در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۱۲ تاریخ دهم انسانی متوسطه‌ی دوم با موضوع درس ««جامعه و خانواده»» قرار گرفته است که شامل سوالات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی می‌باشد. در ادامه با ما از بخش سوالات درس تاریخ دهم انسانی همراه باشید.
سوالات درس ۱۲ تاریخ دهم انسانی
۱- ویژگی‌های اقوام آریایی مهاجر به ایران را بنویسید؟
پاسخ: از قبیله‌های گوناگونی تشکیل می‌شود که از نظر تبار و زبان خویشاوند بودند و باورهای دینی مشترکی داشتند.
۲- قبایل آریایی پس از استقرار در مناطق مختلف ایران چه نوع جوامعی را به وجود آوردند؟
پاسخ: جوامع شبانی و روستایی
۳- ساختار قبیله‌ای آریایی‌ها چگونه بود؟
پاسخ: هر قبیله شامل تعدادی طایفه بود و طایفه نیز خود به چند خانواده برگ تقسیم می‌شد.
۴- تقسیم بندی اجتماعی سه گانه قبایل آریایی را بر پایه‌ی شغل و پیشیه افراد بنویسد؟
پاسخ: در‌این تقسیم بندی افراد جامعه به سه قشر‌روحانیان. جنگ جویان و کشاورزان و شبانان تقسیم شده بودند.
۵- وجود قشر‌های سه گانه آریایی در آغاز معرف چه بود؟
پاسخ: معرف نوعی تقسیم کار و دسته بندی حرفه‌ای به شمار می‌رفت و به نظر نمی‌رسد که قشری بر قشر دیگر برتری و امتیاز خیلی خاصی داشته است.
۶- چه عواملی موجب ایجاد نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی و شکل گیری طبقات اجتماعی به معنای واقعی آن در بین قبایل آریایی شد؟
پاسخ: پس از ان که اقوام آریاییی حکومت تشکیل دادن سرزمین‌های مختلف را فتح کردند و به تدریج افراد و خاندان‌هایی که اداره‌ئ حکومت را برعهده داشتند به ثروت بیشتر و منزلت بالاتر دست یافتند. تمرکز قدرت و ثروت در نزد عده‌ای خاص موجب ایجاد نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی و شکل گیری طبقات اجتماعی به معنای واقعی شد.
۷- ایجاد نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی و شکل گیری طبقات اجتماعی بین قبایل آریاییی از چه زمانی آغاز شد؟
پاسخ: مادها
۸- چرا در زمان هخامنشیان نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی میان گروه حاکم و مردم عادی افزایش یافت؟
پاسخ: به دلیل افزایش فتوحات و توسعه تشکیلات حکومتی
۹- چگونه در زمان هخامنشیان طبقه‌ای از اشراف و بزرگان شکل گرفت؟
پاسخ: در دوران هخامنشیان اعضای خانواده‌های بزرگ که خانوادهی شاهی در راس آن‌ها قرار داشت از طرف پادشاه به سمت حکومت شهربی‌ها فرماندهی ارتش و سایر مناصب مهم حکومتی منصوب گردید. آنان دارایی‌های هنگفتی کسب کردند و صاحب زمین‌های وسیع به ویژه در مناطق مفتوحه شدند.
۱۰- چرا در زمان هخامنشیان قشر جنگ جویان نسبت به دو قشر دیگر(روحانیان و کشاورزان و شبانان) در جایگاه بالاتری قرار گرفت؟
پاسخ: به دلیل اهمیت فتوحات
۱۱- به طور کلی جامعه‌ی ایران در دوران اشکانیان شامل چه گروه‌های بود؟
پاسخ: شامل گروه حاکم و توده‌های مردم عادی بود.
۱۲- اعضای گروه حاکم در دوران اشکانیان به چند دسته تقسیم می‌شدند؟
پاسخ: به دو دسته
۱- در مرتبه اول اعضای خاندان‌های شاهی و دیگر خاندان‌های قدرتمند قدیمی بودند.
۲- تودیه مردم شامل کشاورزان شبانان صاحبان حرف و صنایع و بازرگانان بودند.
