در این نوشته جدیدترین سوالات درس ۱۰ تاریخ دهم انسانی متوسطه‌ی دوم با موضوع درس ««اشکانیان و ساسانیان»» قرار گرفته است که شامل سوالات پاسخ کوتاه، تشریحی و جای خالی می‌باشد. در ادامه با ما از بخش سوالات درس تاریخ دهم انسانی همراه باشید.
سوالات درس ۱۰ تاریخ دهم انسانی
۱- مردم ایران نسبت به اسکندر و سربازان مقدونی چه دیدگاهی داشتند؟
پاسخ: مردم ایران نسبت به اسکندر و سربازان مقدونی و یونانی او، به چشم بیگانه نگاه می‌کردند و از سلطه بیگانگان بر سرزمین‌شان نا خرسند بودند.
۲- مردم ایران برای نشان دادن ناخرسندی خود نسبت به اسکندر، چه واکنش‌هایی نشان می‌دادند؟
پاسخ: آنها مقاومت‌هایی به شکل نافرمانی و شورش در مناطق مختلف کشور در برابر اسکندر و لشکریان او صورت دادند.
۳- چرا نافرمانی‌ها و شورش‌های مخالف اسکندر به نتیجه نمی‌رسید؟
پاسخ: این نافرمانی‌ها و شورش‌ها به دلیل آنکه پراکنده بود به نتیجه مطلوب نرسید.
۴- سرنوشت اسکندر و قلمروش چه شد؟
پاسخ: اسکندر در بابل درگذشت و قلمروش تجزیه شد.
۵- سلسله سلوکیان چگونه و به رهبری چه کسی تأسیس شد؟
پاسخ: چند سال پس از مرگ اسکندر، یکی از سرداران او به نام سلوکوس بر بین النهرین، بخش‌هایی از آسیای صغیر، سوریه و فلات ایران حاکم شد و سلسله پادشاهی سلوکیان را تشکیل داد.
۶- سلوکوس اول چه لقبی به خود داد؟
پاسخ: او خود را نیکاتور یعنی فاتح خواند.
۷- پایتخت‌های سلوکوس کجا بود؟
پاسخ:
۱ـ سلوکیه ( در ساحل غربی رود دجله )
۲ـ شهر انطاکیه ( در شمال سوریه ) بود.
۸- هدف سلوکیان از ایجاد شهرهای جدید در قلمرو خود در ایران چه بود؟
پاسخ: رواج فرهنگ یونانی در ایران و دیگر متصرفات.
۹- ویژگی شهرهای سلوکی چه بود؟
پاسخ: این شهرها بر‌اساس معماری یونانی برپا شده بودند.
۱۰- وظایف ساکنان شهرهای سلوکی را بنویسید.
پاسخ: جلوگیری از وقوع شورش، جلوگیری از هجوم طوایف، گسترش فعالیت‌های تجاری با دیگر سرزمین‌ها.
۱۱- چه عاملی باعث شد سلوکیان نسبت به متصرفات خود در شرق ایران غافل شوند؟
پاسخ: زیرا با جانشینان اسکندر در مصر وارد رقابت و درگیری شدند.
۱۲- نتیجه غفلت سلوکیان از شرق چه شد؟
پاسخ: به تدریج افراد یا خاندان‌هایی در شمال شرقی فلات ایران قدرت را به دست گیرند و به فکر استقلال از سلوکیان بیافتند.
۱۳- چرا گفته می‌شود پایه‌های حکومت سلوکیان در ایران سست و لرزان بود؟ یا چرا فرهنگ یونانی نتوانست در ایران گسترش و نفوذ عمیق پیدا کند؟
پاسخ: زیرا آنها اقوام گوناگون را تنها به زور زیر فرمان خود نگاه داشته بودند و هیچگاه نتوانستند حس همزیستی و یگانگی با اقوام ایرانی را در قلمرو خود ایجاد کنند و فرهنگ یونانی نتوانست در ایران گسترش و نفوذ عمیق پیدا کند.
۱۴- چرا سِلوکیان بر متصرفات شرقی خویش نظارت کامل نداشتند؟
پاسخ: زیرا با جانشینان اسکندر در مصر، رقابت و درگیری داشتند.
