در این نوشته جدیدترین گام به گام درس ۳ تفکر و سواد رسانه ای دهم با موضوع درس «پنجگانه سواد رسانه ای» قرار گرفته است که شامل فعالیت‌های صفحه ۲۵ تا ۲۹ می‌باشد.
جواب گفت و گوی کلاسی صفحه ۲۵ تفکر و سواد رسانه ای
فیلم «سواد رسانه‌ای در یک دقیقه» را ببینید و به پرسش های پایانی آن پاسخ دهید.
سوالات پایانی این فیلم (به همراه پاسخ):
۱- در مورد یک صفحه وب، تبلیغ یا فیلم فکر کنید و تمام اجزای تشکیل دهنده اش را شناسایی کنید.
پاسخ:
تبلیغ تاکسی اینترنتی اسنپ روی یک بنر تبلیغاتی بر روی پل عابر پیاده
فرستنده: شرکت اسنپ
مخاطبان: عموم مردم (کسانی که از آن خیابان عبور می کنند)
هدف: استفاده از تاکسی های اینترنتی و آنلاین
قالب: بنر تبلیغاتی
پیام: معرفی برنامه تاکسی اینترنتی اسنپ
۲- بررسی کنید تمام اجزا چگونه در کنار هم قرارگرفته و هدف سازنده اش چیست؟
پاسخ: ترغیب و تشویق بیشتر مردم در استفاده هر‌چه بیشتر حمل نقل عمومی و بیرون نیاوردن خودروهای شخصی در روز‌‌های عادی و کارهای روزمره.
رسانه‌ها دو نوع مخاطب دارند، مخاطب فعال و مخاطب منفعل؛ می دانید فرق این دو نوع مخاطب در چه مواردی است؟
پاسخ: مخاطب فعال: در رویاروی با پیام های رسانه ای پنج پرسش زیر را در نظر می گیرد و با آگاهی کامل از رسانه‌ها استفاده می‌کند.
جواب گفت و گوی کلاسی صفحه ۲۶ تفکر و سواد رسانه ای
بخشی از یک برنامه تلویزیونی را که خودتان با توافق دبیر محترمتان ضبط کرده اید در کلاس تماشا و با پرسش های زیر آن را بررسی کنید.
نکته: برنامه نمونه انتخابی ما گزارش ورزشی یا همان پخش زنده فوتبال است.
برنامه منتخب شما کدام ساختار، قالب یا گونه ارائه پیام از طریق تلویزیون را دارد؟
پاسخ: گفت و گو محور، مسابقه و ورزشی
چه مفاهیم و موضوعاتی به شیوه مستقیم و غیرمستقیم در این برنامه منتقل شده است؟
پاسخ: جزئیات و نتایج مسابقه فوتبال به طور مستقیم و فواید ورزش ورزش کردن به طور غیر مستقیم انتقال یافته است.
چه کسی تولیدکننده و مالک پیام است؟
پاسخ: تولید کننده کارگردان حاضر در ورزشگاه است و مالکیت آن با فیفا است.
چه کسانی جامعه هدف یا استفاده کنندگان این برنامه هستند؟ چرا این پیام فرستاده شده است؟
پاسخ: هدف این برنامه کلیه فوتبال دوستان آن کشور است و جهت اطلاع از وضعیت تیم ملی فوتبال ایران فرستاده شده است.
چه سبک زندگی، ارزش ها و نظریاتی در این پیام ارائه یا از آن حذف شده است؟
پاسخ: سبک زندگی پرتحرک، واکنش به ضعف‌های احتمالی تیم ملی، حذف صحنه های خشونت آمیز
آیا این پیام در هر فرهنگ، جامعه، زمان و مکان دیگری، همین معانی آشکار و پنهان را دارد؟
پاسخ: از آنجایی که یک رویداد را روایت می کند، جنبه مستند و تاریخی را خواهد گرفت.
جواب فعالیت کلاسی صفحه ۲۸ تفکر و سواد رسانه ای
در گروه، تبلیغات بازرگانی و فرهنگی زیر را با پنج پرسش کلیدی سواد رسانه ای، بررسی و تحلیل، و نتیجه را به کلاس ارائه کنید.
عکس اسلحه و سیگار:
فرستنده: متصدیان امور فرهنگی
هدف: پیشگیری از اعتیاد
قالب: آموزشی
مخاطبان: عموم مردم
محتوا: اعتیاد منجر به مرگ است.
عکس تانک و پرنده سفید:
فرستنده: کاریکاتوریست
هدف: تبلیغ صلح
قالب: کمدی و طنز
مخاطبان: عموم مردم
محتوا: هر صلحی را نمی‌توان به سادگی قبول کرد.
عکس پایین سمت راست:
فرستنده: متصدیان امور فرهنگی
هدف: تنظیم استفاده از فناوری ها
قالب: آموزشی
مخاطبان: خانواده ها
محتوا: برای استفاده از تلفن همراه سقف تعیین کنید.
عکس پایین سمت چپ:
فرستنده: شرکت های تجاری
هدف: تبلیغ محصولات
قالب: کمدی و طنز
مخاطبان: عموم مردم
محتوا: با این خمیر دندان، دندان های خود را محکم کنید.
