در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۱۲ تفکر و سواد رسانه ای دهم متوسطه‌ی دوم با موضوع درس ««مخاطب فعال یا منفعل!»» قرار گرفته است که شامل سولات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی می‌باشد. در ادامه با ما از بخش سوالات درس به درس تفکر و سواد رسانه ای دهم همراه باشید.
سوالات درس ۱۲ تفکر و سواد رسانه ای دهم
۱- منظور از رسانه‌های دوسویه (تعاملی) مثلا شبکه‌های اجتماعی چیست؟
پاسخ: بدین معناست که شما در آن واحد هم فرستنده‌اید و هم گیرنده، هم تولید کننده‌اید و هم مصرف کننده.
۲- ویژگی‌های مخاطبان فعال را بنویسید.
پاسخ: گزینش‌گری، نفع گرایی یا سودمندی، هدفمندی، مشارکت و درگیری، مقاومت
۳- پژوهشگران رسانه در ابتدا اعتقاد داشتند که رسانه‌ها مثل تفنگی که «گلولهٔ جادویی» شلیک می‌کند، بر مخاطب تأثیر قوی، فوری و مستقیم دارند و مخاطب کاملاً منفعل است.
۴- مفهوم نظریه «گلوله جادویی» چیست؟
پاسخ: پژوهشگران رسانه در ابتدا اعتقاد داشتند که رسانه‌ها مثل تفنگی که «گلولهٔ جادویی» شلیک می‌کند، بر مخاطب تأثیر قوی، فوری و مستقیم دارند و مخاطب کاملاً منفعل است و بدون هیچ مقاومتی در برابر این گلوله به مردن محکوم است.
۵- پژوهشگران رسانه در ابتدا اعتقاد داشتند که رسانه‌ها مثل تفنگی که «گلولهٔ جادویی» شلیک می‌کند، بر مخاطب تأثیر قوی، فوری و مستقیم دارند و مخاطب کاملاً منفعل است و بدون هیچ مقاومتی در برابر این گلوله به مردن محکوم است.
۶- باید دقت شود هر چند متن تولید رسانه‌ای برای همه مخاطبان یکسان است. بر چه اساسی مخاطبان برداشت و تفسیر متفاوتی از پیام برای خود ایجاد می‌کنند؟
پاسخ: بر‌اساس دانش قبلی، تجربیات، ارزش‌ها و عقاید خود
۷- هیچ گربه‌ای برای رضای خود موش نمی‌گیرد، این عبارت در مورد محصولات رسانه‌ای به چه معناست؟
پاسخ: تولید کنندگان محصولات رسانه‌ای هم حاضر نیستند که پول، وقت و تخصصشان را همینطوری توی جوی آب بریزند. آنها حتماً اهداف آشکار و پنهانی دارند که در متن و زیرمتن تولیداتشان، قرار دارد و سعی می‌کنند که بیشترین تأثیر را بر مخاطب بگذارند.
۸- چرا می‌گوییم که بازی همیشه آنطور که بازی سازان (تولیدکنندگان محصولات رسانه‌ای) طراحی می‌کنند پیش نمی‌رود؟
پاسخ: چرا که اولاً علاوه بر مفهوم «متن» و «زیرمتن»، مفهوم مهم دیگری به نام «فرامتن» داریم و ثانیاً هر چقدر سواد رسانه‌ای مخاطب بیشتر باشد، بیشتر می‌تواند پیام‌های مستقیم و غیرمستقیم رسانه‌ای را درک، خنثی و حتّی به ضد خودش بدل کند.
۹- مخاطبان ممکن است بر اساس دانش قبلی، تجربیات، ارزش‌ها و عقاید خود، برداشت و تفسیر متفاوتی از پیام برای خود ایجاد کنند که الزاما همۀ این تفسیرها، درست نیست.
۱۰- آیا مفهوم مخاطب با روند توسعه رسانه‌ها تغییر کرده است؟ (تغییر در پیام همبرگری)
پاسخ: بله، با ظهور رسانه‌های دوسویه (تعاملی)، مفهوم خطیِ فرستنده گیرنده به مفهوم دایره‌ای و پیچیده‌ای تبدیل شده است؛ به عنوان مثال شما در شبکه‌های اجتماعی در آنِ واحد هم فرستنده‌اید و هم گیرنده؛ هم تولیدکننده‌اید و هم مصرف کننده.
۱۱- اصطلاح گلوله جادویی برای کدام رسانه‌ها به کار می‌رفت؟
پاسخ: برای رسانه‌های یک سویه
۱۲- چرا امروزه نظریه گلولهٔ جادویی رد شده است؟
پاسخ: هر چند «متنِ» تولید رسانه‌ای برای همۀ مخاطبان یکسان است، مخاطبان ممکن است بر‌اساس دانش قبلی، تجربیات، ارزش‌ها و عقاید خود، برداشت و تفسیر متفاوتی از پیام برای خود ایجاد کنند که الزاما همۀ این تفسیرها، درست نیست.
۱۳- چرا طراحی‌های هوشمندانه رسانه‌ای در زیر متن‌ها همیشه آنطور که آنها طراحی می‌کنند پیش نمی‌رود؟
پاسخ: اولاً علاوه بر مفهوم «متن» و «زیر متن»، مفهوم مهم دیگری به نام «فرامتن» داریم و ثانیاً هر چقدر سواد رسانه‌ای مخاطب بیشتر باشد، بیشتر می‌تواند پیام‌های مستقیم و‌غیرمستقیم رسانه‌ای را درک، خنثی و حتّی به ضد خودش بدل کند.