۱۵- ارَشَک، که بود و چه کرد؟
پاسخ: بنیان گذار سلسله اَشکانیان، ارَشَک، از قبیله پرَنی یا اپَرَنی بود که بر فرمانروای سلوکی در نزدیکی‌های قوچان امروزی شورید و پارت و گرگان را از دست سلوکیان خارج کرد.
۱۶- سلوکیان چگونه و توسط چه کسانی از ایران بیرون رانده شدند؟(یا اشکانیان به چه ترتیب توانستند سلوکیان را به طور کامل از ایران بیرون کنند؟)
پاسخ: اشکانیان با استفاده از جنگاوران قبایل شرق ایران که در سوار‌کاری و تیراندازی با کمان، مهارت فراوان داشتند، تدریج به سمت غرب پیشروی کردند و پس از نزدیک ۱ سال جنگ موفق شدند، سلوکیان را به طور کامل از ایران بیرون کنند.
۱۷- چه تحولی در دوران مهرداد یکم اشکانی ایجاد شد؟
پاسخ: او با تسلط بر مناطق وسیعی در سرتاسر ایران، قدرت و قلمرو حکومت اشکانی را به طور چشمگیری افزایش داد. در دوران فرمانروایی او، سلسله اشکانیان از یک حکومت محلیّ در شرق فلات ایران به یک پادشاهی قدرتمند تبدیل شد.
۱۸- چه تحولی در دوران مهرداد دوم اشکانی ایجاد شد؟
پاسخ: با فتوحاتی که مهرداد دوم انجام داد، وسعت قلمرو اشکانی به نهایت خود رسید و پایه‌های قدرت و سلطنت آنان استوار گردید. در روزگار مهرداد دوم، سفیرانی از چین به ایران آمدند و در پی این سفارت‌ها بود که روابط تجاری میان دو کشور با تکمیل جاده ابریشم توسعه پیدا کرد. در دوران همین پادشاه بود که اشکانیان تا رود فرات پیش رفتند و با امپراتوری روم همسایه شدند.
۱۹- چرا به این سلسله نام اشکانیان داده شد؟
پاسخ: زیرا بنیانگذار‌آنان اَرشَک نام داشت و جانشینانش به احترام او لقب ارشک و بعدها اشک را به نام خود افزودند و بدین ترتیب این سلسله ارشکانیان و اشکانیان نامیده شد.
۲۰- چرا نخستین فرمانروایان اشکانی ناچار به اظهار اطاعت از سلوکیان بودند؟
پاسخ: برای حفظ قلمرو خود و آماده کردن زمینه قیام.
۲۱- اقدامات مهرداد دوم اشکانی را توضیح دهید؟
پاسخ: با فتوحاتی که مهرداد دوم انجام داد، وسعت قلمرو اشکانی به نهایت خود رسید و پایه‌های قدرت و سلطنت آنان استوار گردید. در روزگار مهرداد دوم، سفیرانی از چین به ایران آمدند و در پی این سفارت‌ها بود که روابط تجاری میان دو کشور با تکمیل جاده ابریشم توسعه پیدا کرد. در دوران همین پادشاه بود که اشکانیان تا رود فرات پیش رفتند و با امپراتوری روم همسایه شدند.
۲۲- یکی از مسائل مهم در سیاست خارجی حکومت اشکانی را بنویسید؟
پاسخ: اختلافات و جنگ‌های مکرر با امپراتوری روم شرقی بود.
۲۳- علت جنگ‌های بین اشکانیان ایران و امپراتوری روم چه بود؟
پاسخ: در آن زمان امپراتوری قدرتمند روم در پی گسترش قلمرو خود به سمت شرق بود و گاه به گاه سپاه بزرگی روانه ایران می‌کرد اما اشکانیان نیز مصمم بودند که با تمام قوا از مرزهای غربی ایران دفاع کنند و اجازه ندهند که بار دیگر بیگانگان بر کشور‌سلطه یابند.