۱۳- در دوران اشکانیان اعضای خاندان‌های شاهی و خاندان‌های قدرتمند قدیمی چه مناصبی را در اختیار داشتند؟
پاسخ: مهم ترین منصب‌های سیاسی نظامی مانند حکومت مناطق مختلف کشور و فرماندهی سپاه و عضویت در مجلس آن زمان در اختیار داشتند.
۱۴- در دوران اشکانیان چه عاملی موجب گرد امدن شمار چشمگیری از اسران جنگی شده بود؟
پاسخ: جنگ‌های پی در پی با دشمنان خارجی.
۱۵- در دوران اشکانیان اسیران جنگی در چه فعالیت‌های به کار گرفته می‌شدند؟
پاسخ: در فعالیت‌های کشاورزی ساختمان سازی معادن شاهی و خدمات خانگی به کار گرفته می‌شدند.
۱۶- نظام طبقاتی جامعه ایران در عصر ساسانی تحت تاثیر چه عواملی گسترش یافت و تثبیت شد؟
پاسخ: عامل اول تاسیس حکومت مرکزی قدرت‌مندی بود که خاندان ساسانی با توسعه‌ی تشکیلات اداری و دیوانی به وجود آوردند عامل دوم رسمیت یافتن دین زرتشتی و افزایش نفوذ و اختیار موبدان بود.
۱۷- توسعه تشکیلات اداری و دیوانی در دوره ساسانیان باعث افزوده شدن کدام قشر به طبقات حاکم شد؟
پاسخ: دبیران
۱۸- نظام طبقاتی عصر ساسانی بر چه پایه‌هایی استوار بود؟
پاسخ: بر اصالت نسب و خون استوار بود. اشراف و بزرگان نسب و خون خود را برتر از نسب و خون مردم عادی می‌دانستند و برخورداری از امتیاز ویژه را حق مسلم خویش می‌شماردند.
۱۹- تحرک اجتماعی و ارتقا طبقاتی در دوره ساسانی چگونه بود؟
پاسخ: تحرک اجتماعی و رفتن از طبقه‌ای به طبقه دیگر ممنوع و یا دست کم بسیار دشوار بود.
۲۰- نظام اجتماعی ایران در دوره ساسانیان چه ویژگی‌هایی داشت؟
پاسخ: در این دوره نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی میان طبقه حاکم یعنی خاندان ساسانی و اشراف سیاسی نظامی و دینی وابسته به آن از یک سو و توده مردم عادی از سوی دیگر افزایش یافت. طبقه فرادست و حاکم در مقایسه با گذشته گسترش چشمگیری یافت و در دوران خود دارای مراتب و درجات متفاوت گردید.
۲۱- اعضای طبقه فرو دست و حاکم در دوره ساسانیان دارای چه امتیازی بود؟
پاسخ: صاحب مشاغل و مناصب عالی رتبه ی کشوری و لشکری و دارای زمین های فراوان بود. اشراف زادگان فقط به امور جنگی دیوانی ورشی‌های رزمی شکار و بزم می‌پرداختند و معمولا دیگر فعالیت‌ها را دور از شاه و مقام خویش می‌دانستند. زنان این طبقه با نوع لباس و زیورالات از دیگر زنان متمایز بودند.
۲۲- اعضای طبقه‌ی فرودست یا عامه‌ی مردم در دوره ساسانیان به چه مشاغلی مشغول بودند؟
پاسخ: به طور موروثی به فعالیت‌های تولیدی و خدماتی مانند کشاورزی دامداری پیشه وری تجارت و امثال آن مشغول بودند و بار سنگین مالیات‌های گوناگون را بر دوش می‌کشیدند.
۲۳- چرا در دوران ساسانیان موبدان زرتشتی مدافع نابرابری‌های اجتماعی و امتیاز طبقه‌ی حاکم بودند؟
پاسخ: آنان چنین وانمود می‌کردند که این تفاوت و امتیاز‌ها برای حفظ نظم و ثبات کشور لازم است و رفتن از طبقه‌ای به طبقه دیگر موجب فاسد شدن جامعه می‌شدند.
۲۴- جنبش مزوک چه پیامدهای در جامعه ساسانی برجای گذاشت؟
پاسخ: این جنبش پایه‌های نظامی طبقاتی ساسانی را به شدت لرزاند.
۲۵- کدام پادشاه ساسانی به اصلاح امور اجتماعی و اقتصادی ناشی از جنبش مزدک پرداخت؟
پاسخ: خسرو انوشیروان
۲۶- نتایج اقدامات خسرو انوشیروان برای اصلاح امور اجتماعی و اقتصادی ناشی از جنبش مزدک چه بود؟
پاسخ: در نتیجه‌ی این اقدامات قدرت و نفوذ اشراف و نجبای درجه‌ی اول کاهش یافت و بر قدرت و نفوذ اشراف و نجبای درجه دوم افزوده شد.
۲۷- هسته‌ی اصلی جامعه‌ی آریایی نخست چه کسی بود؟
پاسخ: خانواده
۲۸ـ ویژگی‌های خانواده‌های آریایی‌های نخست چه بود؟
پاسخ:
۱ـ در آغاز بسیار گسترده بود و شامل پدر و مادر فرزندان و نوادگان برادران و خواهران عروس و دامادان عمو زادگان دایی زادگان و خاله زادگان و بستگان دیگر می شد.
۲ـ در‌این خانواده سلطه پدر بر اعضای آن نامحدود بود.
۳ـ پدر‌هم قاضی و‌هم مجری آداب و رسوم دینی و نگهبانی آتش خانه به حساب می‌آمد.
۴ـ مادر اگر چه اختیاراتی در حد و اندازه‌ی پدر نداشت اما بانوی خانه محسوب می‌شد و مورد احترام همه بود.
۵ـ در خانوادهی کهن ایران ازدواج درون گروهی بود و اعضای خانواده برای رفع نیازمندی‌های مشترک مصرف می‌شد.
۷ـ دارایی‌های خانواده که در اختیار پدر قرار داشت قابل تقسیم و یا انتقال نبود و پس از مرگ او در اختیار پسر ارشد به عنوان ریس جدید خانواده قرار می‌گرفت.
۲۹- خانوادهی گسترده تا چه زمانی تداوم داشت؟
پاسخ: هخامنشی
۳۰- چرا خانواده آریایی پس از عهد هخامنش کوچکتر و محدود شد؟
پاسخ: پس از آن تحت تاثیر عوامل اقتصادی و اجتماعی به تدریج کوچکتر و محدود‌تر شد. همچنین با گسترش شهر‌ها مخصوصا در دوره‌ی ساسانیان بخشی از خانواده‌های روستایی به شهر مهاجرت کردند و در پیشه‌های گوناگونی اشتغال یافتند بدین گونه خانوادهی بزرگ با املاک و دارایی‌های مشترک به تدریج به خانواده‌های کوچکتر با اموال مستقل تجزیه شد.
۳۱- چگونه اختیارات و قدرت پدر در خانوادهی آریایی کاهش یافت؟
پاسخ: با توسعه‌ی تشکیلات قضایی و قشر روحانیان بخشی از اختیار پدر مانند قضاوت و اجرای مراسم و تشریفات دینی را بر عهد گرفتند.
۳۲- جایگاه و حقوق زنان به عنوان نیمی از جامعه در دوران باستان تحت تاثیر چه بود؟
پاسخ: تحت تاثیر آموزه‌های دین زرتشتی و فرهنگ عمومی قرار داشته است.
۳۳- براساس اوستا جایگاه زن در ایران باستان چگونه بود؟
پاسخ: در قسمت‌های از کتاب اوستا که منسوب به زرتشت است تفاوت چندانی میان مرد و زن وجود ندارد و شعار اصلی زرتشت یعنی گفتار نیک کردار نیک و پندار نیک به یکسانی برابرن و به مرد توصیه شده است. تنها در بخشی‌هایی از اوستا که احتمالا در زمان ساسانیان توسط موبدان تدوین شده موقعیت اجتماعی زن پایین‌تر از مرد قرار‌می‌گیرد.