جواب عکس و مکث صفحه ۲۳ تفکر و سواد رسانه ای
۱) توصیف دو تصویر
تصویر گذشته (کذشته):
خانواده دور هم در اتاق نشیمن؛ مادر با بچهٔ کوچک روی مبل، پدر با پسر مشغول بازی فکری (مثل شطرنج/تخته‌نرد)، دو دختر کوچک با عروسک بازی می‌کنند.
تنها رسانه: یک تلویزیون قدیمی که همه با هم تماشایش می‌کردند.
میوه و سماور و نشانه‌های مهمان‌نوازی؛ نور طبیعی و چهره‌های معطوف به هم.
تصویر امروز (اکننده):
همان اتاق نشیمن، اما اعضای خانواده هر کدام غرق در یک صفحه‌نمایش جداگانه‌اند: مادر با تلفن همراه، پدر با لپ‌تاپ، پسر با تبلت؛ تلویزیون بزرگ روشن است اما تقریباً کسی به آن نگاه نمی‌کند.
دختر کوچک سینی چای را در دست دارد؛ یعنی حتی کارِ کوچک‌ترین عضو خانواده هم در این فضای غافل‌گیرانه بی‌پاسخ مانده است.
۲) تحلیل و مقایسه (با ۵ پرسش کلیدی)
| مؤلفه | گذشته | امروز |
| نوع رسانه | یک رسانهٔ مشترک (تلویزیون) | رسانه‌های شخصیِ هم‌زمان (گوشی، لپ‌تاپ، تبلت، تلویزیون) |
| نوع ارتباط | چهره‌به‌چهره و جمعی (بازی، گفت‌وگو) | فردی و منفرد؛ هم‌زمانیِ فیزیکی بدون پیوند روانی |
| الگوی مصرف | رسانه در خدمت جمع | جمع در خدمت رسانه |
| نقش‌ها | مراقبت و همراهی فعال | حضورِ منفعل و غافل |
- تکنیک اصلی تصویر: «تضاد» — همان مکان، همان اعضا، اما کیفیتِ رابطه کاملاً دگرگون شده است.
- پیام پنهان: رسانه‌های شخصی، انسان‌ها را در یک فضا «هم‌خانه» اما در دنیای «همسایه» نگه می‌دارند؛ قربانی اصلی، گفت‌وگو و مهر میان اعضاست.
- چیزی که حذف شده: جنبه‌های مثبت فناوری (دسترسی به اطلاعات، ارتباط با دوران، آموزش) در تصویر امروز دیده نمی‌شود؛ یعنی تصویر تنها چهرهٔ تهدیدآمیز را برجسته می‌کند و این خود یک انتخابِ رسانه‌ای است.
۳) جمع‌بندی و ارائه به کلاس
رسانه ذاتاً بد نیست؛ اما اگر مدیریت نشود (تنظیم «رژیم رسانه‌ای»)، از ابزارِ پیونددهنده به دیوارِ جداکننده تبدیل می‌شود. خانوادهٔ دیروز با یک رسانهٔ مشترک، هم‌صحنه و هم‌دل بود؛ خانوادهٔ امروز با چند رسانهٔ شخصی، تنها در جمع شده است. راه‌حل، حذف فناوری نیست، بلکه قاعده‌مند کردن مصرف (ساعت‌های بی‌گوشی، رسانهٔ مشترک خانوادگی، گفت‌وگوی رودررو) است.
جواب فعالیت در خانه صفحه ۲۹ تفکر و سواد رسانه ای
به همراه خانواده خود پنج پرسش کلیدی را در مورد تصاویر زیر، مطرح کنید و پاسخ را در جای خالی بنویسید.
تصویر اول (شکل بستنی) :
۱- فرستنده: سازمان های بین المللی
۲- هدف: جلوگیری از افزایش گرمایش کره زمین
۳- قالب: پوستر خبری
۴- مخاطبان: عموم مردم
۵- محتوا: اشاره به خطرات فراوان افزایش گرمایش کره زمین دارد.
تصویر دوم (کاریکاتور) :
۱- فرستنده: کاریکاتوریست
۲- هدف: فواید ترویج هنرهای دستی
۳- قالب: کاریکاتور آموزشی
۴- مخاطبان: عموم مردم
۵- محتوا: آثار هنرمندان از وجود و ذات آنها سرچشمه می‌گیرد.
سخن پایانی
اگر سوالی درباره جواب درس ۳ تفکر و سواد رسانه ای دهم با موضوع درس««پنجگانه سواد رسانه ای»» دارید آن را از قسمت نظرات بپرسید. تیم معلمان ما در اولین فرصت شما را راهنمایی می‌کنند.
✅ جواب درس دوم تفکر و سواد رسانه ای دهم
✅ جواب درس چهارم تفکر و سواد رسانه ای دهم
📝 نمونه سوالات پایه دهم متوسطه دوم
توجه: دانش‌آموزان عزیز شما می‌توانید برای دسترسی آسان‌تر به مطالب درسی عبارت «سوییتی بلاگ» را در انتهای مطلب مورد نظر خود سرچ(جست و جو) کنید.