۲۴- یکی از مهم ترین جنگ‌های اشکانیان و روم در زمان پادشاهی اُرُد دوّم اتفاق افتاد. نام آن نبرد، نبرد حرّان بود. فرمانده ایرانی سورنا بود. فرمانده رومی کراسوس نام داشت. نتیجه جنگ پیروزی سپاه اشکانی و کشته شدن کراسوس بود.
۲۵- پس از جنگ حران ایران و روم بیشتر بر سر کدام مناطق با هم جنگیدند؟
پاسخ: بر سر تسلط بر ارمنستان و مرزهای سوریه با هم جنگیدند.
۲۶- نظام حکومتی اشکانیان چگونه حکومتی بود؟
پاسخ: مجموعه‌ای از حکومت‌های نیمه مستقل بود که به حکومت مرکزی اشکانی مالیات و نیروی نظامی می‌دادند. این نوع حکومت را ملوک الطوایفی خوانده‌اند.
۲۷- چرا برخی حاکمان محلی در صدد نافرمانی از حکومت اشکانی برآمدند؟
پاسخ: حکومت اشکانی بر اثر جنگ‌های پیاپی با امپراتوری روم در مرزهای غربی و نیز درگیری‌های نظامی در مرزهای شرقی، در اویال قرن سوم میلادی به سستی گرایید. از این رو برخی حاکمان محلی در صدد نافرمانی برآمدند.
۲۸- آخرین شاه اشکانی که بود و حکومت وی چگونه از هم پاشید؟
پاسخ: اَردوان چهارم ( یا پنجم ) بود که در برابر مشکلات داخلی موفق نبود و نتوانست خاندان ساسانی را که در فارس بر او شوریده بودند، آرام کند. سرانجام اَردوان در جنگ با اردشیر بابکان ساسانی شکست خورد و کشته شد و سلسله اشکانی از هم پاشید.
۲۹- جنبه‌های متعدد میراث اشکانیان را توضیح دهید؟
پاسخ: حکومت اشکانی با رشادت و روحیه جنگاوری، ایران را از چنگ بیگانگان بیرون آورد. اشکانیان با آسان گیری و مداراجویی فرهنگی و دینی، اقوام و فرقه‌های دینی گوناگون و حتی یونانی تباران ایران را که در سراسر قلمرو آنها پراکنده بودند، در کنار یکدیگر حفظ کردند. سلسله اشکانی با اعمال چنین سیاست‌هایی بود که در دوران پس از اسکندر، توانست به ایران استقلال و حیثیت دوباره ببخشد. اشکانیان به تدریج با پیوند دادن اجزای مختلف فرهنگ ایرانی و ترویج ایران گرایی، ایران را احیا کردند.
۳۰- ساسانیان نام خود را از چه کسی گرفته‌اند؟
پاسخ: از ساسان، نیای اردشیر بابکان که سر دودمان آن سلسله بوده است.
۳۱- ساسان که بود؟
پاسخ: او موبدِ معبدِ زرتشتی آناهیتا در شهر استخرِ پارس بود که با دختر یکی از شاهان پارسی ازدواج کرد و نفوذ و قدرت خانواده‌اش افزود.
۳۲- اردشیر بابکان چگونه به قدرت رسید و سلسله ساسانی را تأسیس کرد؟
پاسخ: ابتدا بابک( پدر اردشیر) در پارس اعلام استقلال کرد. اَردوان پنجم( آخرین شاه اشکانی ) که از استقلال طلبی ساسانیان احساس خطر می‌کرد، به مقابله شتافت. اما در نهایت اردشیر شکست خورد و سلسله ساسانی به جای اشکانیان بر سر کار آمد. اردشیر ساسانی در شهر تیسفون تاجگذاری کرد و آن را به پایتختی برگزید.
۳۳- ساسانیان مصمم بودند چه نوع حکومتی را جایگزین حکومت اشکانی نمایند؟
پاسخ: آنان مصمم بودند به جای حکومت ملوک طوایفی اشکانی، حکومتی متمرکز و قدرتمند ایجاد کنند که دستورات و قوانین آن در سرتاسر ایران اطاعت
شود.