۱۴- آیا تفاوت‌های فرهنگی و شناختی (فرامتن) تنها در مورد تولیدات رسانه‌ای به کار می‌رود؟
پاسخ: خیر، گاهی خود رسانه‌ها نیز در زمان‌ها و مکان‌های متفاوت، معانی و کارکردهایی بعضاً متضاد پیدا می‌کنند.
۱۵- تفاوت‌های فرهنگی و شناختی (فرامتن) در مورد رسانه تلفن همراه را در دو قاره اروپا و شرق آسیا بررسی کنید؟
پاسخ: «تلفن همراه در اروپا، ادامۀ تلفن محسوب می‌شود اما در شرق آسیا به ابزاری برای شبکه‌سازی اجتماعی تبدیل شده است. این نشان می‌دهد که فرهنگ فردگرای اروپایی و فرهنگ جمع گرای شرق آسیا تا چه میزان توانسته است بر کارکردهای تلفن همراه تأثیر بگذارد.»
۱۶- بین مخاطب فعال و مخاطب منفعل، چه فرق‌هایی وجود دارد؟
پاسخ: خاطب «فعّال» کسی است که می‌داند، می‌خواهد و می‌تواند که به شکل مناسب و میزان متناسب از رسانه‌ها بهره‌برداری کند، در حالی که مخاطب «منفعل»، بی‌برنامه، بی قاعده و بیش از حد، همیشه و همه جا حاضر و ناظر است، او امیر رسانه‌ها نیست؛ اسیر دست آنها است.
۱۷- منظور از اینکه شما در بهره‌مندی از یک رسانه دوئل می کنید چیست؟
پاسخ: وقت (عمرو جوانی) و هزینه (سرمایه و دسترنج) می‌پردازیم تا تجربه‌ای مغتنم به دست آوریم اما هر رسانه، ارزش حتی یک بار دیده یا تجربه شدن را ندارد. باید هر چه بیشتر‌از برخی آثار رسانه‌ای – که حاصل یک عمر اندیشه و خلاقیت سرشار است مانند کتاب‌های ارزشمند، فیلم های فاخر و … بهره ببریم.
۱۸- تفاوت رسانه‌های یک سویه و رسانه‌های دو سویه چیست؟
پاسخ: در رسانه‌های یک سویه (خطی) یک فرستنده و یک گیرنده وجود دارد اما در رسانه‌های دو سویه ( تعاملی) مانند شبکه‌های اجتماعی در آن واحد فرد هم فرستنده است و هم گیرنده، هم تولید کننده است و هم مصرف کننده.
۱۹- منظور‌از فرضیه گلوله جادویی در رسانه‌ها چیست؟
پاسخ: پژوهشگران رسانه معتقدند که رسانه‌ها مثل تفنگی که گلوله جادویی شلیک می‌کند، بر مخاطب تاثیر قوی، فوری و مستقیم دارند و مخاطب کاملا منفعل است و بدون هیچ مقاومتی در برابر این گلوله محکوم به مردن است.
۲۰- آیا فرضیه گلوله جادویی در مورد رسانه‌ها صحیح است؟
پاسخ: خیر، امروزه پس از سال‌ها ثابت شده که این فرضیه غلط است ولی با این حال هنوز کسانی هستند که تمامی متن‌های رسانه‌ای را با چوب گلوله جادویی می‌رانند.
۲۱- آیا برداشت و تفسیر‌همه مخاطبان از پیام‌ها و تولیدات رسانه‌ای یکسان است؟
پاسخ: خیر، مخاطبان بر‌اساس دانش قبلی، تجربیات، ارزش‌ها و‌عقاید خود برداشت و تفسیر متفاوتی از پیام دارند که البته الزاما همه این تفسیرها درست نیست.
۲۲- یک پیام در بستر مجموعه‌ای از متن، زیر متن و فرامتن، قابل ……………. و ……………. است.
پاسخ: فهم – تفسیر
۲۳- سه دیدگاه مختلف در مورد تاثیر رسانه‌ها بر مخاطب را نام ببرید؟
پاسخ:
۱- قدرت نامحدود رسانه‌ها
۲- قدرت محدود رسانه‌ها
۳- قدرت مشروط رسانه‌ها
۲۴- دیدگاه قدرت نامحدود رسانه‌ها را توضیح دهید؟
پاسخ: این دیدگاه بیان می‌کند مردم به آسانی و به طور مستقیم تحت تاثیر رسانه‌ها قرار می‌گیرند. در این دیدگاه مخاطب منفعل است و سهمی در شکل گیری پیام ندارد و آغوش خود را به روی هر پیام و رسانه‌ای گشوده و از آن تاثیر می‌گیرد.
۲۵- دیدگاه قدرت محدود رسانه‌ها را توضیح دهید؟
پاسخ: این دیدگاه مخاطب را فعال می‌داند. در این دیدگاه مخاطب در مقابل پیام‌های رسانه‌ای از خود واکنش نشان می‌دهد و در خصوص چگونگی استفاده از رسانه‌ها تصمیم فعال‌تری می‌گیرد و از یک دریافت کننده منفعل پیام به یک مفسر فعال پیام تبدیل می‌شود.
۲۶- دیدگاه قدرت مشروط رسانه‌ها را توضیح دهید؟
پاسخ: این دیدگاه در مقابل دو دیدگاه دیگر بیان می کند وسایل ارتباط جمعی، ابزاری اجتماعی – فرهنگی به معنای عالی آن است و از این جهت تاثیرات چشمگیری بر جای می‌گذارد.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ۱۲ تفکر و سواد رسانه ای دهم با موضوع درس ««مخاطب فعال یا منفعل!»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.
✅ سوالات درس یازدهم تفکر و سواد رسانه ای دهم
✅ سوالات درس سیزدهم تفکر و سواد رسانه ای دهم
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
