در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۴ تفکر و سواد رسانه ای دهم با موضوع درس «تصاویر بی طرف نیستند» قرار گرفته است که شامل فعالیت‌های صفحه ۲۶ تا ۳۱ می‌باشد.
جواب فعالیت کلاسی صفحه ۲۶ تفکر و سواد رسانه ای
در زمان جنگ امریکا علیه صدام، تصویر بالا در رسانه ها به طور گسترده منتشر شد. در کلاس به دو گروه تقسیم شوید، یک گروه تصویر سمت راست و یک گروه تصویر سمت چپ را بررسی کند و به پرسش های زیر پاسخ دهد:
تصویر در نگاه اول، چه پیامی را به بیننده انتقال می دهد؟
پاسخ:
تصویر سمت راست: سرباز آمریکایی در حال کمک به در سرباز عراقی است.
تصویر سمت چپ: سرباز آمریکایی درصدد تهدید سرباز عراقی است.
چه احساساتی را در وی بر می انگیزاند؟
پاسخ:
تصویر سمت راست: احساس همدردی و کمک توسط سرباز آمریکایی را نشان می دهد.
تصویر سمت چپ: حس خشونت سرباز آمریکایی را نشان می دهد.
چه تصویری از سربازان عراقی و امریکایی ارائه می کند؟
پاسخ:
تصویر سمت راست: ضعف سرباز عراقی و انسان دوستی سرباز آمریکایی
تصویر سمت چپ: ضعف سرباز عراقی و وحشیگری سرباز امریکایی
در نهایت، بیننده دیدگاهش نسبت به نقش امریکا در جنگ عراق، مثبت خواهد بود یا منفی؟
پاسخ:
تصویر سمت راست: مثبت
تصویر سمت چپ: منفی
سپس پاسخ های دو گروه را با یکدیگر و تصویر وسط مقایسه کنید.
پاسخ: تصویر وسط هم تلفیقی از تصویر سمت راست و چپ را نشان می دهد که البته بنظر می رسد با دیدن آن، بیشتر جنبه خشونت تصویر مورد توجه قرار می گیرد.
جواب گفت و گوی کلاسی صفحه ۲۷ درس ۴ تفکر و سواد رسانه ای
فیلم «رؤیای روزانه» را ببینید. در دنیای امروز، هرکس با ساده‌ترین ابزار در کسوت تولیدکننده و گاه بدون رعایت قوانین میتواند پیام و محتوا تولید کند. نمونه هایی از اینگونه بازنمایی‌ها را که در زندگی خود دیده‌اید برای همکلاسی‌هایتان بیان کنید.
پاسخ: در دنیای امروز، تولید محتوا به آسانی و با استفاده از ابزارهای ساده‌ای امکان‌پذیر است. این موضوع در فیلم «رؤیای روزانه» به خوبی به تصویر کشیده شده است. در اینجا به چند نمونه از بازنمایی‌هایی که در زندگی روزمره خود دیده‌اید، اشاره می‌کنیم:
شبکه‌های اجتماعی: بسیاری از افراد با استفاده از گوشی‌های هوشمند و اپلیکیشن‌های مختلف، محتواهایی مانند ویدیوها، عکس‌ها و پست‌های متنی تولید می‌کنند. این تولید محتوا گاهی بدون رعایت اصول اخلاقی یا قانونی انجام می‌شود.
ویدیوهای یوتیوب: کاربران معمولاً با ضبط ویدیوهای خود و انتشار آنها در یوتیوب به تولیدکنندگان محتوا تبدیل می‌شوند. برخی از این ویدیوها ممکن است حاوی اطلاعات نادرست یا غیرمجاز باشند.
محتوای تبلیغاتی: در تبلیغات تلویزیونی یا آنلاین، گاهی اوقات پیام‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که واقعیت را تحریف کنند یا اطلاعات نادرست ارائه دهند. این نوع بازنمایی میتواند تأثیرات منفی بر روی بینندگان داشته باشد.
فیلم‌ها و سریال‌ها: در بسیاری از فیلم‌ها و سریال‌ها، شخصیت‌ها و داستان‌ها به گونه‌ای نمایش داده می‌شوند که ممکن است با واقعیت فاصله داشته باشند. مثلاً خانواده‌ها معمولاً به صورت ایده‌آل‌گرایانه نشان داده می‌شوند.
