولگا ـ دن به دریای سیاه ارتباط پیدا کرده است.


۱۷- جهت امتداد دریای خزر چیست؟

پاسخ: دریای خزر، پهنه آبی بزرگی است که در امتداد شمال به جنوب کشیده شده است.


۱۸- نحوه پیدایش دریای خزر را بنویسید.

پاسخ: این دریا از بقایای دریای عظیم تتیس است که زمانی بخش اعظم نیمکره شمالی را پوشانیده بود. از حدود ۶۰ میلیون سال پیش، این دریا از بقیه آب‌های قدیمی جدا ماند و به شکل بزرگ‌ترین دریاچه جهان درآمد.


۱۹- چرا به دریاچه خزر، دریا می‌گویند؟

پاسخ: به دلیل وسعت زیاد، نام دریا را بر آن نهادند.


۲۰- نام‌های دیگر دریای خزر را بنویسید.

پاسخ: این دریا را به نام‌های مختلفی می‌نامند؛ از جمله دریای مازندران، کاسپین، قزوین، گرگان، طبرستان، هیرکانی و دریای دیلم. در حال حاضر نام آن دریای خزر است و در نقشه‌های خارجی کاسپین نامیده می‌شود.


۲۱- میزان طول و عرض دریای خزر و میزان ارتفاع سطح آب دریای خزر را بنویسید.

پاسخ: طول این دریا ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۳۰۰ کیلومتر است. مساحت آن با توجه به تغییرات سطح آب، متفاوت است.


۲۲- میزان ارتفاع سطح آب دریای خزر نسبت به سطح آب‌های آزاد چقدر است؟

پاسخ: سطح آب این دریا از سطح آب‌های آزاد حدود ۲۸ متر پایین‌تر است.


۲۳- شکل بستر دریای خزر چگونه است؟

پاسخ: بستر دریا از دو چاله تشکیل شده و دنباله رشته‌کوه‌های قفقاز، آن را به دو بخش تقسیم کرده است.


۲۴- کشورهای اطراف دریای خزر را نام ببرید.

پاسخ:

  • ایران در جنوب دریای خزر
  • جمهوری آذربایجان در غرب دریای خزر
  • روسیه در شمال دریای خزر
  • ترکمنستان در شرق دریای خزر
  • قزاقستان در شرق و شمال شرق دریای خزر

۲۵- رودهای مهمی که به دریای خزر می‌ریزند را نام ببرید.

پاسخ: طولانی‌ترین رودهایی که به این دریا می‌ریزند عبارت‌اند از رود ولگا و اورال از شمال، سفیدرود و هراز از جنوب، رود اترک و گرگان از جنوب شرق و رود کورا و ارس از سمت جنوب غرب.


۲۶- اهمیت دریای خزر را بنویسید.

پاسخ: از جمله دلایل اهمیت این دریا می‌توان به تجارت دریایی، بهره‌برداری از منابع نفتی، ویژگی‌های خاص محیط زیست، گردشگری و صید ماهی اشاره کرد. انواع ماهیان خاویاری جهان فقط در این دریا زندگی می‌کنند. بعضی از تالاب‌های حاشیه این دریا، محل توقف پرندگان مهاجر است. در بستر این دریا منابع وسیعی از نفت و گاز ذخیره شده است.


۲۷- نحوه پیدایش خلیج فارس را بنویسید.

پاسخ: پیشروی آب اقیانوس هند از طریق دریای عمان و تنگه هرمز به دره‌های زاگرس جنوب شرقی، خلیجی هلالی‌ شکل در جهت شرقی ـ غربی به وجود آورده که صدها سال است به آن «خلیج فارس» یا «دریای پارس» می‌گویند.


۲۸- ابعاد خلیج فارس را بنویسید.

پاسخ: طول آن حدود ۹۰۰ کیلومتر و عرض آن حدود ۲۵۰ کیلومتر است.


۲۹- رودهای مهمی که به خلیج فارس می‌ریزند را نام ببرید.

پاسخ: کارون، کرخه، دالکی و مند.


۳۰- پر آب‌ترین رود ایران کدام است؟

پاسخ: کارون پرآب‌ترین و تنها رودخانه قابل کشتیرانی ایران است.


۳۱- خور چیست؟

پاسخ: به خلیج‌های کوچک سواحل آن «خور» می‌گویند؛ مثل خور موسی.


۳۲- جزایر خلیج فارس را نام ببرید.

پاسخ: خارک، لاوان، کیش، فرور، تنب بزرگ، تنب کوچک، ابوموسی، هنگام، لارک، هرمز و جزیره قشم.


۳۳- بزرگ‌ترین جزیره ایرانی در خلیج فارس کدام است؟

پاسخ: قشم


۳۴- اهمیت خلیج فارس را بنویسید.

پاسخ: از جمله دلایل اهمیت این خلیج، تجارت دریایی و وجود منابع عظیم نفت و گاز در بستر آن و انواع ماهی و میگو است. خلیج فارس از مهم‌ترین مراکز صید و پرورش مروارید است. تنگه هرمز که محل اتصال این خلیج به دریای عمان است، یکی از مهم‌ترین مکان‌های نظامی جهان است.


۳۵- ویژگی‌های دریای عمان را بنویسید.