۳۴- اردشیر ساسانی برای تثبیت قدرت خود با چه مشکلاتی رویه رو بود و چگونه آنها را برطرف کرد؟
پاسخ: اردشیر با مشکلات متعدد داخلی روبه رو شد. بسیاری از حاکمان محلی که نمی‌خواستند استقلال نسبی خود را از دست بدهند با حکومت جدید به مخالفت برخاستند. اردشیر بسیاری از مخالفان را با جنگ بر سر جای خود نشاند و برخی دیگر را با نامه نگاری و ارائه دلیل‌های گوناگون با خود همراه کرد.
۳۵- مشکلات حکومت ساسانی در خارج از مرزها را بیان کنید؟
پاسخ: یکی از این مشکلات، امپراتوری روم شرقی بود که پی در پی به سرزمین‌های ایرانی حمله می‌کرد. از سوی دیگر یورش‌های مکرر قبایل بیابانگرد به مرزهای ایران، ساسانیان را به زحمت می‌انداخت.
۳۶- حکومت ساسانی بر اثر چه اقداماتی گسترش یافت و تثبیت شد؟
پاسخ: با اقدامات پادشاهانی مانند شاپور یکم و شاپور دوم که موفقیت‌های سیاسی و نظامی بزرگی در داخل و خارج کسب کردند، گسترش یافت و تثبیت شد.
۳۷- جنبش مزدک در زمان کدام پادشاه ساسانی اتفاق افتاد؟
پاسخ: در زمان قباد یکم
۳۸- جنبش مزدک خواستار چه چیزهایی بود؟
پاسخ: مزدک طرفدار برابری مردم در بهره‌مندی از منافع اقتصادی و اجتماعی بود. او اعتقاد داشت مردم باید در زندگی از امکانات یکسان برخوردار باشند و خواهان آن بود که زمین و دارایی طبقات بالا، میان تهی دستان تقسیم شود. با وجود آنکه مزدک پیروان خود را از ستیز با طبقات بالا منع کرده بود، اما اموال بسیاری از بزرگان غارت شد و کار به خشونت و افراط کشیده شد.
۳۹- چرا قباد در ابتدا از جنبش مزدک جانبداری کرد؟
پاسخ: زیرا می‌خواست از این طریق از قدرت اشراف، نُجبا و مُؤبدان بکاهد و دست آنان را از امور کشوری کوتاه کند.
۴۰- اشراف و نجبای ساسانی با قباد چگونه رفتار کردند؟
پاسخ: او را از پادشاهی برکنار و زندانی کردند.
۴۱- قباد بعد از بازگشت دوباره به قدرت چه موضعی نسبت به مزدکی‌ها گرفت؟
پاسخ: وی برای حفظ موقعیت خود با مخالفان مزدک همراهی کرد.
۴۲- عاقبت کار مزدک چه شد؟
پاسخ: در پایان دوران قباد، با هدایت خسرو، پسر و جانشین او، مزدک به مناظره‌ای ساختگی دعوت شد که در پایان آن، به همراه تعدادی از‌هوادارانش به قتل رسید.
۴۳- خسرو انوشیروان ساسانی چه اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: او یکی از پادشاهان مشهور ساسانی به شمار می‌رود. این پادشاه برای سامان بخشیدن به اوضاع کشور، اصلاحاتی را در زمینه اداری، نظامی و اقتصادی انجام داد ولی با این همه نتوانست مشکلات و مسائل داخلی حکومت ساسانی را برای همیشه حل کند.
۴۴- پس از انوشیروان، چه کسی به پادشاهی رسید و چه اتفاق مهمی زمان او رخ داد؟
پاسخ: هرمز چهارم به تخت نشست. اختلاف و نزاع در دربار ساسانیان اوج گرفت و یکی از سرداران مشهور به نام بهرام چوبین با پشتیبانی بزرگان علیه پادشاه سر به شورش برداشت و او را از قدرت برکنار نمود و خود به جای او به پادشاهی نشست.