این موارد نشان‌دهنده‌ی قدرت و تأثیر رسانه‌ها بر روی جامعه و نحوه‌ی تفکر افراد است.
جواب فعالیت کلاسی صفحه ۳۱ تفکر و سواد رسانه ای
هر گروه یک پرسش از پرسش های زیر را انتخاب، و با تأمل در آثار رسانه ای پیرامون خود بازنمایی از آنها را گزارش کند. آیا ذهنیتی که در مورد موضوع هر پرسش وجود دارد، ناشی از بازنمایی رسانه ای است؟ به نظر شما هر بازنمایی چه میزان با واقعیت تطابق دارد؟! با مثال پاسخ دهید.
پاسخ: بیشتر ذهنیت ها به با نمایی رسانه ای بر می گردد اما آنها چندان هم دور از واقعیت نیستند پاسخ های زیر با توجه به محیط های مختلف ممکن است متفاوت باشد.
رستم در رسانه معروف و بی نظیر فردوسی، شاهنامه، چگونه بازنمایی شده است؟
پاسخ: فردی پهلوان و قدرتمند.
معلم ها در آثار رسانه ای چگونه بازنمایی شده اند؟
پاسخ: اکثر معلمان افرادی خوش قلب و درصدد کمک نشان داده شده اند.
دانش آموزان در آثار رسانه ای چگونه بازنمایی شده اند؟
پاسخ: بیشتر دانش آموزان ماجراجو و مشکل زا بازنمایی شده اند.
پزشکان و جامعه پزشکی چطور بازنمایی شده اند؟
پاسخ: اکثرا با تشخیص درست نمایان شده اند و به اشتباهات پزشکی کمتر پرداختند.
یک فوتبالیست یا والیبالیست معروف شاغل در لیگ ایران چطور بازنمایی شده است؟
پاسخ: بیشتر افرادی با حاشیه های مالی و اخلاقی را نمایان کردند.
به نظر شما در بازنمایی های رسانه ای، کدام شغل ها مورد اهانت و کدام شغل ها مورد عنایت قرار می گیرند؟
پاسخ: معمولا شغلی مورد اهانت قرار نمی گیرد، چرا که در این صورت با واکنش جامعه مواجه خواهد شد. شغل معلمی در صورت باز نمایی معمولا مورد عنایت قرار گرفته است.
بازنمایی مردم شهرهای ایران چگونه است؟ مثلاً یک تهرانی در رسانه ها چگونه بازنمایی می شود؟
پاسخ: تهرانی ها بیشتر با سطح رفاهی بالا و شهرستانی ها بیشتر با مشکلات و سطح رفاه کمتر نمایان شده اند.
موارد دیگری به پیشنهاد شما:
پاسخ: خاورمیانه منطقه ای پرآشوب و جنگی نشان داده شده در حالی که مناطق گردشگری و آرام بسیاری نیز دارد.
جواب عکس و مکث صفحه ۳۰ تفکر و سواد رسانه ای
تحلیل و بررسی تصویر عکس و مکث صفحه ۳۰ درس چهارم تفکر و سواد رسانه ای:
پاسخ: این تصویر نشان می دهد که رسانه ها همیشه واقعیت را نشان نمی دهند و با توجه به منافع خودشان حقیقت را مخفی می کنند.
جواب فعالیت در خانه صفحه ۳۰ و ۳۱ تفکر و سواد رسانه ای
دکتر «ساموئل کینگ» در کتاب جامعه شناسی خود می‌گوید: «ما جامعه‌ای را که بدون خانواده باشد، سراغ نداریم؛ یعنی انسان در طول تاریخ، هر وقت خود را نگریسته، خود را در محیط خانواده دیده است.»
«خانواده»، قدیمی‌ترین و ریشه دارترین نهاد انسانی است. هیچ جامعه‌ای را سراغ نداریم که تمامی جوامع طرح می‌شود این است که: «بازنمایی خانواده در آثار رسانه‌ای چگونه است؟»
دکتر دیوید السون در زمینهٔ بازنمایی خانواده در آثار هالیوودی می‌گوید:
«خانواده‌ای که ما در فیلم‌ها می‌بینیم و یا دربارهٔ آنها در روزنامه‌ها می‌خوانیم، احتمالاً حرّاف‌تر، خشن‌تر، مشکل‌دارتر، غنی‌تر یا فقیرتر از حدّ متوسط هستند؛ بنابراین ما معمولاً نمونه‌های غیرواقعی خانواده را در رسانه‌های گروهی می‌بینیم و کمتر شاهد زندگی خانواده‌ها به صورت واقعی هستیم».