پاسخ:

  • تنها دریای آزاد ایران که از طریق آن می‌توان به آب‌های همه دریاهای جهان دسترسی داشت، دریای عمان (مُکران یا مَکران) است.
  • دریای عمان بخشی از آب‌های اقیانوس هند است که با تنگه مهم هرمز از خلیج فارس جدا می‌شود.
  • عمق این دریا گاهی تا ۲۰۰۰ متر هم می‌رسد و از این نظر برای عبور کشتی‌های تجاری و نفت‌کش‌های غول‌پیکر بسیار مناسب است.

۳۶- قابلیت‌های منطقه دریای عمان را بنویسید.

پاسخ: این منطقه دارای ویژگی‌ها و قابلیت‌های منحصربه‌فردی است؛ از جمله جنس ساحل، عمق بسیار خوب دریا و عدم نیاز به استفاده از آبراه و کانال‌های دریانوردی در سواحل مکران که امکان ساخت و توسعه بدون محدودیت بنادر، به‌ویژه جهت پهلوگیری کشتی‌های اقیانوسی را فراهم ساخته است.


۳۷- تعریف آلودگی دریاها و پیامدهای آن را بنویسید.

پاسخ: ورود مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه ماده یا انرژی به محیط زیست دریایی است که به کاهش تولید و همچنین کاهش رشدونمو جانداران منجر شود و تأثیرات سوء بر سلامت و بهداشت آبزیان و انسان داشته باشد.


۳۸- آلاینده‌هایی که دریاهای ایران را تهدید می‌کنند را نام ببرید.

پاسخ:

  • فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی
  • زباله‌های جامد مانند پلاستیک
  • آلاینده‌های شیمیایی شامل مواد آلی، معدنی و رادیواکتیو
  • استخراج و حمل‌ونقل نفت
  • ورود کودها و سموم شیمیایی مصرف‌شده در اراضی کشاورزی توسط رودها

۳۹- انواع دریاچه‌های ایران را از نظر زمانی نام ببرید.

پاسخ: دائمی و فصلی.


۴۰- دریاچه از نظر چگونگی تشکیل، انواع مختلفی دارد. نام ببرید.

پاسخ: به دریاچه‌های قله سبلان و دماوند، دریاچه آتش‌فشانی می‌گویند. دریاچه‌های یخچالی، تکتونیکی، سدی، ساحلی و هلالی، انواع دیگر دریاچه‌ها هستند.


۴۱- بزرگ‌ترین دریاچه ایران را نام ببرید.

پاسخ: دریاچه ارومیه


۴۲- نام‌های دیگر دریاچه ارومیه را بنویسید.

پاسخ: چیچست و کبودان.


۴۳- منابع تأمین آب دریاچه ارومیه را نام ببرید.

پاسخ: آب این دریاچه علاوه بر چشمه‌های کف و حاشیه آن، از طریق رودهای متعددی تأمین می‌شود؛ مانند تلخه‌رود، زرینه‌رود و سیمینه‌رود.


۴۴- کدام قسمت دریاچه ارومیه عمیق‌تر است؟

پاسخ: عمیق‌ترین نقطه این دریاچه در شمال غربی آن است.


۴۵- جزایر مهم دریاچه ارومیه را نام ببرید.

پاسخ: جزیره کبودان (قویون‌داغی)، اشک‌داغی، آرزو و اسپیر.


۴۶- علل شوری زیاد دریاچه ارومیه را بنویسید.

پاسخ: به علت عبور برخی از این رودها از لایه‌های نمکی، آب این دریاچه بسیار شور است؛ به‌حدی که هیچ موجود زنده‌ای نمی‌تواند در آب‌های آن زندگی کند. آرتمیا زمانی که هنوز آب دریاچه فروکش نکرده بود، در آن زندگی می‌کرد.


۴۷- اهمیت دریاچه ارومیه را بنویسید.

پاسخ: وجود جزایر متعدد در آن است که محل سکونت انواع پرندگان مهاجر است. همچنین در اطراف دریاچه، املاح و رسوباتی وجود دارد که برای درمان امراض پوستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. آب این دریاچه موجب معتدل شدن آب‌وهوای منطقه شده است.


۴۸- دلایل کاهش آب دریاچه ارومیه را بنویسید.

پاسخ:

  • گرم شدن عمومی هوا
  • کاهش بارش در حوضه آبریز دریاچه
  • برداشت بی‌حساب از چاه‌های اطراف دریاچه
  • تغییر کشت از محصولاتی که به آب کمتری نیاز داشته‌اند، به محصولاتی که کشت آن‌ها به آب زیادی احتیاج دارد
  • تغییر در میزان آب ورودی به دریاچه، در مسیر رودهایی که به آن می‌ریختند (احداث سدهای متعدد)
  • وجود موانعی که چرخه آب را در دریاچه تغییر داده است
  • تغییرات زمین‌ساختی بستر، به شکل بالا آمدن کف دریاچه

۴۹- کانون آبگیر را تعریف کنید.

پاسخ: در مناطق کوهستانی، مکان‌هایی وجود دارد که آب بخش‌هایی از رودها را تأمین می‌کنند. به این مکان‌ها کانون‌های آبگیر می‌گویند.

سخن پایانی

اگر سوالی درباره سوالات درس ۶ جغرافیا دهم با موضوع درس ««منابع آب ایران»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.

✅ سوالات درس پنجم جغرافیا دهم
✅ سوالات درس هفتم جغرافیا دهم
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه‌‌ دوم

توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.

مدیر مجله سوییتی بلاگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *