سوالات درس چهاردهم تاریخ دهم انسانی
در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۱۴ تاریخ دهم انسانی متوسطهی دوم با موضوع درس ««دین و اعتقادات»» قرار گرفته است که شامل سوالات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی میباشد. در ادامه با ما از بخش سوالات درس تاریخ دهم انسانی همراه باشید.
سوالات درس ۱۴ تاریخ دهم انسانی
۱- اعتقادات کهن آریایی بر اساس اساطیر کُهن و مندرجات اَوستا و سنگ نوشتهها چگونه بود؟
پاسخ:
۱: اقوام آریایی مهاجر به ایران مثل آریاییهای هند خدایان متعددی را میپرستیدند و آنها را بلع(بخشنده)، اهوره(سرور) و امرتا(بیمرگی) میخواندند.
۲: آنان برای خشنودی خدایان حیوانات را قربانی میکردند و سرودها و نیایشها(دعاهای) گوناگونی میخواندند.
۳: افرادی با عنوان مغ مراسم و تشریفات دینی را اجرا میکردند.
۴: اقوام آریایی بر خلاف مردمان ایلام، بین النهرین، یونان و… برای خدایان خویش معابد با شکوه نمیساختند.
۵: آریاییان همچنین برخی عناصر طبیعی مانند آب آتش و خاک را مقدس میشمردند.
۲- مراسم و تشریفات دینی دینی آریاییان را چه کسانی اجرا میکردند؟
پاسخ: افرادی به نام مغ
۳- چرا اقوام آریایی بر خلاف مردمان دیگر برای خدایان خویش معابد باشکوه نمیساختند؟
پاسخ: آنان اعتقاد داشتند که نفوذ و قدرت خدایانشان محدود به ناحیه و شهر خاصی نمیشود، بلکه تمام قلمرو گیتی را در برمیگیرد.
۴- کدام پیام آور(پیامبر) در میان ایرانیان باستان ظهور کرد؟
پاسخ: زرتشت
۵- زردشت در چه زمانی میزیست؟
پاسخ: بیشتر پژوهشگران احتمال میدهند که زرتشت در قرنهای هفتم و ششم پیش از میلاد میزیسته است.
۶- اساس تعالیم زرتشت بر چه چیزهایی قرار دارد؟
پاسخ: بر یگانگی و پرستش اهورا مزدا قرار دارد.
۷- تعالیم زرتشت را بنوسید؟
پاسخ:
۱. اهوره مزدا آفریدگارهمه چیز(آسمان، زمین، خورشید، ماه، ستارگان، آبها، گیاهان، روشنایی و تاریکی) است.
۲. هیچ چیز از دایره قدرت و خواست او بیرون نیست.
۳. گروهی از موجودات الهی که امشاسپندان یا جاودان مقدس خوانده میشدند اهورا مزدا را در امر آفرینش و اداره امور جهان یاری میکنند.
۴. دو نیرو یا مینوی نیک و بد جهان وجود دارد. آن کسی که نیک و خیر را برگزیده، پیرو اهورا مزدا و آن کسی که بد وشر را انتخاب میکند، پیرو اهریمن شمرده میشود.
۵. زرتشت به پیروانش سفارش میکرد که که مینوی نیک را برگزیده و پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک را سرمشق زندگی خود قرار دهند.
۶. از دیگرآموزه های مهم زرتشت، اعتقاد به جهان آخرت و روز واپسین است(روزیکه دربارهی اعمال انسان، داوری خواهد شد. انسانهای نیک به جرگهی یاران اهوره مزدا خواهند پیوست و انسانهای بد، به دوزخ افکنده و بردهای اهریمن خواهند شد.)
۸- منظور از امشاسپندان(یا جاودانان مقدس) چه کسانی هستند؟
پاسخ: گروهی از موجودات الهی که اهوره مزدا را در امر آفرینش و ادارهای امور جهان یاری میکنند.
۹- منظور از جهان آخرت و روز واپسین در تعالیم زرتشت چیست؟
پاسخ: روزیکه درباره اعمال انسان در جهان داوری خواهد شد و نیکان به جرگهی یاران اهوره مزدا خواهند پیوست و بدان به دوزخ افکنده و برده اهریمن خواهند شد.