۳۴- دو خصلت و ویژگی زن خوب در آیین زرتشتی چیست؟
پاسخ: پارسایی و عفت
۳۵- لوح‌های گلی کشف شده از تخت جمشید بیانگر چه مساِئلی در مورد زنان دور یه هخامنش است؟
پاسخ: بیانگر آن است که در زمان هخامشیان زن و مرد در کنار هم با حقوق برابر کار می‌کردند. تعدادی از کارکنان کار‌گاه‌های شاهی را زنان تشکیل می‌دادند و حتی مدیریت برخی از این کارگاه‌ها را بر عهده داشته‌اند و مردان زیر دست آنان کار می‌کردند.
۳۶- کدام یک از زنان در دوره‌ی ساسانی برتخت سلطنت نشستند؟
پاسخ: تنی چند از زنان خاندان شاهی مانند همسر یزگرد دوم و دو دختر خسرو پرویز به نام‌های پوران دخت و آزرمیدخت بر تخت سلطنت نشستند.
۳۷- در آثار و متون دینی و حقوقی مربوط به دوره‌ی ساسانی و قرون نخستین اسلامی چه مطالب و گزارش‌های در مورد حقوق اجتماعی و اقتصادی زنان آمده است؟
پاسخ: از جمله اینکه زن حق مالکیت و فعالیت اقتصادی داشت و می‌توانست درآمد کسب کند و در اموال همسر خود شریک باشد. همچنین زن می‌توانست در دادگاه به سود خود اقامه‌ی دعوا کند.
جشن و سوگواری
۳۸- جشن‌های برگزار شده در ایران باستان ریشه در‌چه داشت؟
پاسخ: این جشن‌ها پیوند تنگاتنگی با باورهای دینی و زندگی سیاسی اجتماعی و اقتصادی مردم ایران به ویژه فعالیت‌های کشاورزی داشت.
۳۹- ویژگی برجسته‌ی جشن‌های باستانی چه بود؟
پاسخ: عبادت و شکرگزاری به درگاه خداوند بزرگ بود.
۴۰- مشهورترین جشن‌های ایران باستان را نام ببرید.
پاسخ: گاهنبارها نوروز مهرگان و سده
۴۱ ـ جشن‌های گاهنبارها چه بود؟
پاسخ: عبارت بود از شش جشن که به شکرانه‌ی آفریده شدن عناصر اصلی خلقت: آسمان آب زمین گیاه جانوران و انسان در شش وقت معین از ماه‌های سالی بر گزار می‌شد.
۴۲- جشن نوروز به چه کسی نسبت داده می‌شود؟
پاسخ: به جمشید نخستین پادشاه افسانه‌ای ایران نسبت داده می‌شود.
۴۳- بر‌گزاری جشن‌های گوناگون در ایران باستان چه پیامدی مثبتی برای مردم داشت؟
پاسخ: فرصتی برای مردم بود که ضمن شادی تفریح و معاشرت با یکدیگر وفاداری خود را به پادشاه ابراز کنند.
۴۴- جشن‌های ایران باستان چه تاثیری بر جامعه داشت؟
پاسخ: تاثیر زیادی بر اتحاد، و تقویت هویت جمعی ایرانیان در طول تاریخ داشته است.
۴۵- در مراسم سوگواری در گذشتگان در ایران باستان چه کارهایی صورت گرفت؟
پاسخ: ضمن خواندن دعای نیکی‌ای شخص از دنیا رفته را یادآوری می‌کردند.
۴۶- چرا ایرانیان در برخی از جشن‌ها مراسم ویژه‌ای را برای آرامش ارواح پدران و مادرانشان برگزار می‌کردند؟
پاسخ: جهت احترام خاصی که برای آن‌ها قائل بودند.
۴۷- ایرانیان باستان برای احترام به روح پدران و مادرانشان چه کار انجام دادند؟
پاسخ: در برخی جشن‌ها مراسم ویژه‌ای را برای آرامش ارواح پدران و مادران انجام می‌دادند.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ۱۲ تاریخ دهم انسانی با موضوع درس ««جامعه و خانواده»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.
✅ سوالات درس یازدهم تاریخ دهم انسانی
✅ سوالات درس سیزدهم تاریخ دهم انسانی
📝 جواب درس دوازدهم تاریخ دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