۴۵- رقابت و اختلاف و دشمنی میان ساسانیان و رومی‌ها بر سر چه منافعی بود؟ علل اختلافات چه بود؟
پاسخ:
۱ ـ تسلط بر برخی سرزمین‌های مرزی به ویژه منطقه ارمنستان
۲ـ تسلط بر مسیرهای تجاری که به هند و چین می‌رسید.
۴۶- جنگ‌های رومیان با ایران در زمان پادشاهی شاپور یکم ساسانی را بنویسید؟
پاسخ: دو مورد از جنگ‌های دوره ساسانی در زمان شاپور یکم روی داد که در یکی از آنها گردیانوس امپراتور روم کشته شد و در دیگری والریانوس امپراتور روم به اسارت درآمد.
۴۷- مشکل مقابله با بیابان گردان در دوران ساسانی را بررسی کنید؟
پاسخ: هجوم مکرر اقوام بیابانگرد به شهرها و آبادی‌های ایران در مناطق مرزی(خراسان) و تخریب و غارت آنجاها بود. شاهان ساسانی برای مقابله با تهاجم ویرانگر این قبایل، اقدام به لشکرکشی کردند و هزینه‌های زیادی را متقبل شدند.
۴۸- چگونگی برخورد حکومت ساسانی را با قبایل بیابانگرد عرب توضیح دهید؟
پاسخ: این قبایل به شهرها و آبادی‌های ایران در حاشیه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان دستبرد می‌زدند. به همین دلیل شاپور‌دوم ساسانی در جریان یک عملیات نظامی، اعراب متجاوز را به سختی گوش مالی داد.
۴۹- حکومت ساسانی برای جلوگیری از غارتگری اعراب چه اقدامی انجام داد؟
پاسخ: بعدها حکومت ساسانی برای جلوگیری از غارتگری اعراب، حکومتی دست نشانده به ریاست اعراب لخمی (لخمیان) در جنوب غربی ایران به مرکزیت حیره تأسیس کرد.
۵۰- بروز اختلاف میان شاه و بزرگان کشور در دوران ساسانی چه نتایجی در برداشت؟
پاسخ: برکناری و حتی قتل پادشاه، برکناری قباد، کشتن هرمز چهارم، کشتن خسروپرویز، آشفتگی سیاسی در درون دربار و سرانجام تضعیف حکومت و کشور از نتایج این اختلافات بود.
۵۱- عوامل مؤثر در سقوط ساسانیان را بیان کنید؟
پاسخ:
۱ـ ضعف قدرت سیاسی پادشاهان ساسانی به دلیل اختلاف و درگیری پیاپی با اشراف و بزرگان
۲ـ شورش مکرر فرماندهان نظامی و دخالت آنان در کشمکش‌های سیاسی
۳ـ نارضایتی مردم از حکومت ساسانی به سبب وجود تبعیض‌ها و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی و عدم مقاومت جدی آنان در برابر اعراب
۴ـ کاهش توان اقتصادی حکومت ساسانی به سبب طغیان رودخانه‌های دجله و فرات و شکسته شدن سدها و به زیر آب رفتن زمین‌های حاصل خیز آسورستان( بین النهرین)
۵ـ پیام جذاب دین اسلام که جهانیان را به پرستش خدای یگانه و برابری و برادری فرا می‌خواند.
۶ـ انگیزه و روحیه قوی اعراب مسلمان
۵۲- حکومت ساسانی در اواخر دوران خود با چه مسائل و مشکلات داخلی مواجه بود؟
پاسخ: با مشکلاتی شامل اختلاف شدید میان بزرگان و پادشاه مواجه شد. این اختلافات گاه چنان شدت یافت که به برکناری و حتی قتل پادشاه می‌انجامید. برکناری قباد، کشتن هرمز چهارم، کشتن خسروپرویز، آشفتگی سیاسی در درون دربار و سرانجام تضعیف حکومت و کشور از نتایج این اختلافات بود.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره سوالات درس ۱۰ تاریخ دهم انسانی با موضوع درس ««اشکانیان و ساسانیان»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.
✅ سوالات درس نهم تاریخ دهم انسانی
✅ سوالات درس یازدهم تاریخ دهم انسانی
📝 جواب درس دهم تاریخ دهم انسانی
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