۱۰- زرتشت با کدام یک از آداب نیایش رایج در جامعهی خود مخالف بوده است؟
پاسخ: با قربانی کردن و کشتار بیرویه ی حیوانات به ویژه گاو مخالف بود و برگزارکنندگان آنها را نکوهش کرده است.
۱۱- کتاب مقدس ایرانیان باستان و زرتشتیان چه نام دارد؟
پاسخ: اوستا
۱۲- بر پایه داستانهای باستانی نسخه ازاوستا که درزمان هخامنشیان بر پوست گاو نوشته شده بود چگونه از بین رفت؟
پاسخ: براثرآتش سوزی تخت جمشید بدست اسکندر مقدونی از بین رفت.
۱۳- کدام پادشاههای اشکانی اقدام به گرداوری اوستا نمود؟
پاسخ: بالش یکم
۱۴- در زمان کدام پادشاه ساسانی اوستا به خط و زبانی نگارش یافت؟
پاسخ: شاپور دوم ساسانی
۱۵- دین و اعتقادات مادیها چه بود؟
پاسخ: شواهدی وجود دارد که نشان میدهد که آنها اهوره مزدا و برخی ازخدایان کهن ایرانی همچون میترا را ستایش میکردند روحانیون مادی که مُـغ نامیده میشدند برگزاری آیینهای دینی مثل خاندان نیایشها و سرودها و قربانی کردن را بر عهده داشتند.
۱۶- بعد از آمدن دین زرتشت مُغان چه وضعیتی در جامه پیدا کردند؟
پاسخ: بعدها که به تدریج دین زرتشتی را پذیرفتند به پیشوایان دینی زرتشتی تبدیل شدند. آنان نقش مهمی در آمیختن اعتقادات ادیان کهن با تعالیم زرتشت داشتند.
۱۷- کدام منابع آگاهیهای ارزشمندی درباره باورها آداب و مراسم دینی پارسیان ارائه میکنند؟
پاسخ: سنگ نوشتهها + نوشتههای یونانی(به ویژه تاریخ هردوت) + کاوشهای باستان شناسی.
۱۸- نظر پژوهش گران برجسته ایرانی و غیرایرانی در خصوص پیروی هخامنشیان از دین زرتشتی چیست؟
پاسخ: عدهای از آنان بر پایه برخی از مندرجات سنگ نوشتهها و دیگر شواهد استدلال میکنند که هخامنشیان زرتشتی بودهاند. امّا گروهی دیگری این نظر را قبول ندارند ومیگویند شاهان هخامنشی به باورهای کهن ایرانی اعتقاد داشتهاند.
۱۹- با ذکر مثالی بنویسید سیاست مذهبی پادشاهان هخامنشی نسبت به اقوام تحت سلطه خود چگونه بود؟
پاسخ: پادشاهان هخامنشی مردم در پیروی از دین خود آزاد میگذشتند و فرهنگ وعقاید اقوام تابع حکومت خود را محترم میشمردند مثلا رفتار آزاد منشانه کوروش بزرگ با مردمان مغلوب و احترام او به دین و آداب و رسوم این مردمان در آن زمان پدیده جدیدی بود. سطرهایی از منشور کوروش به این مطلب اشاره دارد که او وقتی بابِل را بدون خون ریزی و غارت فتح کرد. به نیایش و ستایش مردوک(خدای بزرگ بابِلیان) پرداخت در حالی که فرمانروایان آن زمان معمولا پس از تصرف شهر یا کشوری ساکنان آنجا را قتل عام کرده، معابدشان را غارت و به خدایان آنان اهانت میکردند.
۲۰- وضعیت دینی ایران در دوره سلوکیان و اوایل اشکانیان چگونه بود؟
پاسخ: اسکند مقدونی و شاهان سلوکی کوشش بسیار کردند تا زبان فرهنگ و باورهای یونانی را در ایران توریج کند اما بیشتر ایرانیان بردین سُنّتها آداب و رسوم نیاکان خود باقی ماندند از این رو در دوران سلوکیان و اشکانیان و علاوه بر اهوره مزدا خدایان کهن ایرانی همچون مهر(میترا) و آناهیتا هم ستایش میشدند برخی از پادشاهان اشکانی به تقلید از یونانیان معابدی برای آناهیتا ساختند.
۲۱- وضعیت دین زردشت در دوره اشکانی چگونه بود؟
پاسخ: در اواسط دوره اشکانیان دین زرتشتی نفوذ و گسترش چشمگیری یافت و برخی از پادشاهان اشکانی به این دین گرویده و یا از آن پشتیبانی کردند. گفته میشود یکی از شاهان این سلسله(بالش یکم) دستور داد متون پراکنده اوستا باید گردآوری شود. برخی از شاهان اشکانی تصویر آتش دانی را که نشانه گرایش آنان به کیش زرتشتی بود بر روی سکّههای خود نقش کردهاند.
۲۲- در عهد اشکانی ستایش کدام ایزد در قلمرو آسیای صغیر راه یافت؟
پاسخ: ایزد(خدای) مهر(میترا)
۲۳- سیاست مذهبی اشکانیان نسبت به اقوام و مردمان تحت سلطه خود چگونه بود؟
پاسخ: اشکانیان نیزهمانند هخامنشیان، حامی سیاست آزادی دینی بود. ایرانیان و دیگر مردمان که تحت فرمان روایی حکومت اشکانی زندگی میکرد در ستایش خدایان و انجام مراسم دینی خود آزاد بودند.
۲۴- نتیجه سیاست آزادی دینی اشکانیان چه بود؟
پاسخ: زمینههای مناسبی را برای همزیستی مسالمت آمیز پیروان ادیان وعقاید مختلف فراهم آورد از این رو یونانی تبارانی که در ایران میزیستند بدون هیچ مزاحمتی خدایان خود را میپرستیدند.
۲۵- وضعیت ادیان غیر زرتشتی و غیر ایرانی در دوره اشکانی در ایران چگونه بود؟
پاسخ: یهودیان نیز ایران را پناهگاه مناسبی برای خود میشمردند پیروان دین مسیح هم که در معرض آزار و اذیّت حکومت روم قرار داشتند در قلمرو اشکانیان احساس امنیت و آزادی میکردند آیین بودایی از آیینهایی بود که در آن دوره به ایران نفوذ کرد و مبلغان بودایی در سرزمینهای شرقی حکومت اشکانی به تبلیغ اندیشه و اموزههای بودا میپرداختند.
۲۶- منابع و اخبار و آگاهیها درباره وضعیت دینی در دوره ساسانی و سیاست دینی ساسانیان چه میباشد؟
پاسخ: منابع این اخبار و آگاهیها عبارتند از سنگ نوشتهها، نقش برجستهها، شواهد باستان شناسی، سکهها، کتابهای دینی، اندرزنامهها زرتشتیان، برخی آثار مورخان مسلمان یونانی و رومی و شاهنامه فردوسی.
۲۷- چرا دوره ساسانیان اهمیت به سزایی در تاریخ دین زرتشتی دارند؟
پاسخ: زیرا حکومت ساسانی این دین را دین رسمی ایران اعلام کرد.
۲۸- نتایج رسمی شدن دین زرتشت در دوره ساسانی جه بود؟
پاسخ: با این اقدام دین و سیاست به هم گره خوردند از یک سو پادشاهان ساسانی به پشتیبانی کامل از دین رسمی پرداختند و از سوی دیگر روحانیان زرتشتی قدرت و حاکمیت شاهان ساسانی را تایید کردهاند. نفوذ و قدرت روحانیان زرتشتی به طرز زیادی افزایش یافت.
۲۹- در راس روحانیون زرتشتی چه کسی قرار داشت؟
پاسخ: روحانی برجسته با عنوان موبدان و موبد قرار داشت.
۳۰- پادشاهان ساسانی معمولا برای چه اموری با موبدان مشورت میکردند؟
پاسخ: برای تصمیمگیری در مسائل مهم حکومتی.
۳۱- در دوره ساسانی سلسله مراتب روحانیان زرتشتی پس از موبدان موبد عهدهدار چه مسئولیتهایی بودند؟
پاسخ: عهده دار مسئولیتهایی مانند قضاوت و دادرسی.