پس جا دارد ما نیز نسبت به موضوع مهم «خانواده» حساس باشیم. اکنون به حداقل سه مورد از برنامه های تلویزیونی (فیلم ها، مجموعه های تلویزیونی، تبلیغات و مستندات داخلی و خارجی) در حال پخش دقّت کنید. تعداد، ترکیب و نقش اعضای خانواده، چگونگی روابط خانوادگی و تعداد فرزندان را تحلیل کنید. جلسه بعد نمونه های انتخابی را به همراه تحلیل خود در کلاس ارائه کنید و با دیگر هم کلاسی ها، که برنامه های دیگری را انتخاب کرده اند، مقایسه کنید. آیا شباهت و تفاوتی مشاهده می کنید؟ آیا بین بازنمایی خانواده در فیلم، مجموعه تلویزیونی و انیمیشن های قدیمی و جدید تفاوتی وجود دارد؟
پاسخ: بله تفاوت‌های زیادی وجود دارد و اکثرا به صورت زیر است. باید به این نکته اشاره نمود که در مورد انیمیشن های جدید به علت تماشاگران با سن پایین از نمایان بودن خشونت ها و مشکلات تا حد امکان اجتناب شده است.
مثال‌ها:
مرد عنکبوتی پدر و مادری ندارد و با عمو و زن عمویش زندگی می‌کند. دوست یا رقیب هم دانشگاهی او نیز با پدرش زندگی می‌کند و از مادر وی نیز خبری در دست نیست! ما در این فیلم شاهد خانواده‌های تک والدی هستیم.
مجموعه کارتونی باب اسفنجی از سال ۱۹۹۹ در دنیا در حال پخش است و مخاطبان جهانی زیادی دارد. اگر به شخصیت‌های اصلی این کارتون پرطرفدار دقّت کنیم، متوجّه می‌شویم که در این مجموعه، جامعه و خانه وجود دارد اما خانواده نه!
در مجموعۀ تلویزیونی پزشک دهکده و انیمیشن خانوادۀ دکتر ارِنست شاهد روابط خانوادگی گرم و صمیمی در یک خانوادۀ فرهیخته هستیم.
در بسیاری از بازنمایی‌های رسانه‌ای از خانواده، حیوانات نیز جزء اعضای آن به شمار می‌روند!
در تبلیغ محصولات غذایی در رسانه ملّی معمولاً شاهد حضور یک یا چند خانواده برای خوردن غذای با محصول موضوع تبلیغ هستیم. در این نوع خانواده شادابی و نشاط دیده می شود و از آن محصول تعریف می کنند.
پدر در مجموعه تلویزیونی پریا به عنوان شخصیتی مهربان و دلسوز مطرح شده است.
در مجموعه تلویزیونی «پدر پسری»، روابط میان اعضای خانواده بسیار نزدیک، صمیمی و همراه با گفت‌وگوهای محترمانه نشان داده می‌شود. اختلاف نظرها در این خانواده به‌جای خشونت، با منطق و محبت حل می‌شود و ارزش احترام به والدین و هم‌فکری بین نسل‌ها در آن دیده می‌شود.
در سریال خارجی «خانه مدرن» (Modern Family) چند نوع خانواده مختلف نمایش داده می‌شود؛ از خانواده‌های سنتی تا خانواده‌های تک‌والدی یا فرزندخوانده. این مجموعه بازنمایی تازه‌ای از خانواده در جوامع امروزی دارد و نشان می‌دهد که مفهوم خانواده میتواند متنوع اما همچنان بر پایه‌ی عشق و مسئولیت باشد.
در انیمیشن ایرانی «شهر موش‌ها»، اهمیت همکاری، همدلی و روابط سالم خانوادگی به زبان کودکانه و شاد بیان شده است.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۴ تفکر و سواد رسانه ای دهم با موضوع درس««تصاویر بی طرف نیستند»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.
✅ جواب درس سوم تفکر و سواد رسانه ای دهم
✅ جواب درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای دهم
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