۳۲- چه عواملی در دوره ساسانی موجب شد موبدان اقدام مکتوب کردن اوستا شفاهی کنند؟
پاسخ: تحولات دینی این اصل از جمله پیشرفت دین مسیح در قلمرو ساسانی و در گرفتن مباحثات اعتقادی میان پیروان ادیان مختلف باعث که موبدان برای اینکه در مقام بحث و جدل سند و مدرک قابل استنادی در اختیار داشته باشند اقدام به مکتوب کردن اوستای شفاهی کنند.
۳۳- نقش آتش در دین زرتشتی چه بود؟
پاسخ: در دین زرتشتی آتش عنصری مقدس بود و زرتشتیان با نیایش در برابرآتش، اهوره مزدا را ستایش میکردند به همین دلیل در دوره ساسانیان آتشکدههای بسیاری در شهرها و روستاهای ایران ساخته شد.
۳۴- بزرگترین و شکوهمندترین آتشکدههای دوره ساسانی را ذکر کنید؟
پاسخ:
۱. آتشکده آذربرزین مهر در خراسان مخصوص کشاورزان.
۲. آذر گشنسپ در آذربایجان ویژه شاهان.
۳. آذرفرنبغ در فارس خاص موبدان.
۳۵- در کدام دوره اوستا به زبان پهلوی ترجمه و شرح و تفسیرهایی بر آن نوشته شد؟
پاسخ: در عصر ساسانیان
۳۶- مهم ترین و مفصلترین کتابهای اعتقادی که بر اساس تعالیم زرتشت به زبان پهلوی تعلیم گردید را نام ببرید؟
پاسخ:
۱. دینکرد که دانشنامهای مشتمل بر عقاید زرتشتی است.
۲. کتاب بندهش
۳۷- از چه زمانی در دوره ساسانی گروههای غیرزرتشتی(مثل مانویان و مسیحیان) با مشکلاتی روبه رو شدند؟
پاسخ: با رسمیت یافتن دین زرتشتی و نیرومند شدن موبدان.
۳۸- اعتقادات مانی را بیان کنید؟
پاسخ: مانی با ترکیب آموزههایی از دینهای زرتشتی، مسیحی و بودایی آیین جدیدی را عرضه کردمانی عقیده داشت که او و پیامبران پیش از وی آمدهاند تا روح را که از دنیای نور است از جهان مادی و تاریکی برهانند و انسان را به رستگاری برسانند.
۳۹- مانی از کدام پادشاه ساسانی برای تبلیغ عقاید خود اجازه گرفت؟
پاسخ: شاپوریکم
۴۰- مانی و پیروانش برای تفهیم مطالب خود (در کتابهایشان) چه شیوه ای را به کار گرفتند؟
پاسخ: کتابهای خود را به زبانهای مختلف مینوشند و گاه از نقاشی استفاده میکردند.
۴۱- مانی عقاید خود را در چه کتابی نوشت؟
پاسخ: در کتابی به عنوان شاپورگان نوشت و به شاپورهدیه کرد.
۴۲- برخورد موبدان با مانی چگونه بود؟
پاسخ: موبدان به شدّت با آیین مانوی مخالف بودند. آنان پس از شاپوراقدامات خود را برای نابودی مانی و مانویان تشدید کردند.
۴۳- مانی در زمان کدام پادشاه ساسانی اعدام شد؟
پاسخ: در زمان بهرام یکم
۴۴- سرنوشت پیروان مانی پس از مرگ مانی چه شد؟
پاسخ: پیروان او که تحت تعقیب و شکنجه قرار گرفته بودند به مناطق مرزی امپراتوری ساسانی و یا سرزمینهای دیگر گریختند.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ۱۴ تاریخ دهم انسانی با موضوع درس ««دین و اعتقادات»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی میکنند.
✅ سوالات درس سیزدهم تاریخ دهم انسانی
✅ سوالات درس پانزدهم تاریخ دهم انسانی
📝 جواب درس چهاردهم تاریخ دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانشآموزان عزیز شما میتوانید برای دسترسی آسانتر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
نظرات کاربران